Şanlıurfa'da bulunan sınır kapılarının açılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 19 Kasım 2025 tarihinde 7/36830 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 27 Ocak 2026).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'da bulunan sınır kapılarının açılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36830, 19 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36830-sanliurfa-da-bulunan-sinir-kapilarinin-acilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0a34de1b-ea39-4a38-a69f-019aa013e2db
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 69 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96"ncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca ye
Aşağıda belirtilen sorularımın, Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Anayasa'nın 98'inetv cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 14.11.2025
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'nin Suriye ile olan 911 kilometrelik kara sınırının önemli bir bölümü Şanlıurfa ili sınırlarından geçmektedir. Şanlıurfa'da yer alan Akçakale, Ceylanpınar ve Mürşitpınar (Suruç) sınır kapıları, 2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaş öncesinde bölgenin dış ticareti, istihdamı ve ekonomik canlılığı bakımından belirleyici öneme sahipti.
Söz konusu sınır kapılarının kapanmasıyla birlikte:
" o Şanlıurfa'nın dış ticaret hacmi sıfıra yakın seviyelere gerilemiş, | " Şehre yönelik yerli—yabancı yatırımcı ilgisi azalmış, | e İşsizlik ve mevsimlik işçilik artmış, | " Binlerce vatandaşımız, yılın 7-8 ayını başka illerde mevsimlik tarım işçisi olarak geçirmek zorunda kalmış, " o Çocukların eğitim hakkı zedelenmiş ve çocuk işçiliği riski büyümüştür.
Ülkenin en yüksek genç nüfus oranına sahip, 2,5 milyonu aşan nüfuslu Şanlıurfa'nın muazzam iş gücü potansiyelinin, sınır kapılarının kapalı kalması ve dış ticaret imkânlarının yok denecek seviyeye inmesi nedeniyle heba edildiği; bu durumun hem Şanlıurfa ekonomisi hem de ülke ekonomisi açısından ağır kayıplara yol açmaktadır.
Anayasa'nın:
" Sinci maddesi, Devlete kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlama,
" 48'inci maddesi, özel teşebbüsün milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun işlemesini güvenlik ve kararlılık içinde sağlama,
"e 49'uncu maddesi, çalışanları ve işsizleri koruma, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik ortam yaratma,
" 65'inci maddesi, sosyal ve ekonomik görevlerin mali kaynaklar ölçüsünde yerine getirilmesi,
" o 166'ncı maddesi, dengeli-uyumlu ekonomik gelişmeyi planlama, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler alma,
" 167'nci maddesi, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı işlemesini sağlama, dış ticareti ülke ekonomisinin yararına düzenleme yükümlülüklerini Devletin üzerine yüklemektedir. m şşşşş.-j
Bu kapsamda, Suriye'ye açılan diğer sınır kapıları için farklı uygulamalar söz konusuyken, Şanlıurfa*daki Akçakale, Ceylanpınar ve Mürşitpınar kapılarının uzun yıllar boyunca kapalı tutulmasının, Anayasa'nın öngördüğü ekonomik-sosyal yükümlülükler ve bölgesel eşitlik ilkesi açısından sorgulanması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Akçakale, Ceylanpınar ve Mürşitpınar (Suruç) sınır kapılarının yeniden ticari faaliyetlere açılması yönünde Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?
Bu sınır kapılarının kapalı tutulmasının gerekçesi nedir? Güvenlik, teknik veya diplomatik bir engel mevcut mudur?
Sınır kapılarının açılmasının Şanlıurfa'nın ihracat hacmine, dış ticaret verilerine ve yerel istihdama etkisine ilişkin Bakanlığınızca yapılmış bir analiz, fizibilite veya etki değerlendirmesi var mıdır?
2011 öncesi dönemde söz konusu sınır kapılarından gerçekleşen yıllık ticaret hacmi ne kadardı? Bu kapıların kapalı olduğu son 5 yılda ticaret hacmi nasıl seyretmiştir?
Sınır kapılarının altyapısı, personel durumu ve teknolojik ihtiyaçlarına ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılan güncel bir rapor veya çalışma bulunmakta mıdır? Varsa sonuçları nelerdir?
Sınır kapılarının açılması hâlinde Şanlıurfa'da işsizlik oranının, mevsimlik işçi göçünün ve genç nüfusun istihdam imkanlarının nasıl etkileneceğine ilişkin bir projeksiyon hazırlanmış mıdır?
Bakanlığınız, sınır kapılarının yeniden faaliyete geçirilmesine ilişkin Suriye tarafıyla herhangi bir diplomatik temas veya teknik görüşme yürütmekte midir?
2011-2025 döneminde, Akçakale, Ceylanpınar ve Mürşitpınar sınır kapılarının kapalı tutulmasının Şanlıurfa'nın dış ticareti, yatırım çekme kapasitesi, istihdam yapısı, mevsimlik işçi göçü ve bölgesel kalkınmışlık göstergeleri üzerindeki etkisine ilişkin, Bakanlığınız tarafından hazırlanmış veya Bakanlığınıza sunulmuş herhangi bir rapor bulunmakta mıdır?
Sınır kapılarının kapalı tutulduğu 2011-2025 döneminde, Akçakale— Ceylanpınar-Mürşitpınar hattında kaçakçılık, yasa dışı geçiş, kayıt dışı ticaret ve el konulan mallar ile ilgili; gümrük muhafaza, kolluk ve istihbarat birimleri tarafından tutulmuş yıllık resmi kayıtlar Bakanlığınızda mevcut mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o: 28.11.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1748470 sayılı yazınız. İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mahmut TANAL tarafından verilen 7/36830 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mebel
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) 9.km,No:151,Çankaya/ANKARA Zehra CAN bilyeli Telefon No: (0312) 449 1342 Faks No: (0312) 449 1341 Büro Personeli Şi ye İnternet Adresi: www .ticaret.gov.tr Telefon No: (0312) 449 1342 fsi iç ile ED TİCARET BAKANLIĞI
Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mahmut TANAL 'a Ait 7/36830 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 9) Mevcut durumda, Akçakale Gümrük Kapısı 13.02.2020'den Ceylanpınar Gümrük Kapısı ise 12.08.2020'den beri faal durumda olup, ticari faaliyetlerde gümrük hizmeti verilmektedir.
08.12.2024 tarihi sonrasında Suriye'de tesis olunan yeni hükümet ile müteaddit defalar üst düzey görüşmeler gerçekleştirilmiş, ikili ticaretimize ilişkin konuların tümü bu görüşmelerde etraflıca ele alınmıştır. Bu kapsamda, 04.12.2025 tarihinde Türkiye-Suriye Gümrük İdaresi Başkanları Toplantısı yapılmıştır. Söz konusu toplantıda, aktarmasız taşımacılığın aktif şekilde gerçekleştirilmesi hususu başta olmak üzere, gümrük kapılarının karşılıklı olarak faaliyetlerini artırmak amacıyla üst düzey görüşmelerde bulunulmuştur. Ayrıca, gümrük kapılarına ilişkin olarak yerel düzeyde teknik temaslar belirli aralıklarla sürdürülmektedir.
Bakanlığımızca, gümrük kapılarının güncel ve potansiyel iş hacimleri, risk durumu ve projeksiyonları, bölgesel ve küresel gelişmeler gibi unsurlar sürekli izlenmek ve analiz edilmek suretiyle mevcut ve beklenen ihtiyaç durumları değerlendirilmekte, bu kapsamda planlama ve uygulamalar gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, GAP Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü sorumluluk bölgesinde bulunan Akçakale, Ceylanpınar ve Müşritpınar Gümrük Kapılarına ilişkin olarak; hem adı geçen sahalardan alınan Bölgesel Değerlendirme Raporları hem de bölgedeki gelişmeler sebebiyle doğan ihtiyaçlar sonucu oluşan teknik cihaz talep ve ihtiyaçları; sahanın işlem hacmi, araç ve yolcu giriş çıkış sayıları, bölgesel risk yapısı itibarıyla değerlendirilip karşılanmaktadır.
Öte yandan, ticari akışın kolaylaştırılması ve hızlandırılmasının yanı sıra kaçakçılıkla etkin bir biçimde mücadele edilebilmesi amacıyla; Akçakale Gümrük Kapısına 2017 yılında konuşlandırılan ve halen sahada faaliyet gösteren 1 adet Mobil Araç ve Konteyner Tarama Sistemi mevcuttur. Bu sistemle birlikte, Plaka Tanıma Sistemi, Araç Altı Görüntüleme Sistemi, IP yapıda CCTV Güvenlik Kamera Sistemleri, Radyasyon Kontrol Tespit Sistemleri ile diğer güncel teknik cihazlarla sahanın gümrük gözetim ve kontrol kapasitesi güçlendirilmiştir.
Bununla birlikte, Suriye Arap Cumhuriyeti'nde yaşanan güncel gelişmeler kapsamında, Akçakale Gümrük Kapısının genişletilerek yeniden modernize edilmesine ihtiyaç duyulmuş ve bu kapsamda modernizasyon projesi Bakanlığımız Yatırım Programında yer almıştır. Söz konusu projeye yönelik çalışmalar Şanlıurfa Valiliği ile koordineli olarak sürdürülmektedir. Söz konusu proje kapsamında idari bina, X-Ray, teknik bina, peron, yolcu salonu, sosyal tesis, köpek evi, arama hangarı, kaçak eşya ambarı ve tasfiyelik eşya ambarı inşa edilecektir.
Ceylanpınar Gümrük Kapısı, geçici tesislerde hizmet vermekte iken kalıcı tesislerin yapımına yönelik 01.11.2022 tarihi itibarıyla inşaat çalışmalarına başlanılmış ve yapım işi tamamlanarak 2024 yılı Mayıs ayında hizmete alınmıştır. Proje kapsamında 23 dönüm gümrük sahası, 4 peron ve 4.449 m? büyüklüğünde hizmet binaları inşa edilmiştir. Sahada faaliyet gösteren 1 adet Mobil Araç ve Konteyner Tarama Sistemi mevcuttur. Bu sistemle birlikte saha; IP yapıda CCTV Güvenlik Kamera Sistemleri, Radyasyon Kontrol Tespit Sistemleri, X-Ray, PTS (Plaka Tanıma Sistemi) gibi son teknoloji sistemlerle donatılmıştır.
Diğer taraftan, 2016 yılında Mürşitpınar Gümrük Kapısı için planlanan 1 adet X-Ray Araç ve Konteyner Tarama Sisteminin bu sahada çalışması için gereken zemin betonlama ve alt yapı çalışmaları 2016 yılında tamamlanmış ve saha tarama sistemi kurulumuna hazır hale getirilmiştir. Söz konusu sahalarda kaçakçılıkla etkin mücadele amacıyla modem teknolojiye uygun muhtelif teknik cihaz ve sistemler mevcut olup, söz konusu sistemler ilgili birimlerce aktif olarak kullanılmaktadır.
Bununla birlikte, 2020-2025 döneminde Akçakale Gümrük Kapısı'nda 349 olayda toplam 68.549.800 TL değerinde; Ceylanpınar Gümrük Kapısı'nda 47 olayda toplam 15.012.123 TL değerinde kaçak eşya yakalanmıştır.
Öte yandan, Şanlıurfa ilindeki anılan gümrük kapılarının bağlı olduğu GAP Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün görüşleri ve Bakanlığımızca oluşturulan çalışma grupları vasıtasıyla tespit edilen standart kadro verileri de dikkate alınarak mevcut kadro imkanları çerçevesinde insan kaynakları planlaması yapılmaktadır. Ayrıca taşra teşkilatının görev ve faaliyetlerinin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesini teminen gümrük idarelerinin personel ihtiyaçları doğrultusunda sözleşmeli ve kadrolu personel alımı yapılmaktadır. Bu itibarla, ilgili idarelerde herhangi bir personel eksikliği görülmesi halinde gerek geçici görevlendirme gerek personel alımı yapılmak suretiyle personel zafiyetine neden olabilecek bir duruma mahal verilmemektedir.