İzmir'in Menemen ilçesinde gözaltına alındığı iddia edilen lise öğrencilerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Serhat EREN Diyarbakır Milletvekili

İzmir'in Menemen ilçesindeki Haldun Koşay Anadolu Lisesi öğrencilerinin Kürtçe bir müzik eşliğinde halay çektiği video, sosyal medyada hedef gösterilmelerinin ardından "terör propagandası" suçlamalarıyla yargı sürecine dönüştürülmüştür. Söz konusu videoyu kendi hesabında paylaşan 18 yaşındaki Asmin Yıldız, gece yarısı evine yapılan baskınla gözaltına alınmış, savcılık ifadesi alınmadan mahkemeye sevk edilmiş ve "kaçma şüphesi" gerekçesiyle tutuklanmıştır. Videoda görünen diğer öğrenciler ise kısa sürede serbest bırakılmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, Asmin Yıldız Menemen Haldun Koşay Anadolu Lisesi'nde okul birincisi olup, örnek bir öğrenci olarak tanınmaktadır. Gözaltına alınmadan önce ailesiyle birlikte farklı numaralardan aranarak tehdit edildiği, buna rağmen herhangi bir koruma tedbiri uygulanmadığı belirtilmiştir. Sosyal medyada hedef gösterilmesinin ardından ailesi tehdit telefonları almaya devam etmiş, buna karşın kolluk birimleri bu tehditler hakkında herhangi bir işlem yapmamıştır.

Asmin Yıldız'ın avukatı Zeynep Sedef Özdoğan, yaptığı açıklamada müvekkilinin 13 Eylül 2007 doğumlu olduğunu, yalnızca bir ay önce reşit olduğunu ve bu nedenle hâlen çocuk hakları sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Özdoğan, "terör propagandası" suçlamasının dayanağının bulunmadığını, videoda kullanılan Kürtçe müziğin herkesin erişimine açık bir platformda yayınlandığını, Asmin'in ise bu paylaşımı yaparken herhangi bir örgütsel amaç veya niyet taşımadığını ifade etmiştir.

Bir lise öğrencisinin yalnızca Kürtçe bir müzik eşliğinde halay çektiği videoyu paylaşması nedeniyle tutuklanması; Anayasa'nın 13'üncü maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi, 17'nci maddede düzenlenen insan onuruna saygı, I9*uncu maddede güvence altına alınan kişi özgürlüğü ve güvenliği, 42'nci maddede yer alan eğitim ve öğrenim hakkı ile 10*uncu maddede düzenlenen eşitlik ilkesinin açıkça ihlali anlamına gelmektedir. Ayrıca Türkiye'nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 3'üncü maddesi "çocuğun üstün yararı"nı esas alırken, 13 ve 15'inci maddeleri ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkını güvence altına almaktadır. Bu olay, yalnızca bir öğrencinin değil; Kürtçe dilinin, kültürel ifadelerin ve çocukların kamusal alandaki varlığının kriminalize edilmesine işaret etmektedir. Eğitim hakkını, ifade özgürlüğünü ve çocukların üstün yararını korumak devletin anayasal yükümlülüğüdür.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Asmin Yıldız'ın tutuklanmasına dayanak teşkil eden "terör propagandası" suçu kapsamında hangi somut deliller bulunmaktadır?

2. Asmin Yıldız'ın reşit olmasından yalnızca bir ay sonra çocukluk dönemine özgü koruyucu hükümlerin göz ardı edilmesi, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca uluslararası sözleşmelere üstünlük tanıyan hukuk sistemine aykırı değil midir?

3. Savcılık ifadesi alınmadan doğrudan tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 147. ve 148. maddeleriyle bağdaşmakta mıdır?

4. Tutuklama gerekçesinde belirtilen "kaçma şüphesine" dair hangi somut olgular mevcuttur?

5. Asmin Yıldız'ın sosyal medya hesabında paylaştığı video, Youtube'da hâlâ erişime açıkken yalnızca bu paylaşım nedeniyle tutuklanmasının orantılı bir uygulama olduğunu düşünüyor musunuz?

6. Söz konusu soruşturma sürecinde, Asmin Yıldız ve ailesine yönelik tehditler hakkında herhangi bir koruma tedbiri alınmış mıdır?

7. Bu tehdit aramalarıyla ilgili olarak herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Failler tespit edilmiş midir?

8. Menemen İlçe Emniyet Müdürlüğü ve savcılık makamları, çocuk yaşta olan öğrencilerin velilerine haber vermeden gözaltına alınmasıyla ilgili hangi işlemleri yürütmüştür?

9. Türkiye genelinde 2020-2025 yılları arasında "terör propagandası" iddiasıyla soruşturma başlatılan çocuk sayısı kaçtır ve bunların kaçı tutuklanmıştır?

10. Bakanlığınız, çocukların sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklanmasını önleyecek yasal veya idari bir düzenleme yapmayı planlamakta mıdır? Asmin Yıldız'ın tutukluluğunun devamı yönünde verilen kararda "ifade özgürlüğü", "çocuğun üstün yararı" ve "ölçülülük" ilkeleri dikkate alınmış mıdır?