Malatya'nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Dilek Mahallesi'ndeki bir tesis inşaatının çevresel etkilerine ilişkin

Öncelikle, inşaat sürecinde dere yatağına gelişi güzel atılan ağaç, çalılık ve kazı atıkları, bölgenin doğal su akışını bloke ederek tarım arazilerine erişimi sağlayan köprünün menfezini tıkamıştır. Menfezin tıkanması sonucu köprü yan yatmış ve işlevini kaybetmiştir. Dere yatağının bu şekilde kapatılması, hem ıslah edilmemiş kırsal su yollarında taşkın riskini artırmakta hem de 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında açıkça yasaklanmış bir müdahaledir.

Köprü onarım talebinin Malatya Büyükşehir Belediyesi tarafından "görev alanında olmadığı" gerekçesiyle reddedilmesi, çevresel sorunun mekânsal olarak sahipsiz bırakılmasına yol açmış; bölgede hem ulaşım hem çevre güvenliği açısından belirsizlik oluşmuştur. Bu durum, yurttaşların yıllardır kullandığı tarım yolunun fiilen devre dışı kalmasına neden olmuş; özellikle kayısı üreticilerinin traktörleriyle arazilerine ulaşmasını imkânsız hâle getirmiştir.

Öte yandan, bölgedeki tesis inşaatının hazine arazileri ve TCDD'ye ait kamu arazileri üzerine taşarak yapılaşma gerçekleştirdiği iddiaları son derece ciddidir. Hazine taşınmazlarında izinsiz yapı yapmak yalnızca İmar Kanunu'na değil, aynı zamanda devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların korunmasına ilişkin mevzuata da açıkça aykırıdır. Hazine arazisi üzerinde iki katlı bir yapı ile demiryolu istinat duvarının üzerinde bungalov tipi konutların inşa edildiği belirtilmektedir. Bu yapıların ruhsatsız olması durumunda idarenin re'sen işlem yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Tesis inşaatının çevresel etkileri bunlarla sınırlı değildir. Dere yatağı tahribatı, bitki örtüsünün yok edilmesi, atıkların su yoluna bırakılması ve topografyanın değiştirilmesi gibi faaliyetler hem ekosistem bütünlüğünü bozmuş hem de ileride meydana gelebilecek olası taşkın, heyelan ve toprak kayması risklerini artırmıştır. Bu kapsamda bölgenin çevresel etkilerinin teknik olarak incelenmesi, kaçak yapıların tespiti ve dere yatağının ıslah edilmesi Bakanlığınızın görev alanı içindedir.

Buna ek olarak, tarım arazilerine ulaşımın engellenmesi kırsal üretimi ve bölge ekonomisini doğrudan olumsuz etkilemekte; mülkiyet hakkının kullanımını kısıtlamaktadır. Söz konusu yolun kapanmasıyla birlikte yaklaşık 15-19 parsel üzerinde tarımsal faaliyetler sürdürülemez hâle gelmiş, vatandaşlar CİMER, belediyeler ve diğer kurumlara çok sayıda başvuru yapmış, ancak bir çözüm elde edilememiştir.

Sonuç olarak; bölgedeki çevresel yıkım, hazine taşınmazları üzerindeki kaçak yapılaşma, dere yatağına yapılan müdahaleler, tarım yollarının işlevsiz bırakılması ve kamu idareleri arasındaki sorumluluk boşluğu, hem çevre hukuku hem de kamusal denetim açısından ciddi bir sorun alanı yaratmaktadır. Çevresel etkilerin kapsamlı şekilde incelenmesi, hazine arazilerinin korunması ve kırsal yolların işlevinin geri kazandırılması, vatandaş mağduriyetinin giderilmesi açısından zorunludur.

Bu bağlamda;

I- Dilek Mahallesi Hacıbey mevkiinde hazine arazisi üzerinde yapıldığı iddia edilen bungalov yapılar, iki katlı konut ve diğer tesis alanları Bakanlığınız tarafından tespit edilmiş midir? Bu yapılara yönelik herhangi bir yıkım, tahliye veya idari yaptırım uygulanmış mıdır?