Kars'ta bulunan Gemli Tabya'nın restorasyonuna ilişkin

BAKANLIĞIMIZCA HAZIRLANAN CEVAP

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüYca;

Kars il merkezi, Kaleiçi Mahallesi, 1892 ada, 8 parselde kayıtlı mülkiyeti Kars Belediyesine ait Ahmet Tevfik Paşa Konağı, 17.12.1993 tarihli Kurul kararı ile belirlenen 3. Derece Arkeolojik Sit Alanında ve koruma amaçlı imar planı sınırları içerisinde yer almakta olup 26.02.2005 tarihli karar ile de 1. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescil edilmiştir. Taşınmazın rölövesi 31.05.2005 tarihli, restitüsyon projesi ise 15.07.2005 tarihli Kurul kararları ile uygun bulunmuştur.

Konağın projelerinin hazırlanarak iletilmesi ve gerekli güvenlik önlemlerinin ilgili belediyesince alınması 08.02.2007, 26.07.2012, 26.03.2018 ve 30.09.2021 tarihli Koruma Bölge Kurulu kararları ile istenmiştir. Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 08.06.2023 tarihli yazısı ile Kurul kararları gereği projelerin hazırlanması ilgili Belediyesine iletilmiş, ancak bahse konu taşınmaza dair henüz bir proje iletilmemiştir. 02.12.2024 tarihinde Kurul Müdürlüğü uzmanlarınca konak üzerinde yapılan inceleme üzerine ilgili Belediyeye yeniden yazı iletilmiştir. Taşınmaza yönelik projelerin hazırlanarak İlgili Kurul Müdürlüğüne iletilmesi halinde 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında Koruma Bölge Kurulu gündeminde değerlendirilmesi sağlanacaktır.

Kars ili, Digor ilçesi, Saklıca Mahallesinde bulunan, 110 ada, 53 parsel numaralı, Kamu Orta Malı mülkiyetindeki Beş Kilise'nin Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne tahsisi bulunmamakla birlikte Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 17.03.1989 tarihli kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiş, 09.11.1989 tarihli karar ile yapı grubu 1. Grup Yapı olarak belirlenmiş, 16.10.2019 tarihli karar ile de kilise çevresiyle birlikte 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Yetki ve Yöntem" başlıklı 10"uncu maddesinde "...Diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma ve değerlendirilmesi bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileri tarafndan sağlanır..." hükmü yer almaktadır. Bu doğrultuda Beş Kilise'nin bulunduğu 1. Derece Arkeolojik Sit Alanında ve yakın çevresinde gerçekleştirilen kaçak kazılar ve tahribatlara ilişkin 14.04.2023 tarihli Kurul kararı ile suç duyurusunda bulunulmuş olup ilgililerince gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması ve korunmasına yönelik projelerin ivedilikle hazırlanarak Kurula iletilmesine karar verilmiştir. Ancak Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna henüz bir proje sunulmamıştır. Kars il merkezi, Kaleiçi Mahallesi, 106 ada, 1 parselde yer alan, özel mülkiyete ait Beşik Kilisesi 12.09.1991 tarihli karar ile tescillenmiş ve 17.12.1993 tarihli karar ile ilan edilen 3. Derece Arkeolojik Sit alanı içerisinde kalmakta olup 29.04.2019 tarihli karar ile yapı grubu 1. Grup Yapı olarak belirlenmiştir.

2863 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda 01.04.2011 ve 29.04.2019 tarihli Kurul kararları ile Beşik Kilisesi'ne yönelik gerekli can ve mal güvenliğinin sağlanması, taşınmazın rölöve, restitüsyon, restorasyon projelerinin ilgililerince hazırlatılarak değerlendirilmek üzere Kurula sunulması istenilmiş, ancak Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna henüz bir proje sunulmamıştır.

Bakanlığımızca 27.05.2015 tarihli ve 29368 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında, özel hukuka tabi, gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının projelerinin elde edilmesi ve onarımlarının yapılabilmesi amacıyla maddi destek sağlanmaktadır. Anılan tescilli yapıya ilişkin mülk sahiplerince bugüne kadar herhangi bir proje ve uygulama yardımı başvurusunda bulunulmamıştır.

Beşik Kilisesi'nde meydana gelen tahribatlar nedeniyle 01.04.2011 ve 29.04.2019 tarihli Kurul kararları ile taşınmaza yönelik gerekli güvenlik önlemlerinin alınması kararlaştırılmış olup 27.10.2021 tarihli karar ile de tescilli taşınmaza zarar verenler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Kars Müzesi Müdürlüğü tarafından 25.09.2023 tarihinde yerinde yapılan incelemede, taşınmazın çevresinde eski veya yeni herhangi bir kaçak kazı çukuru tespit edilmemiştir.

Kaçak kazılarla mücadele edilmesine yönelik olarak Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar, ilgili kolluk kuvvetleri, müze müdürlükleri koordinasyonunda gerçekleştirilmekte olup kültür varlıklarının bulunduğu alan ve çevresinin düzenli devriye kontrolleriyle denetlenmesi ve güvenliğinin sağlanması sorumlu kolluk birimlerinden istenilmektedir.

Kaçak kazı yapıldığına ya da yapılacağına dair Bakanlığımıza iletilen ihbar ve başvurular ivedilikle kolluk birimlerine yönlendirilerek gerekli işlemler başlatılmakta, kültür varlıklarının bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarar görmesine sebebiyet verenler hakkında 2863 sayılı Kanun'un 65'inci ve 74'üncü maddelerine muhalefetten Bakanlığımızca suç duyurusunda bulunularak adli süreçler titizlikle takip edilmektedir.

Kars il merkezi, Kaleiçi Mahallesi, 531 ada, 54 parsele kayıtlı mülkiyeti Maliye Hazinesine ait, Gemli Tabya 17.02.1993 tarihli Kurul kararı ile 1. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescil edilmiş, 19.08.2014 tarihli Kurul kararı ile taşınmazın rölövesi, 14.01.2015 tarihli Kurul kararı ile de restitüsyon ve restorasyon projeleri uygun bulunmuş olup sonrasında uygulamaya yönelik Kurul Müdürlüğüne iletilen herhangi bir bilgi/belge bulunmamaktadır. Söz konusu yapıyla alakalı olarak, 2863 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesi gereği, Koruma Bölge Kurulu kararıyla onaylanan projelerin uygulanması ve denetlenmesi proje müellifi ile ilgili idarelerin sorumluluğunda bulunmaktadır.

Gemli Tabya'nın Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne tahsisi bulunmamakla birlikte, Kars ilimizde bulunan Kars Müzesi başta olmak üzere Ani Örenyeri, Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi'nde arkeoloji ve etnografya eserleri sergilenmektedir.

Bakanlığımız (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü)'ca;

Kars ili, Sarıkamış ilçesi, İnönü Mahallesinde, mülkiyeti Maliye Hazinesine ait, yapı grubu 1. Grup Yapı olarak belirlenen, tescilli Katerina Köşkü'nün "restorasyon amaçlı çalışma yapılmak üzere" Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne olan tahsisi kaldırılarak, "turizm amaçlı değerlendirilmek üzere" Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğüne 2 yıl süreyle ön tahsisi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca uygun bulunmuştur.

Kars Sarıkamış Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi kapsamındaki Kars ili, Sarıkamış ilçesi, İnönü Mahallesinde bulunan, tescilli Katerina Köşkü ve Şişman Köşk'ün yer aldığı 3 özel parsel numaralı toplam yaklaşık 40.408,00 m yüzölçümlü Hazine taşınmazları, Katerina Köşkü ve Şişman Köşk'ün restorasyon işlemlerinin de yapılması suretiyle, özel konaklama tesisi gerçekleştirmek üzere, Turizm Yatırımcılarına Kamu Taşınmazı Tahsis Şartnamesi 2021/1 kapsamında yatırımcıların ilgisine sunulmuştur.

Bu kapsamda Bakanlığımızca yapılan müzakere (ihale) sonucunda, yatırımcı firmaya ön izin verilmiştir. Ancak, ön izne konu tescilli Katerina Köşkü ve Şişman Köşk'ün yer aldığı Hazine taşınmazlarına ilişkin imar uygulaması işlemlerinin Sarıkamış Belediye Başkanlığı tarafından sonuçlandırılamaması nedeniyle ön izin süresi, bahse konu taşınmazlara ilişkin imar uygulaması işlemlerinin sonuçlanacağı tarihe kadar dondurulmuştur.

Ön izin işlemlerinin tamamlanmasını takiben yatırımcı adına kesin tahsis yapılacak ve restorasyon işlemleri ilgili Kültür Varlıkları Koruma Kurulu ve Müze Müdürlüğü gözetimi ve denetimde yatırımcı tarafından yürütülecektir. Bakanlığımız (Tanıtma Genel Müdürlüğü, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel MüdürlüğüY'ca;

Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı tarafından yapılan yurt dışı PR çalışmaları kapsamında, 2024 yılında Kars ilimizde gerçekleştirilen 7 etkinlikte, 12 ülkeden 14 basın mensubu, 21 influencer ve özel proje kapsamında 5 kişi olmak üzere toplam 40 kişi ağırlanmıştır. 2025 yılında ise 6 ayrı etkinlikte 12 ülkeden 12 basın mensubu, 8 influencer, 8 tur operatörü temsilcisi ve özel proje kapsamında 12 kişi olmak üzere toplam 40 kişi ağırlanmıştır.

10 ayrı dilde yayınlanmakta olan GoTürkiye platformunda Kars'ın tarihi ve turistik yerleri, doğası, festivalleri, gastronomisi ve rotaları hakkında çeşitli bilgiler yer almaktadır. GoKars internet sitesini ziyaret eden kullanıcı sayısını artırmak ve ilin tanıtımını gerçekleştirmek amacıyla Google Display Network (GDN) kullanılarak 2024 yılında 39 ülkede reklam çalışmaları yapılmış olup 21 milyon gösterim gerçekleştirilmiştir. 2025 yılında 26 ülkede reklam çalışmaları yapılmış olup 11,8 milyon gösterim gerçekleştirilmiştir.

2024 yılı Ocak ayında Kars tanıtım filmi hazırlanmıştır. Hazırlanan film GoKars ve GezsenKars sosyal medya hesapları başta olmak üzere GoTürkiye sosyal medya hesaplarında paylaşılmıştır.

GoKars hesabı 13.12.2021 tarihinde açılmış olup hesabın şu an 11.500 takipçisi; GezsenKars hesabı 13.12.2021 tarihinde açılmış olup hesabın şu an 18.300 takipçisi vardır. Go ve Gezsen markalamalı il filmi hazırlanmış, film sosyal medya hesaplarında paylaşılmıştır.

İlin sosyal medya tanıtım ve pazarlama materyalleri olarak karekodlu outdoor, billboard ve afiş tasarımları tamamlanmıştır. İldeki oteller ve restoranlarda kullanılmak üzere sosyal medya ve GoTürkiye tanıtım posterleri hazırlanmıştır.

Ayrıca, GoTürkiye sosyal medya platformunda 2024 yılında Kars için yapılan paylaşımlarda 1,3 milyon gösterim, 2025 yılında yapılan paylaşımlarda 1,5 milyon gösterim elde edilmiştir.

TV ve dijitalde toplam 200'ün üzerinde ülkede Kars'ın da yer aldığı Eastern Anatolia reklam filmi yayınlanmaktadır.

Al Jazeera Mubasher internet sitesinde 19 Mart 2024 tarihinde yayınlanan "UNESCO" konulu makalede ve 23 Nisan 2024 tarihinde yayınlanan "Türkiye'de aileyle birlikte yapılabilecek en güzel 10 aktivite" adlı makalelerde Kars iline yer verilmiştir.

Euronews internet sitesinde 8 Nisan 2024 tarihinde yayınlanan "UNESCO" konulu makalede ve 22 Nisan 2024 tarihinde yayınlanan "Türkiye'de tren yolculukları" konulu makalede Kars iline yer verilmiştir.

6 Ekim 2024 tarihinde BBC internet sitesinde yayınlanan "Kars: The Turkish city with a proudiy cheesy heritage" adlı makalede Kars ilimiz tanıtılmıştır.

21 Ağustos 2024 tarihinde CNN Travel internet sitesinde "How this 30 hour train ride became an online sensation" adlı video yayınlanmıştır.

21 Ekim 2024 tarihinde CNN internet sitesinde yayına alınan makalede Kars ilimize yer verilmiştir.

28 Ekim 2024 tarihinde CNN International kanalında yayınlanan kısa filmde Kars ilimiz tanıtılmış olup film 2025 yılı sonuna kadar yayında kalmıştır.

Mehmet Nuri ERSOYBakan