Tarımsal üretimde Hazine destekli kredilerde uygulanan faiz indirimlerinde yapılan değişikliğe ilişkin
Kaynak göster
Cem Avşar (CHP), 3 Kasım 2025 tarihinde 7/36055 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 80 gün sonra, 22 Ocak 2026).
Cem Avşar (CHP, Tekirdağ). “Tarımsal üretimde Hazine destekli kredilerde uygulanan faiz indirimlerinde yapılan değişikliğe ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36055, 3 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36055-tarimsal-uretimde-hazine-destekli-kredilerde-uygulanan-faiz-indirimlerinde-yapilan-degisik (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e570d2be-7cd0-425a-811d-019a4e9e4457
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 80 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim
24 Ekim 2025 tarihli ve 10519 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile tarımsal üretime dair hazine faiz destekli kredi kullanımın indirim oranlarında değişikliğe gidilmiş ve Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Bu Kararla, Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılan hazine destekli tarım kredilerinde faiz indirim oranları düşürülmüştür. Daha önce yüzde 100'e kadar indirim uygulanan 28 farklı alanda destekler azalırken, birçok alanda kredi limitleri yarı yarıya düşürülmüştür. Karar çerçevesinde 300 bin Tinin altındaki temel bitkisel ve hayvansal üretim maddeleri hariç tüm üretim alanlarında standart indirim ve özel indirim oranları yarıya kadar düşürülmüştür. Aynı zamanda 2026 yılında kullandırılacak sübvansiyonlu kredilerde, kredi limitleri geçen yıla göre sabit kalacaktır.
Yeni kararla birlikte, tarımsal üretimdeki 28 farklı alanda kullandırılan hazine destekli yatırım ve işletme kredilerinde uygulanan faiz indirim oranlarında en dikkat çeken değişiklikler ise - genel faiz indirimi- yatırım ve işletme kredilerinin yüzde 50 olan indirim oranı yüzde 25'e çekilmesidir. Diğer bir konu ise en yüksek indirim sınırında görülmektedir. Yatırım ve işletme kredilerinde planlı üretim, sözleşmeli üretim, kadın çiftçi, genç çiftçi gibi kriterlerin sağlanması durumunda yüzde 100'e kadar faiz indirimi uygulanmaktaydı. Yapılan değişiklikle istenilen kriterlere uygulanacak faiz indirimi de düşürülmüştür.
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Faiz indirim oranlarının yanı sıra, birçok kritik alanda kredi üst limitleri de ciddi ölçüde azaltılmıştır. Tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarında kredi üst limiti 15 milyon liradan 7,5 milyon liraya, soğuk hava depo yatırımlarında kredi üst limiti 40 milyon liradan 20 milyon liraya, lisanslı depoculuk yatırımlarında kredi üst limiti 150 milyon liradan 75 milyon liraya, arazi alımında kredi üst limiti 10 milyon liradan 5 milyon liraya düşürülmüştür. Yine tarım makineleri parkı yatırımlarında ise 20 milyon lira olan limit 10 milyon liraya, yüzde 75 olan faiz indirimi ise yüzde 25'e çekilmiştir. Lisanslı depolara verilen yatırım kredi limiti ve faiz indirim oranları da indirilmiştir. 150 milyon TL olan kredi üst limit 75 milyon TLye, yüzde 50 olan faiz indirim oranı yüzde 25 düşürülmüştür. Ayrıca çiftçilerin hazine destekli kredi imkanından faydalanabilmesi için çiftçiden, vergi dairelerinden vadesi geçmiş borcu ile sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığına dair belge istenecektir.
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Mr 2b059
Uzmanlar ve sektör yetkililerine göre bu uygulama, çiftçinin girdi maliyetlerinin anormal düzeyde arttığı ve ürettiği ürünü değerinin çok altında dahi satamadığı bir dönemde hazine destekli krediye ulaşımının zorlaştırılması, çiftçiyi toprağa küstüreceği gibi üretimden uzaklaştırma riskini de beraberinde getirebilecektir. İklim değişikliği, zirai don, aşırı sıcaklık, kuraklık, şap vb. şoklarla kırılgan olan çiftçimiz ayakta kalamayacak ve üretimden çekilecektir.
Bu bağlamda;
Türkiye'de 2025 tarım ve hayvancılık sezonunda kaç çiftçimiz hazine faiz destekli kredi imkanından faydalanmıştır? Söz konusu kredilerin toplam tarımsal üretim içindeki oranı nedir? Kullandırılan bu kredilerin yatırım alanlarına göre dağılımı nasıldır?
Söz konusu kredilerin zamanında geri ödenme oranı nedir? Kredi borcunu ödeyememe gerekçesiyle yapılandırmaya giren veya haciz işlemi uygulanan çiftçi sayımız kaçtır? İl ve bölge bazlı dağılımı nasıldır?
Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik durum, yüksek maliyet ve rekor düzeydeki gıda enflasyonuna karşın üretici bakımından adeta can simidi olan hazine faiz destekli kredi uygulamalarındaki söz konusu indirimlerin gerekçesi nedir? Bu hususta kamuoyunu bilgilendirmeyi planlıyor musunuz?
Söz konusu uygulamanın sonuçları bakımından gerekli etki analizleri yapılmış mıdır? Sektör temsilcileri, meslek odaları, uzmanlar, tarım-kredi kooperatifleri ve çiftçilerimizden gerekli görüşler alınmış mıdır?
Kararla; yatırım ve işletme altyapısını güçlendirme, kırsal kalkınmayı destekleme, girdi maliyetlerini sübvanse etme gibi Bakanlığınızın temel politikaları ne ölçüde örtüşmektedir? Ayrıca "Köye Dönüş", "Genç Çiftçi', "Kadın Çiftçi", "Planlı Üretim", "Sözleşmeli Üretim? gibi tarımsal üretimi teşvik etmeye ve özendirmeye ilişkin projelerin söz konusu uygulamadan etkilenme durumu nedir?
Tarım makineleri parkı yatırımları kapsamında üretici firmaların ve onların sağladığı istihdam oranı dikkate alındığında ortaya çıkması muhtemel işten çıkarmalar ve ihracat ağırlıklı üretim yapan sektör temsilcilerinin kapasite daralmasına karşın ne tür tedbirler alınmaktadır?
Kararın ivedilikle uygulamaya alınmasıyla, tarım ve hayvancılık sektöründe yatırım yapmak üzere gerekli AR-GE çalışmalarını yapmış, yatırım aşamasında ve söz konusu krediye başvuru sürecinde olan birçok yatırımcının finansman maliyetinin iki kat artmasına karşı bir çalışmanız var mıdır?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararlarında değişiklik yapan 23.10.2025 tarihli 10519 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 29.10.2025 tarihli ve 10524 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilmiş, hazine faiz desteği oranları, üst limit gibi konularda yapılan değişiklikler önceki haline getirilmiştir.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9025-90100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Kararlar kapsamında 2025 yılında 956.423 faydalanıcı 671 milyar TL Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden hazine faiz destekli kredi kullanmıştır. Bu kredilerin geri dönüş oranı 9099*un üzerindedir.
Bu kapsamda, Sütçü ve kombine sığır yetiştiriciliği, büyükbaş hayvan besiciliği, küçükbaş hayvancılık, hastalıktan ari hayvan yetiştiriciliği, arıcılık, kanatlı sektörü, su ürünleri sektörü, temel hayvansal üretim, kapalı ortamda bitkisel üretim, yem bitkisi üretimi, yurt içi sertifikalı tohum, fide-fidan üretimi, süs bitkisi, tıbbi ve aromatik bitkiler üretimi, meyve yetiştiriciliği ve bağcılık, temel bitkisel üretim, tarım makineleri, traktör, basınçlı sulama sistemi yatırımı, tarım makineleri parkı, arazi alımı (birleştirme), lisanslı depoculuk yatırımları, ELÜS karşılığı kredi, soğuk hava deposu yatırımları, tarımsal ürünlerin işlenmesi, sözleşmeli üretim, tarımsal elektrik bedeli, tarımsal yenilenebilir enerji yatırımları, biyo-tarım yatırımları ve tarımsal AR-GE konularında faaliyet gösteren ya da faaliyete başlayacak olan gerçek ve tüzel kişi girişimciler faydalandırılmaktadır.
Üreticilerimiz temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TLye kadar (300.000 TL dahil) sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL'ye kadar "050-0100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir.
Ayrıca, Avrupa Birliği tarafından aday ve potansiyel aday ülkelere destek olmak amacıyla oluşturulan Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPAY'nın kırsal kalkınma bileşeni IPARD, Bakanlığımızın yatırım destekleme araçlarından biridir.
IPARD Programı kapsamında 2007 yılı itibarıyla başlayan program üzerinden 42 ilde birçok tedbir altında tarım ve hayvancılık alanlarında hibe destekleri sağlanmaktadır. IPARD I ve IPARD II dönemi olarak başarıyla yürütülen süreç, IPARD TII dönemiyle birlikte ülke geneline yayılmıştır. IPARD III döneminde çıkılan ve çıkılacak çağrılarda 9050-75 arasında değişen oranlarda yatırım tedbirlerine hibe desteği sağlanmaktadır.
IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır.
IPARD Programı kapsamında uygulanan yatırım tedbirleri aşağıda yer almaktadır. e Tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar,
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlama ile ilgili fiziksel varlıklara yönelik yatırımlar ve "e Çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme yatırımlarıdır.
Bu tedbirlerden olan "Çiftçilik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme Yatırımları" kapsamında zirai makinelerin ihtiyaç sahibi çiftçilerin kullanımına sunulduğu ve çiftçilerin mevcut zirai makinelerinin tamir ve bakımının yapıldığı makine parklarına destek verilmektedir. Başvuru sahibi bir üretici örgütü olmalıdır.
Bu tedbir kapsamında;
"e Makine ve ekipmanın saklanması için binaların inşası, yenilenmesi veya genişletilmesi, e Kendinden tahrikli taşıtlar da dahil olmak üzere zirai makine, alet ve ekipman alımı,
" Zirai makine-ekipman ve kendinden tahrikli taşıtların bakımına yönelik bakım istasyonlarının inşa edilmesi ve
" Zirai makine-ekipman ile kendinden tahrikli taşıtların bakımına yönelik makine ve ekipman alımı gibi başlıklarda destek verilmektedir.
2006'dan bu yana; Kırsal Kalkınma Yatırımları Destekleme Programı, IPARD hibeleri, Genç Çiftçi Projesi ve Kırsalda Uzman Eller Projesi kapsamında 100 bin projeye günümüz fiyatlarıyla toplam 206,2 milyar TL destek verilmiş, 286 bin kişiye istihdam sağlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan