Sivas'ta şap hastalığıyla mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 76 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılması için gereğini saygılarımla arz ederim.
Ulsş RASU Sivas Milletvekili
2025 yılı başında görülen şap hastalığı sebebiyle birçok ilimizde hayvan pazarları kapatılmış, üreticilerimiz mağdur olmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Seçim bölgem olan Sivas'ta, Türkiye'nin en büyük hayvan pazarının olduğu Şarkışla başta olmak üzere hayvancılığın yapıldığı ilçelerde görülen şap hastalığı, hayvancılıktan geçimini sağlayan binlerce üreticimizi ciddi şekilde mağdur etmektedir. Hastalığın görülmesiyle birlikte bu yılın başından itibaren (kısa dönemlerde açılmış olsa da) Şarkışla hayvan pazarı halen kapalı durumdadır. Yine aynı nedenle ülkemizin genelinde de çok sayıda hayvan pazarı kapatılmış, hayvan hareketliliği kısıtlanmış, üreticilerimizin süt ve et üretiminde büyük kayıplar yaşanmıştır. Bu durum hem hayvan sağlığını olumsuz etkilemiş hem de geçimini hayvancılıktan sağlayan vatandaşlarımızı mağdur etmiştir.
Hastalığın yayılmasına ilişkin artan endişelere rağmen, il ve ilçe tarım müdürlükleri tarafından yeteri sayıda personel ve veteriner hekimin görevlendirilemediği, karantina veya koruyucu tedbirlerin uygulanmadığı belirtilmektedir.
Yetiştiricilerimizin, bu hastalık sebebiyle yaşadığı mali kayıp da her geçen gün artmaktadır. Hastalık sebebiyle hayvan satışı yapamayan veya elinde hayvanları kalan üreticiler büyük zorluk çekmekte, bankalara olan kredi borçlarını ödeyememektedir. Vatandaşlar ve besiciler, hastalık karşısında, yetkililerin bir an önce acil önlem planı hazırlamasını, personel ve veteriner kadrosunun güçlendirilmesini talep etmektedir. Bu çerçevede;
SORULAR
Son bir yıl içinde Sivas ve ilçelerinde her biri ayrı ayrı gösterilmek üzere şap hastalığı nedeniyle kaç vaka tespit edilmiştir? Kaç köy/mahallede karantina uygulanmıştır?
Şap hastalığı nedeniyle başta Şarkışla Hayvan Pazarı olmak üzere, ilçelerindeki hayvan pazarlarının kapalı kalma süresi ne olmuştur? Pazarın kapalı kalması nedeniyle oluşan maddi zarara ilişkin bir mali analiz yapılmış mıdır? Yapılmış ise analiz sonuçları nelerdir?
Sivas'ta aşılama ve hayvan sağlığı çalışmalarında veteriner ve personel yetersizliği yaşandığı, (hastalığın sürdüğü Zara'da sadece | veteriner hekimin görev yaptığı) bu nedenle hayvanların sağlık sorunlarının baş gösterdiği ve aşılamanın yavaş ilerlediğine dair şikayetler doğru mudur? Eğer doğruysa bu sorunu gidermek adına ilçelerde daha çok veteriner görevlendirmek gündeminizde midir? Bakanlığınızın ek personel veya mobil veteriner ekip görevlendirme gibi hizmetlerle geçici görevli personel görevlendirilmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa görevlendirmelerin ilçelere göre dağılımı nedir?
. Şap hastalığı sebebiyle, Sivas'ta bu yılın başından önergenin yanıtlandığı kadar olan dönemde kaç büyükbaş ve küçükbaş hayvan telef olmuştur?
Şap hastalığının yayılmasında hayvan hareketliliği ve yurt dışından kaçak hayvan ticaretinin etkisi var mıdır? Bakanlığınızın bu konuda aldığı önlemler nelerdir?
. Hastalık sebebiyle hayvan satışı yapamayan veya elinde hayvanları kalan mağdur vatandaşlarımızın kredi borçlarının yapılandırılması, kredi borçlarının vadesinin uzatılması gündeminizde midir? Yetiştiricilerimizin mağduriyetlerinin giderilmesiyle ilgili bakanlığınızın yaptığı çalışmalar nelerdir?
. Şap hastalığının yayılmasının önlenmesi ve söndürülmesiyle ilgili bakanlığınızın acil eylem planı var mıdır? Var ise içeriği nedir? Yok ise Türkiye'de bu konuda gerekçesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
2025 yılında ortaya çıkan şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan şap virüsünün yeni bir serotipinin (SAT-1) uzun yıllar sonra ülkemizde ortaya çıkmış olmasıdır.
Ülkemizde endemik olarak seyreden şap hastalığına karşı yılda iki defa ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde aşılama programları yürütülmektedir. 2025 yılı bahar dönemi aşılama çalışmaları Mayıs ayı itibarıyla tamamlanmış olup 2025 Haziran ayında başlatılan sonbahar dönemi şap aşılama kampanyasında ise ortalama 9099 seviyesinde ülke bazlı aşılama oranı yakalanmıştır.
Risk esaslı olarak ülke bazlı baskın aşılama çalışmaları, il ve bölge bazlı ek aşılama çalışmaları ve mihrak bazlı aşılama çalışmaları yürütülmektedir.
Aşılama çalışmalarıyla birlikte sahadan düzenli olarak numune akışı sağlanmakta, virüsün genetik yapısı takip edilmekte ve değişen genetik yapıya bağlı olarak saha suşu ile uyumlu aşı üretim çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 26,6 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Bölgesel incelemeler neticesinde, hayvan hareketlerinin yoğun olduğu, mera kullanımının yaygınlaştığı ve hayvanlar arasında doğrudan temasın yüksek olduğu bölgelerde, hastalığın bulaşma hızı daha yüksek seyretmektedir.
Salgın niteliği taşıyan bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda, mihraklarda koruma ve gözetim bölgesi oluşturulmakta, hastalık sönüşü yapılana kadar da belirlenen sınırlar içerisinde hayvan giriş ve çıkışları yasaklanmakta ve hastalık mihrakını çevreleyen koruma ve gözetim bölgelerinde bulunan tüm duyarlı hayvanlar aşılanmaktadır. Hastalık hakkında paydaşlara yönelik bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapılmakta, mihraklarda ise temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri büyük bir hassasiyetle gerçekleştirilmektedir.
Hayvan pazarları, kesimhaneler ve kurbanlık satış yerleri ile kesim yerlerine; il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden alınan veteriner sağlık raporu ile sevk edilen tüm hayvanlar, sağlık taramasından geçirilerek gönderilmektedir. Yapılan kontroller sonucunda hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında ilgili mevzuat kapsamında gerekli iş ve işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde hayvan nakillerinden önce tüm hayvanların sağlık kontrolleri "Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapılmaktadır. Ayrıca Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları 7/24 çalışmaktadır.
Hayvan pazarlarının kapatılmasının yanı sıra, yapılan epidemiyolojik çalışmalar doğrultusunda riskli illerde, Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile il içi ve il dışı hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiştir. Bu kısıtlamalara uymayarak kontrolsüz hayvan hareketinde bulunan kişilere, il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında cezai işlemler uygulanmaktadır.
Ülke genelinde yürütülen yoğun aşılama, karantina ve saha denetimleri sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda sınırlandırılmıştır. Aşılama oranı yüzde 85'in üzerine çıkan çoğu TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı ilimizde hayvan pazarları açılmıştır. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyon Kararları ile risk durumu göz önünde tutularak ve önlem amaçlı olarak hayvan pazarı kapatılması kararları da mihrak alanlarından bağımsız olarak alınabilmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
Ülkemizde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısı ile ekonomik kayıplar, epidemiyolojik veri toplama yöntemleri ile eş zamanlı olarak tasnif edilmekte olup hastalığın söndürülmesini takiben reel sonuçlar ortaya çıkacaktır.
Şap hastalığının yayılmasının önlenmesi ve söndürülmesiyle ilgili Bakanlığımızca hazırlanmış Şap Hastalığı Acil Eylem Planı bulunmakta olup Bakanlığımız resmi internet sitesinden ulaşılabilmektedir.
I Ekim 2025 tarihi itibarıyla Sivas İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüzde görevli veteriner hekimler (3 araç 8 adet veteriner hekim) Zara İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne görevlendirilmiştir. Görevli personel Zara ilçesinde bulunan köy ve mezralarda büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kimliklendirilmesi, aşılanması ve hastalık takibi faaliyetlerini sürdürmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan