Muğla'da yürütülen Yaban Domuzu ile Mücadele Projesi'ne ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından | Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Muğla Valiliği, 25 Ağustos 2025 tarihinde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından "Yaban Domuzu ile Mücadele Projesi Kapsamında Tek Kurşun Mal Alımı işi" ihalesi gerçekleştirmiştir. Açık ihale usulü ile 1 milyon 165 bin TL"ye 20 bin adet tek kurşun alındı. Avcılara "domuz kuyruğu başına teşvik ödemesi" yapıldığı iddia edilen basına "Kurşun Teşvikli Domuz Avı" projesi olarak yansıyan "Yaban Domuzu ile Mücadele Projesi", içerdiği ekolojik, etik ve halk sağlığı riskleri nedeniyle kamuoyunda ve hayvan hakları örgütlerinde büyük bir tartışma ve tepki yaratmıştır.
Domuz popülasyonu yönetiminin sadece avlanma teşvikiyle yapılması, ekosistemin doğal dengesini hızla bozma riski taşımaktadır. Popülasyonun bu yöntemle hızla değiştirilmesi, ormanlık ve tarımsal alanlardaki doğal döngüleri, tohum dağılımını ve diğer yırtıcı hayvanların beslenme düzenini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bilimsel yöntemlere dayanmayan bu tür müdahaleler, beklenenin aksine popülasyon artışını tetikleyebilir.
Hayvan popülasyonlarının "ödül" veya "teşvik" sistemiyle kitlesel imhası, yaban hayatı yönetimi ilkeleriyle ve hayvan refahı anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Yaşam hakkına saygı göstermeyen, insaniyetten uzak bu yöntemin yerine, bilimsel ve etik alternatiflerin neden tercih edilmediği sorusu merak uyandırmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
"Kurşun Teşvikli Domuz Avı" olarak anılan "Yaban Domuzu ile Mücadele Projesi" hangi illerde ve hangi gerekçelerle uygulamaya konulmuştur? Projenin toplam süresi ve bu süre zarfında hedeflenen domuz avı sayısı nedir?
Proje kapsamında avcıların her domuz kuyruğu için teşvik aldığı doğru mudur?
Bu proje kapsamında avcıların aldığı teşvik/ödül miktarı nedir? Bu ödemeler hangi bütçeden (Bakanlık bütçesi, yerel yönetim bütçesi vb.) karşılanmaktadır? Proje için ayrılan toplam bütçe ne kadardır?
Projede kurşun mühimmat kullanımının teşvik edilmesi, yaban hayata ve toprağa karışan kurşunun neden olacağı çevresel kirlilik ve halk sağlığı riskleri açısından değerlendirilmiş midir? Bu riskleri en aza indirmek için hangi önlemler alınmıştır veya alınması planlanmaktadır?
Projenin uygulanması sırasında, yaban hayat dengesinin bozulması, hedef dışı hayvanların (özellikle yavruların) avlanması ve hayvanlara etik olmayan uygulamalarla 3Dlbu zarar verilmesi gibi olası olumsuz sonuçları önlemek için hangi denetim ve yaptırım mekanizmaları kurulmuştur?
. Avcılık yerine, domuz popülasyonunu insani, etik ve ekolojik dengeyi bozmayacak şekilde yönetmek amacıyla doğal dengeyi esas alan ve hayvan hakları örgütlerinin de katılımıyla geliştirilmiş alternatif bilimsel yöntemler mevcut mudur? Mevcut ise, bu yöntemlerin uygulanması neden tercih edilmemektedir?
. Bu tür uygulamalarla ilgili hayvan hakları savunucuları, çevre örgütleri ve bilim insanlarından gelen eleştiri ve tepkiler Bakanlığınız tarafından dikkate alınmış mıdır? Alınmışsa, bu eleştiriler ışığında projede herhangi bir revizyon veya değişiklik yapılması düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Yaban domuzu dâhil olmak üzere zararlı yaban hayvanlarıyla mücadele, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, Merkez Av Komisyonu (MAK) kararları ve "Av ve Yaban Hayvanlarının ve Yaşam Alanlarının Korunması, Zararlılarıyla Mücadele Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Bakanlığımız tarafından her yıl yayımlanan Bitki Sağlığı Uygulama Programı kapsamında, yaban domuzlarının tarıma zarar verdiği veya zarar verecek düzeyde popülasyonunun arttığı sahalarda, mücadele amaçlı yaban domuzu sürek avları gerçekleştirilmektedir.
Bakanlığımız tarafından yürütülen çalışmalar yalnızca avlanma faaliyetleriyle sınırlı değildir. Yerleşim yerlerine inen yaban domuzlarının şehir dışına çekilmesi ve yerleşim alanlarına girişlerinin önlenmesi amacıyla stratejik noktalarda besleme çalışmaları yapılmakta, kafesleme yöntemiyle yakalanan domuzlar doğal yaşam alanlarına geri bırakılmaktadır.
Bölge halkının bilinçlendirilmesi amacıyla, yerleşim yerlerine inen domuzların insan kaynaklı gıda bulma alışkanlığı kazanmamaları ve zoonotik hastalıkların yayılma riskinin önlenmesi amacıyla, çöplerin açıkta bırakılmaması, hayvanlara yönelik bilinçsiz besleme yapılmaması ve tarımsal atıkların kontrolsüz şekilde çevreye bırakılmaması gerektiği yönünde eğitim programları düzenlenmekte, broşürler dağıtılmakta ve bilgilendirici uyarı tabelaları yerleştirilmektedir.
Bu faaliyetler, taşra teşkilatımız tarafından il/ilçe umumi hıfzıssıhha meclisi kararları, Bakanlığımızın zarar tespit raporları ve avcı dernekleriyle iş birliği çerçevesinde, mülki idarelerin koordinasyonunda yürütülmektedir.
Söz konusu çalışmalar, ülke genelinde olduğu gibi Muğla ilinde de ilgili kurum ve paydaşlarla iş birliği içerisinde yürütülmektedir.
İlde tespit edilen zararlının, tarım ürünlerine ayaklarıyla çiğneme, yemek, kırmak ve yerinden sökmek suretiyle ciddi oranda zarar verdiği; ayrıca beslenme amacıyla yerleşim alanlarına girdiği belirlenmiştir. Bu durum vatandaşlarımızın can ve mal güvenliği açısından risk oluşturmaktadır. Planlı şekilde yürütülecek sürek avlarının bu riski azaltacağı değerlendirilmektedir.
Mücadele Amaçlı Domuz Sürek Avları Projesi'nin toplam bütçesi 1.875.000 TL olup, yüzde 80'i (1.500.000 TL) nakdi olarak ilgili Valilik Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) tarafından, yüzde 20'si (375.000 TL) ise ayni olarak yerel kaynaklardan karşılanmaktadır. Proje 30.05.2025-15.03.2026 tarihleri arasında planlanmıştır.
Mücadele kapsamında görev alacak avcıların belgeli, silah ruhsatına sahip ve bu konuda tecrübeli olmaları gerekmektedir. Avlanma faaliyetleri sırasında gerekli kontroller sağlanmakta, ayrıca av sahasında sağlık ekibi bulundurulmaktadır.
Konuya ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerle iş birliği yapılmakta; çözüm odaklı ve sürdürülebilir planlamalar geliştirilmektedir.
Proje kapsamında yapılan uygulamalar ve kamuoyundan gelen geri bildirimler dikkatle izlenmekte, gerekli değerlendirmeler yapılarak çalışmaların etkinliği sürekli olarak gözden geçirilmektedir.