İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/36007 GEÇ CEVAPLANDI · 135 GÜN

Aile planlaması kapsamında yapılan çalışmalara ilişkin

Kaynak göster

Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 3 Kasım 2025 tarihinde 7/36007 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 18 Mart 2026).

Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Aile planlaması kapsamında yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36007, 3 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36007-aile-planlamasi-kapsaminda-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/df9b2a2c-9d68-402c-b9e1-019a4dd4c7d7

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 135 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki soruların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. YA

Av.Dr.M. Sezgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili

Aile planlaması, bireylerin ve ailelerin sağlık, sosyoekonomik ve psikolojik koşulları doğrultusunda çocuk sahibi olma kararlarını özgürce verebilmelerini sağlayan temel bir halk sağlığı hakkıdır. Türkiye'de son yıllarda doğurganlık oranlarındaki değişim, ekonomik koşullar, eğitim düzeyi ve toplumsal cinsiyet rolleri aile planlaması politikalarının yeniden ele alınmasını gerektirmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Öte yandan, evlilik desteği adı altında yürürlüğe konulan bazı teşvik ve fonların uygulanmasında bölgesel eşitsizlikler, erişim güçlükleri ve sosyoekonomik dengesizlikler dikkat çekmektedir. Özellikle genç çiftlerin ekonomik nedenlerle evliliklerini erteledikleri veya desteklerden yararlanamadıkları yönündeki iddialar kamuoyunda sıkça gündeme gelmektedir.

Anayasa'nın 41. maddesi uyarınca devletin "ailenin korunması ve çocuk haklarının gözetilmesi" yükümlülüğü kapsamında, aile planlaması ve evlilik desteklerine ilişkin uygulamaların şeffaf ve adil biçimde yürütülmesi toplumsal refah açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

  1. Türkiye genelinde aile planlaması hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak amacıyla son beş yılda hangi yeni uygulamalar hayata geçirilmiştir?

  2. Ücretsiz doğum kontrol araç ve yöntemlerine erişim sağlayan sağlık kuruluşlarının illere göre dağılımı nedir?

  3. Türkiye'de 2020—2025 yılları arasında aile planlaması hizmetlerinden yararlanan kadın ve erkeklerin sayısında nasıl bir değişim olmuştur?

  4. Aile planlaması hizmetlerinde bölgesel veya sosyoekonomik farklılıklar tespit edilmiş midir? Bu farkların giderilmesi için hangi politikalar planlanmaktadır?

  5. "Evlilik desteği" ve "evlilik kredisi" programlarından bugüne kadar kaç çift yararlanmıştır? Bu desteklerin illere göre dağılımı nedir?

  6. Bu destek programlarından yararlanan çiftlerin gelir düzeyi, yaş aralığı ve eğitim durumu nedir?

  7. Evlilik desteği kapsamında verilen kredilerin geri ödeme oranı nedir? Ödemelerde aksama yaşanan durumlarda hangi sosyal politika önlemleri uygulanmaktadır?

  8. Aile planlaması politikaları ile evlilik desteklerinin entegrasyonu yönünde Bakanlığınızın yeni bir stratejik planı bulunmakta mıdır?

  9. Türkiye'de genç nüfusun ekonomik nedenlerle evliliği erteleme oranı hususunda bir tespit çalışması yapıldı mı? Yapıldıysa da bu çalışmadaki elde edilen oranlar nedir? Oranlara göre yeni sosyal destek projeleri planlanmakta mıdır?

  10. Aile planlaması ve evlilik destek programlarında sivil toplum Kuruluşları ve yerel yönetimlerle iş birliği yapılmakta mıdır?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·

İlgi (o : 12.11.2025 tarihli ve 1733357 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/36007 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7736007 Cevap Metni (2 Sayfa) Bu belge, güvenli elektronik lınza He inzalamınıştır.

Diyarbakır Milletvekili Sayın Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na Ait 7/36007 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

"Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi", genç çiftlerin ekonomik, psikolojik ve sosyal açılardan desteklenerek evliliklerini daha sağlam temeller üzerine kurmalarını ve evliliğe teşvik edilmelerini amaçlamaktadır. Aile ve Gençlik Fonu kapsamında 81 ilde uygulanan Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi kapsamında 65 bin çift krediden yararlanmaya hak kazanmıştır. Projeye başvuru yapan ve nikâhını bekleyen çiftlere, imzalanan iş birliği protokolleriyle değişen oranlarda indirimler de sunulmaktadır. Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi başvuru şartları kapsamında yaş ve gelir bağlamında, çiftlerin 18—29 yaş aralığında bulunması ve çiftlerin son 6 aylık gelir toplamı ortalaması ile son ay gelir toplamının asgari ücretin 2,5 katını aşmaması gerekmektedir. Eğitim düzeyi bakımından herhangi bir kriter bulunmamaktadır. Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi kapsamında sağlanan kredilere ilişkin geri ödeme süreci henüz başlamamış olup I Ekim 2025 itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenlemeler doğrultusunda 48 aylık vade içerisinde çocuk sahibi olan yararlanıcılara, her bir çocuk için kredi taksitlerini 12 ay erteleme hakkı tanınmıştır.

Söz konusu kredi faizsiz, ilk 2 yılı geri ödemesiz ve 48 ay vadeli olarak verilmektedir. Ayrıca 48 ay içinde çocuk sahibi olan çiftlerin geri ödemeleri, her çocuk için 12 ay ertelenmektedir. Ayrıca 2026 Ocak ayı itibarıyla her iki eş de 18-25 yaş aralığındaysa 250.000 TL, 26-29 yaş aralığındaysa 200.000 TL olmak üzere faizsiz kredi tutarları güncellenmiştir.

Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesi kapsamında toplam 63.466 çifte kredi ödemesi gerçekleştirilmiş olup, Mart 2026 itibariyle toplam 6.891 çocuk dünyaya gelmiştir.

Kredi desteğinin yanısıra genç çiftlere sunulan evlilik öncesi ve sonrası eğitimler ile aile danışmanlığı hizmetleri aracılığıyla da evlilik sürecinin daha sağlıklı şekilde yürütülmesi hedeflenmektedir.

Proje kapsamında sunulan faizsiz kredi desteğine ek olarak, hayatlarını birleştirme yolunda ilk adımlarını atan genç çiftlerin evlilik ve düğün hazırlıkları sürecinde yapacakları alışverişlerde çeşitli indirimlerden yararlanabilmeleri için Bakanlığımız bünyesinde ulusal ve yerel düzeyde firmalarla çeşitli indirim anlaşmaları gerçekleştirilmiştir.

Diğer taraftan, Bakanlığımız, evlenme, boşanma ile aile ve nüfus yapısında meydana gelen değişimleri kapsamlı bir şekilde ele almakta ve bu doğrultuda gerekli tedbirleri hayata geçirmektedir. Küresel eğilimlere paralel olarak ülkemizde de evlenme yaşı ve ilk anne olma yaşı yükselmekte; evlenme oranlarındaki düşüş, ilk anne olma yaşının ortalama 29,3'ye çıkması, boşanmaların artması ve yalnız yaşayan birey sayısındaki yükseliş, aile yapımızda önemli bir dönüşüm yaşandığını ortaya koymaktadır.

Bu çerçevede, 2026 yılında Türkiye'de aile kurumunun oluşumunda temel bir unsur olan evliliğe ilişkin gençlerin tutumlarını, motivasyonlarını, evlilikten beklentilerini ve evliliği geciktirme ya da reddetme nedenlerini derinlemesine incelemek amacıyla "Gençlerin Değişen Evlilik Algısı Araştırması"nın gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

Ayrca 2 Aralık 2025 tarihinde Aile ve Nüfus On Yılına Doğru Uluslararası Sempozyumu, gerçekleştirilmiştir. Sempozyumda, "Ailenin Güçlendirilmesine Yönelik Politikalar" ile "Ulusal ve Uluslararası Nüfus Politikaları" başlıklı iki panel gerçekleştirilmiştir.

25 Aralık 2024 tarihinde yayımlanan 172 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında "Nüfus Politikaları Kurulu" oluşturulmuştur. Kurulun oluşturulması ile aile yapısını korumaya ve evlilik ile doğurganlığı teşvik edecek politikaların hayata geçirilmesine katkı sağlayacak çalışmalara devam edilmektedir. Yine aynı Kararname ile Bakanlığımıza bağlı olarak Aile Enstitüsü kurulmuştur. Enstitü; " Aile yapısının ve değerlerinin korunması, güçlendirilmesi, kadın, çocuk, engelli, yaşlı, şehit yakını, gazi ve gazi yakını ile ilgili politikalarına veri oluşturmaya yönelik tüm faaliyetlerini kapsayan araştırmaları yürütmek, e Süreklilik arz eden, ulusal ve stratejik nitelikte olan araştırma faaliyetlerini sektörler ve disiplinler arası bir yaklaşımla yürütmek, e Panel, boylamsal ve periyodik araştırmalar gibi uzun süren ve büyük örneklem üzerinde çalışma gerektiren araştırmaları yürütmek. e Demografik değişimler ve eğilimler ile bunların aile yapısı üzerindeki olası etkilerini ve sorun alanlarını belirlemek üzere bilimsel araştırma ve veri analizi yapmak, e Ulusal ve uluslararası düzeydeki bilimsel literatür ve araştırmaları izlemek, değerlendirmek, raporlamak ve sosyal hizmet modeli oluşturmak, e Bilimsel araştırma ve veri analizi ile ilgili faaliyetlerine ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile iş birlikleri geliştirmek, gibi hususlar ile görevlidir.

Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir