Kütahya ilindeki tarımsal verilere ve ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısına ilişkin
Kaynak göster
Yasin Öztürk (İYİ Parti), 24 Kasım 2025 tarihinde 7/36934 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 87 gün sonra, 19 Şubat 2026).
Yasin Öztürk (İYİ Parti, Denizli). “Kütahya ilindeki tarımsal verilere ve ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/36934, 24 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-36934-kutahya-ilindeki-tarimsal-verilere-ve-cks-ye-kayitli-ciftci-sayisina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0585276e-0a62-4ea5-8bb5-019aba164f65
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 87 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
Ülkemizde tarımsal üretimi düzenlemek, destekleri planlı bir şekilde dağıtmak amacıyla oluşturulan Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), kâğıt üzerinde oldukça faydalı bir sistem gibi görünse de uygulamada çiftçiler açısından pek çok soru işareti barındırıyor.
ÇKS'nin temel hedefi, çiftçiyi kayıt altına almak ve üretimi takip edebilmek. Ancak sahaya bakıldığında, sistemin özellikle küçük ölçekli üreticiler için yeterince erişilebilir olmadığı görülüyor. Tapu veya kira sözleşmesi şartı, arazisini miras yoluyla devralmış ama tapu paylaşımı yapılmamış binlerce çiftçinin önüne engel olarak çıkıyor. Bu nedenle, üretim yapan pek çok kişi sistem dışında kalıyor ve Devlet Desteklerinden yararlanamıyor.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
ÇKS kayıtları, çoğu zaman gerçek üretim koşullarını tam olarak yansıtmıyor.
Bazı bölgelerde, "kayıtlı arazi var ama üretim yok", bazı yerlerde ise "üretim var ama kayıt yok." Bürokratik süreçlerin ağırlığı, her yıl yenilenmesi gereken başvurular, belge toplama zorluğu ve artan masraflar, çiftçinin zaten zor olan işini daha da karmaşık hale getiriyor.
Devlet Desteklerinin büyük kısmı sadece ÇKS'ye kayıtlı üreticilere veriliyor. Bu da sistem dışında kalan binlerce çiftçiyi adeta "görünmez" hale getiriyor. Kayıt dışı kalan bu üreticiler, mazot ve gübre desteğinden, afet yardımlarından ve kredi imkanlarından yararlanamıyor. Oysa üretim yapan herkesin emeği aynı değerde olmalı.
ÇKS verileri, tarımsal üretimi planlamada önemli bir araç olarak görülüyor. Ancak bu veriler, köyden kente göç, tarımda yaşlanan nüfus, girdi maliyetlerindeki artış gibi temel sorunları çözmüyor. Birçok çiftçi, sistemde kayıtlı olsa da ekonomik olarak ayakta kalamıyor. Yani, kayıt altına alınmak, tarımın sürdürülebilirliği anlamına gelmiyor.
Çiftçi Kayıt Sistemi, doğru tasarlanmış ama eksik uygulanmış bir proje olarak karşımıza çıkıyor. Gerçek çözüm, sadece kayıt tutmakta değil; çiftçinin üretim gücünü artıracak, maliyetini düşürecek, emeğini koruyacak politikaları hayata geçirmekte yatıyor.
Doj34
Kayıtlı çiftçi olmak bir başlangıç olabilir — ama asıl mesele, o kaydın çiftçinin hayatında gerçekten neyi değiştirdiği.
Güncellenen son veriler itibariyle;
SORULAR
Kütahya ilimizde; Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı bulunan çiftçi sayısı kaçtır?
Sons yıl içerisinde Kütahya ilimizde; ÇKS"*ye kayıtlı çiftçi sayısında bir düşüş yaşanmış mıdır? ÇKS"ye kayıtlı çiftçi sayısında bir düşüş yaşanmış ise nedeni araştırılmış mıdır?
Kütahya ilimizde; toplam kaç hektarlık tarım arazisi bulunmaktadır? Bu alanın ne kadarı sulanabilir özelliktedir?
Kütahya ilimizde; son 5 yılda, ayrı ayrı belirtilmek üzere imara açılan tarım arazisi miktarı ne kadardır?
Kütahya ilimizde; 2025 yılında toplam ne kadar tarımsal destekleme yapılmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Kütahya ilinde Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı çiftçi sayısı son 5 yıllık dönemde toplam 947,9 oranında artış göstermiştir. Yıllar itibarıyla kayıtlı çiftçi sayıları;
" 2021 yılında 23.619, " 2022 yılında 24.042, " 2023 yılında 24.877, " 2024yılında25.217 ve " 2025 yılında ise 25.483'tür.
Kütahya ilimize 2025 yılında toplam 1 milyar TL tarımsal destekleme ödemesi yapılmıştır.
İl bazında tarım alanlarına ilişkin veriler TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Tarım arazilerinin azalması sadece tarım dışı amaçla kullanımlara bağlı olmamakla birlikte, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında hangi sınıf tarım arazisinin, hangi şartlarda, hangi yatırımlar için tarım dışı amaçla kullanılacağı düzenlenmiş olup birinci derecede önemli tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması engellenmiş ve korunması sağlanmıştır. 5403 sayılı Kanun ile tarım arazileri üzerinde hiçbir şekilde plansız veya izinsiz yapılaşmaya izin verilmemektedir.
İzinsiz yapılması halinde 5403 sayılı Kanun'un 21'inci maddesi kapsamında cezai işlem tesis edilmektedir. 5403 sayılı Kanun kapsamında yapılacak faaliyetten dolayı çevre tarım arazilerinin zarar görmesini engellemek amacıyla Toprak Koruma Projesi hazırlattırılmakta, yine aynı Kanun kapsamında tarım arazilerinin izinsiz olarak amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi durumunda idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Ayrıca, Bakanlığımız tarafından tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızlı geliştiği ovalar 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında koruma altına alınmaktadır. Bu amaçla, 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında 73 ilde 468 adet olmak üzere toplamda 9.448.055 hektarlık büyük ova koruma alanı ilan edilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan