Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan ve açlık grevinde olan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin
Kaynak göster
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti), 28 Ağustos 2023 tarihinde 7/3557 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 84 gün sonra, 20 Kasım 2023).
Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars). “Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan ve açlık grevinde olan bir mahkumun sağlık durumuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3557, 28 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3557-sincan-2-nolu-yuksek-guvenlikli-kapali-ceza-infaz-kurumunda-bulunan-ve-aclik-grevinde-olan (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e63b9732-d972-4f80-a87c-018a403b5611
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 84 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasanın 98. ve İçtüzüğün
SORULAR
ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 25/08/2023
Gülüstan Kılıç KOÇYİĞİT Kars Milletvekili
Devrimci tutsak Nedim Öztürk, İstanbul'da tutuklanmış ve burada yargılanmıştır. Tarafıma "ulaştırdığı bilgilere göre, daha sonra çeşitli hapishanelere sürgün edilmiştir: önce Tekirdağ No'lu F Tipi Hapishane, ardından Balıkesir Burhaniye T Tipi Hapishane ve son olarak da Sincan 2 No'lu Yüksek Güvenlikli Hapishane. Bu sürgünler, pek çok insan hakları ihlaline neden olmuştur. Öztürk'ün annesi ve kızı da sürgün edildiği illere gitmek zorunda kaldıklarında maddi ve manevi olarak zorluklar yaşamışlardır.
Aktarımına göre, Nedim Öztürk, Sincan 2 No'lu Yüksek Güvenlikli Hapishane'ye transfer edilmeden önce diğer hapishanelerde koğuşta diğer mahkumlarla birlikte tutulmaktaydı. Ancak Sincan hapishanesine geldikten sonra yalnız, havalandırması olmayan bir hücrede tek başına tutulmaya başlamıştır. Öztürk, hükmünün neredeyse tamamını infaz etmesine rağmen sanki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası çekiyormuş gibi havalandırması olmayan bir hücrede yalnız başına tutulmaktadır. Diğer tutuklu ve hükümlülerden tecrit edilmekte, aile ve telefon görüşleri gibi haklardan mahrum bırakılmaktadır. Günlük olarak sadece 2 saat havalandırmaya çıkarılan Öztürk, diğer haklardan mahrum bırakılmaktadır. Tuvalet ihtiyacını gidermek için hücresine geri götürüldüğünde havalandırmaya dönmesine izin verilmemekte, bu da tuvalet gibi ihtiyaçlarını gidermesini zorlaştırmaktadır. Radyo kullanımı yasaklanmış, sadece 18 kitap bulundurmasına izin verilmiştir.
Nedim Öztürk'ün aktarımlarına göre, hapishanede koridor temizliği gibi görevler tutsaklara yüklenmekte ve buna karşı çıkanlar cezalandırılmaktadır. Hapishanede tutsakların tutulduğu hücreler güneş almayacak şekilde tasarlanmıştır. Pencerelerde demir parmaklıklar ve güneşin girmesini engelleyen teller bulunmaktadır. Tutsakları izole etmeyi amaçlayan bu uygulama, tutsakların yaşam koşullarını olumsuz etkilemektedir.
Nedim Öztürk, hapishaneye geldiği günden beri daha insani koşullarda tutulduğu bir hapishaneye transfer edilme talebinde bulunmuş, ancak bu talep karşılanmamıştır. Uzun yıllar süren tutsaklığı boyunca sürgün sevkler, disiplin cezaları, infaz yakmalar gibi pek çok hak ihlaliyle mücadele eden Nedim Öztürk, Yüksek Güvenlikli/Y Tipi Hapishanelere sürgün edilmiş olması üzerine, sürgün sevkler durdurulsun, siyasi tutsaklar tutuldukları hapishanelerde bir araya getirilsin, tutsaklar ailelerinin yakınına ve kendi dava arkadaşlarının olduğu hapishanelere sevk edilsin, infaz yakmalara son verilsin, disiplin cezaları kaldırılsın, şartlı tahliyeler uygulansın, S,
R, Y tipi hapishaneler kapatılsın talepleri ile süresiz açlık grevine başladığını duyurmuştur.
Tarafıma aktarılana göre, açlık grevinin 25 Ağustos 2023 tarihi itibariyle 124. gününde olan Öztürk'ün sağlık durumu kritik bir aşamaya gelmiştir. Saf BI vitamini verilmemesi nedeniyle B vitamini kompleksini kullanmakta olan Öztürk için bu kompleks yetersiz kalmakta ve sağlık durumu olumsuz etkilenmektedir. Öztürk, BI vitaminine erişemediği için, açlık grevinin 124. günün de olmasına rağmen 180. günde görülen semptomları yaşamaktadır.
Bu bağlamda;
Devrimci tutsak Nedim Öztürk'ün İstanbul'da tutuklanmasının ardından çeşitli hapishanelere sürgün edilmesinin gerekçeleri ve bu sürgünlerin hukuki dayanağı hakkında bilginiz var mıdır? Tarafıma aktarılanların doğruluğu soruşturulmuş mudur?
125 gündür açlık grevinde olan Nedim Öztürk'ün bulunduğu Sincan 2 No'lu Yüksek
Güvenlikli Hapishane'nin koşullarından dolayı açılmış bir soruşturma var mıdır?
Nedim Öztürk'ün Sincan 2 No'lu Yüksek Güvenlikli Hapishane'ye transfer edilmesi sonrasında yalnız, havalandırması olmayan bir hücrede tek başına tutulmaya başlamasıyla ilgili; bu koşulların yasal gerekçesi nedir? Bu tür koşulların insan haklarına uygunluğu denetlenmekte midir?
Öztürk'ün ifadesine göre, hapishane koşulları diğer mahkumlarla iletişimi sınırlayan, aile ve telefon görüşleri gibi temel hakları kısıtlayan uygulamalar içermektedir. Bu uygulamaların mahkumların iyi olma hali ve insan haklarına uygunluğu açısından değerlendirmelerinizi açıklar mısınız?
Nedim Öztürk'ün süresiz açlık grevine başlaması ve sağlık durumunun ciddi şekilde kötüleşmesi ile ilgili olarak, Adalet Bakanlığı tarafından alınan tedbirleri ve bu tür durumlar için var olan eylem planlarınızı ayrıntılı olarak anlatabilir misiniz?
Öztürk'ün talepleri arasında yer alan sürgün sevkler durdurulsun, siyasi tutsaklar tutuldukları hapishanelerde bir araya getirilsin, tutsaklar ailelerinin yakınına ve kendi dava arkadaşlarının olduğu hapishanelere sevk edilsin, infaz yakmalara son verilsin, disiplin cezaları kaldırılsın, şartlı tahliyeler uygulansın, S, R, Y tipi hapishaneler kapatılsın taleplerinin karşılanmamasının yasal dayanağı nedir?
Nedim Öztürk'ün açlık grevinin devam ettiği bir dönemde sağlık durumunun kötüleşmesi, hastalık riskleri ve yaşam hakkının tehlikeye girmesi gibi durumlar için Adalet
Bakanlığı'nın sahip olduğu acil eylem planları veya politikaları nelerdir?
İnfaz sistemi içerisinde hükümlü ve tutukluların haklarını koruma ve insan hakları standartlarını sağlama konusundaki mevzuatı açıklar mısınız? Özellikle süresiz açlık grevleri sırasında izlediğiniz prosedürü detaylandırabilir misiniz?
Nedim Öztürk'ün sağlık durumunun belirgin şekilde kötüleştiği ve semptomlarının arttığı belirtilmektedir. Adalet Bakanlığı olarak sağlık ve insani koşulların korunması için nasıl bir yaklaşım sergiliyorsunuz ve nasıl bir adım atacaksınız?
Bakanlık olarak, Öztürk ve benzer durumda olan diğer tutsaklara neden saf BI vitamini verilmediği ve bu durumun insan haklarına uygunluk ve bağlayıcı uluslararası sözleşmeler çerçevesinde nasıl değerlendirdiğiniz hakkında bilgi verebilir misiniz? Bu konuda alınan kararın dayandığı ilgili yasal veya sağlık standartları nelerdir?
Cezaevlerinde 1990'lardan beri sık sık açlık grevi eylemlerine karar veren tutsaklar olması ve taleplerin yıllardır çok benzer olması konusunda nasıl bir çözüm bulmayı düşünüyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1277520 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Kars Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/3557 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden XXZMeWF - |D6JBcC - x71i8V33 - XSHUY8- ileerişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı :E-56020453-610-692-2970/5719 Konu : Yazılı soru önergesi DÜ/ 1). /2023
Sayın Gülüstan KILIÇ KOÇYİĞİT Kars Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/3557 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Türk ceza mevzuatında "tutsak" kavramı yoktur. Ceza infaz kurumlarında, haklarında verilen mahkumiyet kararı kesinleşen "hükümlü"ler ve mahkumiyet kararı verilen ancak hükmü kesinleşmemiş "hükümözlü"ler ile mahkemeler ve sulh ceza hâkimliklerince tutuklama kararı verilen "tutuklu"lar barındırılmaktadır.
1I- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun;
A) "İnfazda temel ilke" kenar başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, ceza ve . güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kuralların hükümlülerin ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanacağı,
B) "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" kenar başlıklı 9. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek suçlarından veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde bu fikrada sayılan suçlardan mahkum olanların cezalarının, yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında, bu kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edileceği,
Hükümlerine yer verildiği malâmlarıdır.
Gerek yüksek güvenlikli kurumlarda gerekse diğer kapalı ceza infaz kurumlarında tecrit ve izolasyon şeklinde bir uygulama bulunmamaktadır.
TI- 5275 sayılı Kanunun;
A) "Hükümlülerin Nakilleri" başlıklı Dokuzuncu Bölümünün "Kendi istekleri ile nakil" kenar başlıklı 54. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, çocuk hükümlüler ile maddi durumunun yetersiz olduğunu belgelendiren hükümlüler hariç olmak üzere nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, ceza infaz kurumlarında bulunması gereken sürenin üç aydan fazla olması, iyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, istekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, mahkumiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması gerektiği; ikinci fıkrasında ise bu hükümlülerin nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorunda olduğu, çocuklar
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresindi 2$FPf41 - bo0epKO - 6z5NxFb - N/06V8-ik erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü bakımından bu sürenin altı ay olarak uygulanacağı,
B) "Zorunlu nedenlerle nakil" kenar başlıklı 56. maddesinde, kurumların elverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücünün aşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlülerin, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebileceği,
Hükümlerinin yer aldığı malumlarıdır.
Ceza infaz mevzuatımızda "sürgün" şeklinde bir uygulama bulunmamakta olup başta zorunlu nakiller olmak üzere, hükümlü ve tutuklular mevzuata uygun olarak bulundukları ceza infaz kurumlarından, başka ceza infaz kurumlarına nakledilmektedirler. Hükümlü ve tutukluların sevklerinden önce gerekli sağlık kontrolleri yapılmakta ve güvenlik önlemleri alındıktan sonra nakil işlemleri gerçekleştirilmektedir.
IV- 5275 sayılı Kanunun;
A) "Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması" kenar başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, akli ve sağlık durumları, suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri, ahlâki eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejiminin; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılacağı; hükümlülerin, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya açık ceza infaz kurumlarına gönderilecekleri,
B) "Hükümlülerin gruplandırılması" kenar başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında hükümlülerin, ilk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadi suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler; akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler; tehlike hâli taşıyanlar; terör suçluları ile suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular şeklinde gruplara ayrılacağı; ikinci fıkrasında hükümlülerin ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılacağı,
©) "Hükümlünün barındırılması ve yatırılması" kenar başlıklı 63. maddesinin üçüncü fıkrasında, kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının Kanunda sayılan hâller dışında bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmeyeceği,
Hükümlerinin yer aldığı malâmlarıdır.
Bu kapsamda hükümlü ve tutukluların gözlem, sınıflandırma, gruplandırma ve odalara yerleştirme işlemleri, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Ceza İnfaz Kurumları İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla gerçekleştirilmekte olup, bu kararlara karşı yargı yolu açıktır.
V- A) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular, özgürlüğünden yoksun olmayan her vatandaş gibi tüm sağlık hizmetlerinden tıbbi gereklilik çerçevesinde ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda faydalanmakta olup, her türlü muayene ve tedavileri Devletin teminatı altında ve ücretsizdir. Hükümlü ve tutukluların beden ve ruh sağlığının korunması ve hastalıklarının tanısı için ilk muayene ve tedavi hizmetleri ceza infaz kurumlarında verilmekte; ileri tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gerekenler Devlet Mevzuat Genel Müdürlüğü hastanelerine, daha ileri sağlık hizmeti gerekenler ise üniversite hastanelerine sevk edilmektedir.
B) Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklulara ilişkin sağlık koşullarının düzenlenmesi ve sağlık hizmetine erişimin daha da etkili ve verimli hale gelebilmesi için 30/04/2009 tarihli Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumlarındaki Sağlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Protokol ve 26/01/2017 tarihli Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları Arasında Düzenlenen Protokol hükümleri dikkate alınarak her türlü çalışma ve düzenleme yapılmaktadır.
VI- 5275 sayılı Kanunun "Hükümlünün kendisine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmesi" kenar başlıklı 82. maddesinin birinci fıkrasında, hükümlülerin, hangi nedenle olursa olsun, kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri sürekli olarak reddetmesi halinde; bu hareketlerinin kötü sonuçları ile bırakacağı bedensel ve ruhsal hasarlar konusunda ceza infaz kurumu hekimince bilgilendirileceği, psiko-sosyal hizmet birimince de bu hareketlerinden vazgeçmeleri yolunda çalışmalar yapılacağı ve sonuç alınamaması hâlinde, beslenmelerine kurum hekimince belirlenen rejime göre uygun ortamda başlanacağı düzenlenmiştir.
VI Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 15/09/2023 tarihli cevapta;
A) Soru önergesinde adı geçen hükümlünün Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmakta iken 08/09/2023 tarihinde Sincan 3 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiği,
B) Adı geçenin Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda iken tek kişilik odada barındırıldığı, 3 kişilik odaya geçme ile ilgili olarak herhangi bir talebinin bulunmadığı, tek kişilik odaların yeterli düzeyde havalandırmaya sahip olduğu ve güneş ışığından faydalandığı,
©) Adı geçenin iki kez açlık grevi eyleminde bulunduğu, ikisini de sona erdirdiği,
Ç) Kurumda açlık grevi eyleminde bulunan hükümlü ve tutukluların sağlık durumlarının düzenli olarak takip edildiği, Kurum doktorlarının kontrolünde öncelikle B kompleks vitaminleri olmak üzere gerekli görülen vitaminlerin, tuz, şeker, limon ve sıvıların kendilerine verildiği, her gün sağlık birimi tarafından periyodik olarak tansiyon, şeker, kilo ve nabız ölçümlerinin yapıldığı, ancak adı geçenin muayeneyi kabul etmemesi nedeniyle muayene edilemediği,
D) Kurumda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, E) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan