Ayasofya Camii'nde yürütülen restorasyon faaliyetlerine ilişkin
Kaynak göster
Mesut Doğan (Yeni Yol), 26 Kasım 2025 tarihinde 7/37004 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 247 gün sonra, 31 Temmuz 2026).
Mesut Doğan (Yeni Yol, Ankara). “Ayasofya Camii'nde yürütülen restorasyon faaliyetlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37004, 26 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37004-ayasofya-camii-nde-yurutulen-restorasyon-faaliyetlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3f726ad2-28e0-4f73-a37c-019ac4483a33
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 247 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98 ve TBMM İç Tüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
7 Milletvekili
Yaklaşık 1500 yıllık geçmişiyle insanlık tarihinin en önemli mimari 2 olan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, son günlerde kamuoyuna yansıyan restorasyon görüntüleri ile gündeme gelmiştir. Basına ve sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, yapının iç mekanında, tarihi döşemelerin üzerinde ağır tonajlı sanayi tipi iş makinelerinin kullanıldığı görülmektedir. Bu durum, yapının korunması ve gelecek nesillere aktarılması hususunda derin endişeler yaratmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ayasofya gibi yığma teknikle inşa edilmiş ve yüzyıllar boyunca çeşitli depremlerle yorgun düşmüş yapılar, "statik denge" açısından son derece hassastır. İş makinelerinin tekerleklerinden zemine aktarılan titreşim ve basınç, tarihi mermer döşemelerde mikro çatlaklara, çökmelere ve kırılmalara yol açma potansiyeli taşımaktadır.
Bu nedenle Uluslararası koruma prensipleri tarihi yapılara yapılacak müdahalelerin "en az müdahale" ilkesiyle ve hassas yöntemlerle yapılmasını şart koşar. Her ne kadar, iş makinelerinin zemine basınç uygulamasını engellemek maksadıyla çeşitli tedbirler alınıp zeminin korunduğu açıklanmışsa da uzmanlar ve bilim insanları bunun yeterli olmadığını söylemektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi içerisinde yapılan restorasyon çalışmaları neden uluslararası koruma standartlarına uygun olarak "hassas manuel yöntemler" yerine endüstriyel yöntemlerle yürütülmektedir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası. F Blok Kat:3 Oda No:F317. Bakanlıklar/ANKARA 3 Tool
Söz konusu iş makinelerinin tarihi zemine ve altındaki statik yapıya vereceği zarar konusunda, ilgili kurullar tarafından hazırlanmış bir teknik rapor veya onay kararı mevcut mudur? Eğer varsa, bu onayı veren uzmanlar kimlerdir?
Konuyla ilgili "alınan önlemlere rağmen bu ağırlığın risk oluşturacağı" yönünde görüş bildiren veya şerh düşen akademisyen/uzman bulunmakta mıdır?
Tarihi döşemelerin maruz kaldığı noktasal yük ve titreşim hesaplamaları yapılmış mıdır? Yapının altındaki malzemelerin bu ağırlıktan etkilenip etkilenmediği incelenmiş midir?
Restorasyon sırasında tarihi zemin ile iş makineleri arasına yerleştirilen koruyucu platformların veya takozların teknik özellikleri nelerdir?
Koruyucu katmanlar, titreşimi sönümleme (vibrasyon izolasyonu) özelliğine sahip midir, yoksa sadece fiziksel teması mı kesmektedir? Kullanılan bu koruyucu
| platformların teknik yeterliliğini test etmiş midir?
İş makineleri koruyucu platform üzerinde olsa dahi, çalışma esnasında ürettikleri mekanik titreşimlerin, zeminden sütunlara ve kubbe kasnağına iletilmesini engelleyecek ek izolatörler kullanılmış mıdır? Yapının hassas noktalarındaki titreşim seviyeleri anlık olarak ölçülmekte midir?
İşmakinelerinin kullanımı sonucunda tarihi mermerlerde herhangi bir çatlama, kırılma veya aşınma tespit edilmiş midir? Bu konuda bir hasar tespit çalışması başlatılacak mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası. F Blok Kat:3 Oda No:F3 17. BakanlıklarrANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)'ca;
Ayasofya-i Kebir Camii ulusal mevzuat (yasa, yönetmelikler, usul ve esaslar, ilke kararları) ile uluslararası tüzük, ilkeler ve diğer dokümanlara uygun olarak devam etmekte olup tüm müdahaleler ve malzemeler bilimsel restorasyon yaklaşımı içinde belirlenmektedir. İnsan gücünün yetersiz kaldığı imalatlarda günümüz teknolojik yöntemleri tercih edilmektedir. Eserin hem ziyarete hem de ibadete açık olması hızlı ve etkin yöntem seçimini belirlemektedir. Restorasyon çalışmalarında çağdaş teknolojik yöntemler dünyada ve ülkemizde kullanılmaktadır.
Ayasofya-i Kebir Camii restorasyonu kapsamında oluşabilecek sabit ve hareketli yüklerin statik ve dinamik hesapları, zeminlerde yükleme testi, zemin sınıfı belirlenmesi, georadar taramaları ve titreşim testleri yapılmış olup iç mekânda çelik platformun kurulum süreci, kurulum yöntemi, malzemenin sahaya getirilmesi/ mobilizasyon gibi tüm süreçlerde yapılan detaylı çalışmalar; alan fizibilitesi ve Bilim Heyetinin değerlendirmeleri ile belirlenmiştir. Hazırlanan tüm rapor ve projeler Koruma Kurulu tarafından onaylanmıştır.
Tüm hesap analizleri, testler, rapor ve projelendirme süreçleri konusunda uzman meslek insanları ve Bilim Heyetince uzun süreli çalışmalar ve daima istişare edilerek görüşülmüş olup gerek Bilim Heyeti gerek Koruma Kurulunca aksi bir görüş bildirilmemiştir.
Ayasofya-i Kebir Camii restorasyonu kapsamında zeminin ve eserin korunması konusunda uzman meslek insanları tarafından oluşabilecek sabit ve hareketli yüklerin statik ve dinamik analiz ve raporları, iç ve dış zeminde yükleme testi, zemin sınıfı belirlenmesi, georadar taramaları ve titreşim testleri yapılmış olup olumsuz etkilere karşı tüm önlemler alınmıştır.
Koruyucu platformlar, zemine gelen yükü dağıtan ve etkisini azaltan, oluşabilecek titreşimi sönümleyen ortalama 25 cm yükseklikte çok katmanlı olarak uygulanmaktadır.
Zemindeki mermer döşeme belgelenerek, sağlamlığı kontrol edildikten sonra mermer zemin üzerine sırasıyla buhar geçişine izin veren örtü, keçe, kum, 18 mm kontra, 10x10 cm ahşap karkas, karkaslar arasına xps levha, karkaslar üzerine sesi önleyen şilte ve en üst katmana da baklava sac uygulanarak zeminin korunması sağlanmıştır. Caminin batı avlusu girişinden cami harim bölümü girişine kadar tüm zeminde statik hesaplamalara uygun olarak bahçe ve iç-dış narteks bölümlerinde prekastlar ve ahşap elemanlar ile desteklenen çelik platform yapılmıştır. Sırasıyla buhar geçişine izin veren örtü, keçe, kum, 18 mm kontra, 10x10 cm ahşap karkas, karkaslar arasına xps levha, karkaslar üzerine baklava desenli sac örtü uygulanmaktadır.
Koruyucu katmanlar için yapılan hesaplamalar ve raporlar sonucu katman kalınlıkları malzeme cins ve ebatları tayin edilmiş olup sadece temas kesici özelliği yoktur. Yapıda hassas titreşim ölçerlerle sürekli ölçüm yapılmaktadır. Tüm hesaplamalar alanında uzman yetkin meslek insanları tarafından yapılmaktadır. İş makinalarının kullanımı sırasında herhangi bir çatlama, kırılma, aşınma yoktur.
Mehmet Nuri ERSOYBakan