İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/35426 GEÇ CEVAPLANDI · 52 GÜN

Tropikal meyve üreticilerinin desteklenmesine ilişkin

Kaynak göster

Aykut Kaya (CHP), 17 Ekim 2025 tarihinde 7/35426 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 8 Aralık 2025).

Aykut Kaya (CHP, Antalya). “Tropikal meyve üreticilerinin desteklenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35426, 17 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35426-tropikal-meyve-ureticilerinin-desteklenmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/18b88a29-a193-47c8-b536-019a005c8318

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 52 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıda yer alan sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96"ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Gazipaşa, Alanya ve Manavgat ilçeleri başta olmak üzere Antalya, Türkiye'nin tropikal meyve üretiminde merkez konumuna gelmiştir. Bölgede 40'a yakın tropikal meyve türü adaptasyon sağlamış, bunlardan 18'i ekonomik değer kazanmıştır. Sadece Alanya'da tarımsal üretimin yaklaşık yüzde 30'unu tropikal meyve üretimi oluşturmaktadır ve Türkiye'deki avokadonun yaklaşık yüzde 60'ı bu ilçede yetiştirilmektedir. Ancak üreticilerimiz, hasat | dönemlerinde artan ithalat baskısı ve yüksek girdi maliyetleri nedeniyle ciddi gelir kayıpları | yaşamaktadır. Zamanında muz üreticilerini korumak için ithal ürünlere ek vergiler getirilmiş, | bu karar yerli üreticiyi güçlendirmiştir.

Benzer şekilde tropikal meyve üreticilerimizi koruyacak, üretim sezonlarında ithalatı | dengeleyici önlemler alınması hem bölgesel ekonomiye hem de Türkiye'nin tarımsal sürdürülebilirliğine katkı sağlayacaktır.

Buna göre;

SORULAR

  1. Tropikal meyvelere ilişkin son beş yılın il ve ilçe bazında üretim alanı, ağaç sayısı, toplam üretim miktarı ve üretici sayısı nedir?

  2. Tropikal meyve üreticilerine yönelik destekleme programlarınız nelerdir?

  3. Tropikal meyve üretiminde sulama ve iklim risklerine karşı alınan önlemler nelerdir? Antalya bölgesinde kapalı devre sulama sistemleri, su verimliliği ve- iklim uyumlu üretim projeleri kapsamında yürütülen çalışmalar nelerdir?

  4. Tropikal meyvelerin ihracat potansiyelinin artırılması amacıyla Bakanlığınız tarafından hedef pazar analizleri, markalaşma veya tanıtım programları yürütülmekte midir?

  5. Tropikal meyve üreticilerimizin gelir istikrarını korumak için, hasat dönemlerinde ithalatın dengeleyici biçimde düzenlenmesi yönünde Ticaret Bakanlığı ile ortak bir çalışma planı yapılmakta mıdır?

    Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·

Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.

Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Yeni destekleme modeli kapsamında hazırlanan Karar ile üretim maliyetine göre ürünler kategorilere ayrılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir. 2025 üretim yılı için destek katsayı değeri dekara 244 TI.'dir.

Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.

Yeni destekleme modeliyle; e Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.

" Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, destekler daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.

"e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin sebep olduğu birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.

Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.

Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.

10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete*de yayımlanmıştır.

Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır. e 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9627 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir. e Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir. e Mısır(dane) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir.

• Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır. e Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir.

• Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır. e Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının yüzde 25'i oranında ilave destek verilecektir.

" Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32'ye çıkarılmıştır. "e Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları yüzde 21 artırılmıştır. e Yıl boyunca(12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir.

Desteklemelerde önceliğimiz gıda arz güvenli için stratejik ürünlere verilmekte olup tropikal meyveler diğer ürünler kategorisinde yer almaktadır.

2025 üretim yılı için tropikal meyve üreticilerine dekara 244 TL, 2026 üretim yılı için ise dekara 310TL temel destek ödemesi yapılacaktır. Ayrıca üreticilerin iyi tarım uygulamaları ve organik tarım faaliyetleri ve katı organik-organomineral gübre kullanımında ilave üretimi geliştirme desteği ödemesi yapılacaktır.

Ayrıca üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- Strateji Geliştirme Başkanlığı

31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-9100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Bu doğrultuda, e Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar 90100'e varan faiz/kâr payı desteği,

"e Bitkisel üretim konularında işletme kredi/finansman kullandırımlarında basınçlı sulama sistemi kullanımında ilave 9010, e Kapalı ortamda bitkisel üretim konusunda yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırımlarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave 9620, yatırımlarda yağmur suyu hasatı değerlendirildiğinde ilave 9010 ve e Planlı üretime uygun üretim yapan faydalanıcılara ilave 9620 faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.

Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL'ye kadar (300.000 TL dahil) sıfir faizli, 300.000 TL"nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL*ye kadar "050-0100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.

Bakanlığımızca, tarımsal üretimde suyun etkin ve verimli kullanılması amacıyla, 2800 sayılı "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar" ve bu Karar kapsamında hazırlanan "Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (2021/7)" hükümleri doğrultusunda, modern basınçlı sulama sistemlerinin çiftçiler tarafından benimsenmesi ve yaygınlaşması hedeflenmektedir.

Bu kapsamda, 2025 yılında projeye esas hibe üst limiti 10.000.000 TL olarak belirlenmiş olup "030 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda sıralanmaktadır. e Tarla içi damla sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, e Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması, e Tamburlu sulama sistemi kurulması, e Güneşenerjili sulama sistemi kurulması, e Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri ve

" Akıllı sulama sistemleri.

Her yıl 31 Aralık tarihli Resmi Gazete'de İthalat Rejimi Kararı yayımlanmadan önce, üreticilerimizin gelir istikrarını korumak amacıyla tropikal meyveler de dâhil Bakanlığımız görev alanında yer alan ürünler için ithalatta uygulanan gümrük vergisi oranları ve uygulanacağı dönemlere ilişkin Bakanlığımız görüşü Ticaret Bakanlığına gönderilmektedir.

Bitkisel üretim istatistiklerine ilişkin veriler, Türkiye İstatistik Kurumunun resmi internet sayfası üzerinden düzenli olarak tüm kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir