Diyarbakır Surlarının restorasyonuna ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Osman Cengiz ÇANDAR Diyarbakır Milletvekili
2015 yılında UNESCO tarafından "Dünya Kültür Mirası" olarak tescillenen ve tarihi kentin kalbi olan Diyarbakır Surları yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Diyarbakır Surları, 6 Şubat'ta meydana gelen depremlerde ciddi hasar görmüştür.
Depremle birlikte, tarihi surlarda; 30 noktada göçükler oluştuğu, yatay-dikey çatlak ve yarıklar ortaya çıktığı, yer yer taş düşmelerinin meydana geldiği ve taş düşme riskinin sürdüğü Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Derneği tarafından yapılan incelemelerle kayıt altına alınmıştır. Mimarlar Odası Diyarbakır Şubesi, tarihi surların ciddi biçimde hasar aldığı ve "derhal onarılması" gerektiğine dair defaatle uyarılarda bulunmuştur.
Ancak ne yazık ki, aradan geçen 7 aya rağmen; "Dünya Mirası" kabul edilen ve binlerce yıldır ayakta kalmayı başarabilmiş olan Diyarbakır Surlarının koruması ve onarımı için yeterli çalışmalar yapılmamış, Amed'in kalbi adeta kaderine terk edilmiştir.
Dahası; Surların restorasyonu ile ilgili halihazırda bir ihale bulunduğu halde, Bakanlığınıza bağlı Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından "Diyarbakır Surları Restorasyonu 9 Etap" adıyla bir ihale daha gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu ihale, davet edilen 3 firma arasında pazarlık usulü ile gerçekleşmiş ve yüzde 1,6 gibi kabulü mümkün olmayan bir tenzilat oranına rağmen; Ankara Restorasyon İnşaat Taahhüt
Limited Şirketi'ne verilerek, göz göre göre ciddi bir kamu zararı yaratılmıştır. Bu bağlamda,
SORULAR
Tarihin en eski yapılarından olan, Dünya Kültür Mirası kabul edilen ve tarihi kentin kalbi (sayılan (ODiyarbakır (Surlarını korumak sorumluluğunuz altındadır.
Sorumluluğunuzun gereği olarak, Diyarbakır Surları için derhal bir acil eylem planı başlatacak mısınız?
Bakanlığınıza bağlı Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından yapılan ve kamuyu ciddi oranda zarara uğratan ihale bilginiz dahilinde mi gerçekleşmiştir? Kamu zararına yol açan ihale hakkında soruşturma başlatacak mısınız?
Bakanlığınız, oluşan kamu zararını gidermek adına söz konusu ihaleyi iptal etme ve yeniden gerçekleştirme yoluna gidecek midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü) ca;
4 Temmuz 2015'te UNESCO Dünya Mirası olarak tescillenen "Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı" nın en önemli unsurlarından olan Diyarbakır Surları, Sur İçi bölgesini çevreleyen 82 dış burç ve İçkale'yi ayıran 19 burç olmak üzere toplam 101 burçtan oluşmaktadır. İçkale surlarıyla beraber 5.800 metreyi bulan Diyarbakır Surları'nın büyük bir kısmı hala ayakta olup 2015 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmiştir.
Diyarbakır Surları'ndaki proje ve uygulama çalışmaları, Bakanlığımız Makam Oluru ile oluşturulan, ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmaları bulunan, restorasyon, konservasyon, malzeme korunması konusunda uzman, mimarlık, inşaat mühendisliği, şehir ve bölge planlama uzmanı, arkeolog, kimya mühendisliği ve jeoloji alanlarında uzman akademisyenlerin danışmanlığında yürütülmektedir. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar sahada Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü denetiminde sürdürülmektedir.
Bu kapsamda, 2017-2021 yılları arasında Diyarbakır Surları"nın projelendirme çalışmaları 2 etap halinde tamamlanmıştır. 73 adet burç ve 4.517 metre ara sur duvarlarının projeleri hazırlanarak Bilim Komisyonu ve Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanmıştır.
Bunu takiben, 2020 yılından itibaren, 6 etap halinde 37 burcun restorasyon uygulamaları başlatılmıştır. İlk 3 etapta, 18 burcun restorasyonu tamamlanmıştır. 4,5 ve 6. Etaplarda ise 16 burcun restorasyonu halen devam etmektedir.
06.02.2023 tarihinde yaşanan deprem felaketinde orta derecede hasarlı olarak değerlendirilen Diyarbakır Surları'nda deprem kaynaklı hasarlarını giderilmesine yönelik, Genel Müdürlüğün 2023 Mali Yılı Yatırım Programında "Deprem Bölgesinde Bulunan Kültür Varlıklarının ve Müzelerin Acil Müdahale Proje ve Uygulamaları" işinin ihalesi Temmuz 2023 itibarıyla gerçekleştirilmiş olup iş devam etmektedir. Bu kapsamda, Çiftkapı ile Urfa Kapı arasındaki 15,16,17,18,19 ve 20 No.lu burçlar ve ara sur duvarlarının restorasyonu yapılmaktadır.
Ayrıca, 7. Etap işi kapsamında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından 12 burç ve beden duvarlarının restorasyonuna Ağustos 2023 itibarıyla başlanılmış olup iş devam etmektedir.
Bakanlığımız Yatırım Programındaki ödenekler çerçevesinde, tüm proje ve restorasyon işleri yürürlükteki mevzuat doğrultusunda yürütülmekte olup Dünya Miras Listesi'nde yer alan önemli bir kültür varlığımız olan Diyarbakır Surları'nda korumaya yönelik bütüncül ve sürdürülebilir önlemler alınmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan