Büyükbaş hayvan sayısına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 115 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI /tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 96'ngi maddgi$ri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını. arz ederim. iyarbakır Milletvekili
Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan "Hayvancılık İstatistikleri, Haziran 2025" bültenine göre, Türkiye'de büyükbaş hayvan sayısı Haziran 2025 itibarıyla 17 milyon 189 bin baş olarak açıklanmıştır. Bu kapsamda: Sığır sayısı, bir önceki yılın Aralık ayına göre 1,2 artışla 17 milyon 30 bin baş olarak kaydedilmiştir. Manda sayısı ise 2,3 azalarak 158 bin baş seviyesinde gerçekleşmiştir. Bülten, verilerin toplanması, işlenmesi ve yayına hazırlanmasından Tarım ve Orman Bakanlığı'nın, yayımlanmasından ise TÜİK'in sorumlu olduğunu belirtmektedir. Ancak fiili saha gözlemleri ve üretim verileri, resmi açıklamalarla örtüşmemekte, özellikle: Hayvan sayıları ile süt ve et üretim verimliliği arasında uyumsuzluklar, Küpe bazlı destekleme sisteminden kaynaklanan kayıt sapmaları, Türkiye'nin hayvan varlığına rağmen sürekli hayvan ithalatına bağımlı olması, gibi konular soru işaretleri doğurmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
TÜİK tarafından açıklanan "17 milyon büyükbaş hayvan" rakamının temel dayanağı nedir? Bu rakamın fiili saha sayımlarıyla uyumunu gösteren güncel istatistik çalışması mevcut mudur?
Son iki yıl içinde yapılan iller bazlı fiili hayvan sayımı sonuçları ile TÜİK'in açıkladığı veriler arasındaki farklar nedir? Bu farkın "042'den fazla olduğu iddiası doğru mudur?
Küpe bazlı destekleme sistemi çerçevesinde, hayvan sayıları ile küpe sayıları arasındaki olası sapmalar nasıl kontrol edilmektedir? Kaçak kesim veya yanlış beyan riski nasıl önlenmektedir?
Türkiye genelindeki hayvan küpeleri yaş sırasına göre listelendiğinde, 30, 40 hatta 50 yaşında hayvanların bulunması mümkün müdür? Bu durum, kayıt sisteminin doğruluğunu nasıl etkilemektedir?
Almanya'da 10 milyon sığırdan 3.6 milyonunun süt hayvanı olması, Polonya'nın 6 milyon sığırla ihracat yapması ile Türkiye'nin 17 milyon sığır varlığına rağmen neden ithalatçı konumda olduğunun açıklaması nedir? Bu farkın ekonomik ve verimlilik nedenleri nelerdir?
Türkiye'de kişi başına 0.19 büyükbaş hayvan düşerken Almanya'da bu oran 0.13'tür. Bu farklılık, et ve süt üretimi ile nasıl açıklanmaktadır? Verimlilik düşüklüğü veya üretim kayıpları olacak 2024- 29.09.2025 arasındaki dönemde hangi oranlarda gerçekleşmiştir?
Türkiye'de kırmızı et tüketimi düşerken ithalatın sürdürüldüğü belirtilmektedir. 17 milyon büyükbaş hayvan varken iç üretim neden ithalatı karşılayamamaktadır? Üretim ve tüketim arasındaki farkın rakamsal analizi nedir?
Türkiye'de 11 milyon süt ineği ile 20 milyon ton süt üretildiği iddia edilmektedir. Ancak sanayiye giren toplam süt miktarı 10 milyon ton civarındadır. Bu veriler arasındaki sapmanın nedeni/nedenleri nedir/nelerdir?
Hayvan başına süt ve et verimliliği Türkiye ile Almanya, Polonya gibi ülkeler arasında karşılaştırıldığında hangi veriler öne çıkmaktadır? Türkiye'de hayvan verimliliğinin düşük olduğu iddiası doğru mudur?
Hayvan sayıları ve üretim rakamları TÜİK tarafından hangi yöntemle güncellenmektedir? Ölen veya kesilen hayvanların kaydı sistematik olarak tutulmakta mıdır?
Küpe bazlı desteklemeler ve indirimli kredilerin hayvan sayısı ve üretim üzerindeki etkisi nedir? Bu sistemin yanlış raporlamaya yol açtığına dair bir inceleme yapılmış mıdır; yapılmışsa en son tarihli söz konusu incelemenin özet metni nedir?
Açıklanan 17 milyon sığır rakamı ile kişi başı et tüketimi ve ithalat rakamları arasında görülen tezatlar matematiksel olarak nasıl açıklanmaktadır? Bakanlık bu tutarsızlıkları gidermek için ne tür önlemler almaktadır?
Sistemde 30—50 yaşında hayvanların bulunması gibi kayıt hataları varsa, bu hataların üretim ve verimlilik istatistiklerini ne ölçüde bozduğu tespit edilmiş midir?
Mevcut hayvan sayısı, üretim kapasitesi ve verimlilik rakamları ışığında, Türkiye'nin hayvancılık politikası ve ithalat bağımlılığı hakkında Bakanlık hangi stratejileri uygulamaktadır? Somut rakamsal hedefler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülke genelindeki hayvan varlığımız, sağmal büyükbaş hayvan sayısı, kırmızı et ve çiğ süt üretimimize ait veriler TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Hayvancılık destekleme ödemeleri Bakanlığımız kayıt sistemlerine kayıtlı olan yetiştiricilerimize yapılmakta olup kayıtlılık zorunludur.
Çiğ süt desteğinden yararlanacak üreticilerin işletmesinde bulunan ve desteklemeye konu olan sütün elde edildiği büyükbaş ve/veya küçükbaş sağmal hayvanlar ile sağmal hayvanların bulunduğu işletme için işletme sahibi adına Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) sigortalarının yapılmış olması ve TARSİM poliçe bilgilerinin çiğ süt üretim sözleşmelerinde belirtilmesi gerekmektedir. Yönetmelik çerçevesinde Türk Veteriner Bilgi Sistemi (TÜRK VET) üzerinden rutin olarak her ayın son günü çekilen sağmal sayıların TARSİM sigortalı hayvanlar üzerinden uyum kontrolü yapılarak aynı işletme tarafından sigortalanmış olma durumları kontrol edilmektedir.
Hayvancılık desteklemeleri, desteklemelerle ilgili mevzuat kapsamında yürütülmektedir. Destekleme politikaları her yıl gözden geçirilmekte ülkesel ihtiyaç, yetiştirici talepleri, hayvansal ürünlerde kalite ve verim artışına yönelik tedbirler alınmaktadır.
Bakanlığımız, 2024 yılında destekleme politikasında önemli değişikliğe gitmiş, ürün bazlı ve verimlilik esaslı destekleme modelini benimsemiş, temel, yönlendirici ve verimliliği artırmaya yönelik destekleme modeli oluşturulmuştur. Bu kapsamda, büyükbaş hayvancılıkta buzağı ve malak, küçükbaş hayvancılıkta ise kuzu/oğlak destekleri uygulanmaya başlanmıştır. Hayvancılık desteklemelerine ilişkin mevzuatta, temel ve ilave desteklerden yararlanma şartları açık ve ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
Buzağı ve malak ile kuzu/oğlak desteği temel destek şartı olarak ülke içinde doğmuş küpelenmiş, TÜRKVET sistemine kaydedilmiş, en az 4 ay (120 gün) süre yaşamış ve belirlenmiş aşılarının yapılmış olması gerekmektedir.
Temel destek alma şartlarını sağlamayan buzağı ve malaklar ile kuzu/oğlaklara ilave destek verilmemektedir. Küpe takılmayan ve diğer destekleme şartlarını sağlamayan büyükbaş (buzağı ve malak) ve küçükbaş (kuzu/oğlak) hayvanlar destekleme kapsamı dışında tutulmaktadır.
Kaçak kesim veya yanlış beyan riskini önlenmek amacıyla işletmelerde belli dönemlerde fiili tespitler yapılmaktadır.
TÜRKVET kayıt sisteminde, 30, 40 ve 50 yaşında canlı durumda hayvan kaydı bulunmamaktadır.
Çiğ süt desteği kapsamında 2024 yılı ilk 9 ayında 208.332 üreticiye üretmiş olduğu 7.819.323.939 litre çiğ süt üretimi karşılığında 3.343.533.188 TL çiğ süt desteği ödenirken, 2025 yılı ilk 9 ay ödemeleri tamamlanmış olup ekim kasım aralık dönemi ödemeleri takvim çalışması devam etmektedir. 2025 yılı ilk 9 ayında 185.398 üreticiye üretmiş olduğu 7.517.390.285 litre çiğ süt üretimine 2024 yılı ilk 9 ayına göre yüzde 25 artışla 4.179.420.348 TL çiğ süt desteği ödenmesi yapılmıştır.
Kırmızı ette ülkemizin kendi kendine yeterlilik oranı 94693 olup arz yönünden herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Bununla birlikte, mevcut arz ve talep dengesi dikkate alınarak, yerli TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı üreticinin korunması, besi işletmelerindeki boş kapasitenin değerlendirilmesi, piyasada oluşabilecek spekülatif hareketlerin önlenmesi, fiyat istikrarının sağlanması ve tüketicinin uygun fiyatla kırmızı ete erişiminin temini amacıyla, tüketimin yoğun olduğu dönemler de planlanmak suretiyle kontrollü bir besilik hayvan ithalat yönetimi uygulanmaktadır.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO-2023) verilerine göre ülkemiz, büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığı bakımından Avrupa'da birinci sırada yer almaktadır. Toplam kırmızı et üretiminde de (domuz hariç) Avrupa Birliği ülkeleri arasında lider konumdadır.
FAO©-2023 verilerine göre ülkemizde büyükbaş hayvan başına ortalama karkas verimi 286,7 kilogram olarak gerçekleşmiştir. Bu değer, Avrupa Birliği (AB) ortalaması olan 288,3 kilograma yakın, dünya ortalaması olan 262,2 kilogramın ise üzerindedir. Küçükbaş hayvanlarda ülkemizin ortalama karkas verimi 21,7 kilogram olup AB (13,5 kg) ve dünya (15,3 kg) ortalamalarına kıyasla oldukça yüksek bir seviyededir. Bu göstergeler, ülkemizin özellikle küçükbaş hayvancılıkta verimlilik açısından güçlü bir konumda bulunduğunu, büyükbaş hayvancılıkta ise dünya ortalamasının üzerinde bir performans sergilediğini ortaya koymaktadır.
2024 yılında büyükbaş hayvancılık (buzağı ve malak) desteklemelerinde verimlilik kriterleri ilave desteklemeleri (suni tohumlama, yerli sperma kullanımı, işletme soy kütüğü, ari işletme, AB onaylı işletme ve genomik test desteği) kapsamında buzağılar için 1.649.032.800 TL ve malaklar için 2.194.100 TL olmak üzere toplam 1.651.226.900 TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Verimlilik kriterleri desteği buzağı toplam desteklemelerinin 9019,1'ini malak desteklemelerinin 963,7'sini oluşturmuştur.
2025 yılı itibarıyla bulunan 17.544.200 baş sığır varlığımız, yalnızca kesimlik hayvanları değil aynı zamanda süt sığırlarını, damızlık hayvanları ve henüz kesime uygun olmayan genç hayvanları da kapsamaktadır. Bu nedenle, toplam sığır varlığını baz alarak kişi başı et tüketimi veya ithalat rakamlarıyla doğrudan ve matematiksel olarak bir kıyaslama yapmak doğru olmayıp bu yaklaşım, kırmızı et arz potansiyeline ilişkin hatalı yorumlara neden olabilecektir.
Bakanlığımızca 2024 yılında hayata geçirilen hayvancılık yol haritası ile birlikte; üretim planlaması, yeni destekleme modeli, hastalıklarla mücadelede yeni tedbirler, yeni yol kontrol noktaları, damızlık hayvan üretiminin artırılması, çiğ süt eylem planı ve ıslah eylem planı hayata geçirilmiştir. Stratejik hayvansal ürünlerde 2028, 2035 ve 2050 yıllarını kapsayacak şekilde projeksiyonlar yapılmıştır.
Et ve Süt Kurumu, hayvancılık sektöründe dönemsel olarak yaşanan arz-talep dengesizliği nedeniyle piyasada oluşan fiyat dalgalanmaları ve spekülatif hareketlere karşı piyasa düzenleme görevini yerine getirmektedir.
Bakanlığımız tarafından üretimin geliştirilmesi amacıyla hazırlanan "Hayvancılık Yol Haritası" kapsamında, ülkemizin etçi damızlık hayvan varlığının artırılması ve kırmızı et üretiminin yükseltilmesi amacıyla Et ve Süt Kurumu ile Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü arasında protokol imzalanmıştır. Ülkemiz hayvan varlığı ve üretimini artırmaya yönelik orta ve uzun vadeli politikaların uygulanmasına devam edilerek, ithalatın kademeli olarak sonlandırılması hedeflenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan