Ayçiçeği üretimine ilişkin

Ülkemizde 2025 yılında ayçiçeği üretimi 1.936.549 ton olarak gerçekleşmiştir.

Yerli üreticiyi korumak, arz güvenliğini sağlamak ve iç piyasadaki stok dengesini desteklemek amacıyla, yurt içinde yerli ayçiçeği tohumu alımı yapan firmaların aldıkları miktar kadar ürünü yurt dışından temin edebilmelerine imkân tanıyan bir tarife kontenjanı açılmıştır.

18.07.2025 tarihli ve 32959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yağlık Ayçiçeği Tohumu ve Ham Ayçiçeği Yağı İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar" kapsamında yerli yağlık ayçiçeği tohumu alımı yapanlar öncelikli olmak üzere ham ve/veya rafine ayçiçeği yağı üreten sanayici firmalara tahsis edilmek üzere, 12.01.2026-31.05.2026 tarihleri arasında I milyon ton yağlık ayçiçeği veya bunun karşılığı 400 bin ton ham ayçiçeği yağı ithalatı için tarife kontenjanı açılmıştır.

Bu kapsamda yapılacak ithalatta gümrük vergisi; yağlık ayçiçeğinde 9027 yerine 960 olarak, ham yağda ise 9036 yerine "020 olarak uygulanacaktır.

Bakanlığımızca, yurt içi ve yurt dışı piyasalardaki fiyat gelişmeleri, stok yönetimi ve hasat durumu yakından takip edilmekte olup; gıda arz güvenliğinin sağlanmasının yanı sıra üreticilerimizin ve tüketicilerimizin korunmasına yönelik gerekli tüm tedbirler için gümrük vergisi dâhil ilgili düzenlemeler konusunda ihtiyaç duyulduğunda Ticaret Bakanlığı ile eşgüdüm içinde çalışmalar yürütülmektedir.

Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Ülkemiz açısından stratejik önemi, insan ve hayvan beslenmesindeki yeri, gıda güvenliği ve güvencesi, tarıma dayalı sanayinin ham madde ihtiyacı ile dış ticaret durumu dikkate alınarak; yağlık ayçiçeğinin de içinde bulunduğu 13 ürün ve | ürün grubu (yem bitkileri) bitkisel üretim planlaması kapsamına alınmıştır.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilmektedir.

Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilmektedir.

Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave "050 planlı üretim desteği ödenecektir. Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan *050'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 0100"ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenmektedir.

Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilmektedir.

Ayrıca kamu araştırma enstitüleri ve üniversiteler tarafından yağlık ayçiçeği, dane mısır, pamuk ve patatesin yurt içinde ıslah edilerek tescil edilen çeşitlerinden yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumunu kullanarak ekim/dikim yapan çiftçilere ilave destek ödemesi yapılmaktadır.

Yağlık ayçiçeği üreticilerine temel ve planlı üretim desteği kapsamında 2025 üretim yılı için 732 TL/da, 2026 üretim yılı için ise 930 TI./da destekleme ödemesi yapılacaktır. Ayrıca planlama kapsamına alınan su kısıtının olduğu yerlerde ise 2025 üretim yılı için 293 TL/da, 2026 üretim yılı için ise 372 TL/da ilave destekleme ödemesi yapılacaktır.

Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 9075 ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.

Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.

İklim değişikliği kaynaklı risklerin etkilerini en aza indirmek için Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında yer alan "Köy Bazlı Verim Sigortası" ile kuru tarım alanlarında yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve yağlık ayçiçeği ürünlerinde kuraklık, don, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış risklerinden kaynaklı verim azalışları teminat altına alınmaktadır. Köy Bazlı Verim Sigortası kapsamında poliçede yazılı primin 9670'i Devlet tarafından karşılanmaktadır.

Bakanlığımız tarafından su kısıtının belirlendiği bölgelerde, belirlenen kriterlere uygun üretim yapan üreticilerimizin Devlet Destekli Tarım Sigortası yaptırmaları halinde; poliçe primi üzerinden "610 oranında "Su Kısıtı Desteği" indirimi uygulanmaktadır.

Sigorta mekanizmaları açısından kuraklıkla ile ilgili olarak "Ayçiçeğinde Köy Bazlı Verim Belirleme Çalışmaları" kapsamında TARSİM ile Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (TTAE) arasında 29.01.2025 tarihinde protokol imzalanmıştır. Bu protokol kapsamında TARSİM eksperlerine TTAE uzmanları tarafından ayçiçeği yetiştiriciliği ve ayçiçeğinde kuraklık ile ilgili teorik ve pratik eğitimler verilmiştir.

8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL'ye kadar (300.000 TE dahil) sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL'ye kadar "050-6100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan