Van'da bulunan Kırk Değirmenler ile Şamran Kanalı'nın korunmasına ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 26 Kasım 2025 tarihinde 7/37005 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 247 gün sonra, 31 Temmuz 2026).
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Van'da bulunan Kırk Değirmenler ile Şamran Kanalı'nın korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37005, 26 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37005-van-da-bulunan-kirk-degirmenler-ile-samran-kanali-nin-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9b26d8f0-42b3-431d-b24c-019ac4783513
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 247 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili
Urartu Kralı Menua tarafından 2 bin 750 yıl önce inşa edilen Şamran kanalı, mühendislik harikası olmasının yanında geçtiği yerlere sulama imkanı sağlayan, değirmenleri döndürerek bir ekonomik kaynak üreten önemli bir tarihi yapıdır. Gürpınar (Payizava) ilçemizden başlayıp Van Kalesi'ne ulaşan Şamran kanalı bugün var olma mücadelesi vermektedir. Özellikle 1988 yılından itibaren asbest içeren beton boruların kullanılmasıyla sıklıkla kırılmaların yaşandığı, buna bağlı olarak kaçak sulamanın yaygınlaştığı ifade edilmektedir. ,
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bugün Şamran kanalının birçok bölümünde kırılma, aşınma ve dağılma boyutunda tahribatlar bulunmaktadır. Aynı şekilde gerekli koruma ve bakım tedbirleri alınmadığı gibi temizlik çalışmalarının yetersizliğinden dolayı sıklıkla çöpler de birikmektedir. Şamran kanalına yönelik ilgisizlik, kanal üzerine kurulu onlarca değirmenden oluşan Kırk Değirmenler sistemini de günden güne yok etmektedir. Dolayısıyla Şamran kanalı, özgün tarihi yapısı bir yana, aktığı 50 kilometre boyunca yarattığı kültürel değerler de yok olmayla karşı karşıyadır. Bunun önüne geçmek amacıyla Şamran kanalına yönelik acil koruma eylem planının hazırlanması ve dünya mirası listesine alınması için gerekli adımların atılması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
1 — Gürpınar'dan Van Kalesi'ne kadar uzanan tarihi Şamran kanalında yaşanan tahribat hakkında Bakanlığınızda hangi bilgiler bulunmaktadır?
2 — Van'da Şamran kanalında oluşan tahribatla ilgili bugüne kadar herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? Yapılmışsa, yapılan çalışmaların sonuçları nelerdir?
3 — Van'da Şamran kanalının korunması amacıyla herhangi bir eylem planı var mıdır? Kanalın korunması amacıyla hangi tedbirler alınmıştır?
: 277005
SORULAR
4 — Van'da Şamran kanalının korunması ve restore edilmesi amacıyla bugüne kadar ayrılan bütçe ne kadardır? 2026 yılı bütçesinde Van'da bulunan tarihi yapılara ayrılan ödenek ne kadardır?
5 — Van'da Şamran kanalı üzerinde bulunan Kırk Değirmenler'in bir kültür mirası olarak korunmasına ilişkin herhangi bir çalışma yürütülecek midir?
6 — Van'da Şamran kanalının dünya mirası listesine alınmasına yönelik herhangi bir adım atacak mısınız? Şamran kanalının yok olmaması için somut bir çalışmanız olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Van ili, Gürpınar ilçesi'nden başlayarak Edremit ilçesi sınırları içerisinde son bulan, Şamran (Menua) Kanalı, 17.11.2005 tarihli karar ile tescillenerek 26.04.2017 tarihli karar ile 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Van Müze Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme sonucunda tespit edilen izinsiz uygulamalara ilişkin alınan Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 28.04.2021 tarihli kararı ile; yapılan beton uygulamaların ilgili müze müdürlüğü denetiminde ilgilisi tarafından eski haline dönüştürülmesine ve zarar verenler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verilmiştir. Şamran Kanalı'nın korunması amacı ile hazırlanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri muhtelif tarihli Van Koruma Bölge Kurulu kararları ile uygun bulunmuş olup onaylı projeleri doğrultusunda ilgili idaresince uygulama yapılması gerekmektedir. Söz konusu tescilli kanal günümüzde de eskisi gibi sulama ve tarımsal amaçlı olarak kullanılmaktadır. Tescilli Şamran Kanalı'nın temizliği ve bakımı Van DSİ 17. Bölge Müdürlüğünce yapılmaktadır.
Bakanlığımıza tahsisli tescilli kültür varlığı yapıların proje ve restorasyonları, yapının bulunduğu konumun önemi, kültürel, mimari değerleri ile yapısal bozulma dereceleri göz önünde bulundurularak etaplar halinde yıllara sari olarak ya da tek etapta, yıllık yatırım programları kapsamında tasarruf tedbirleri ve bütçe imkanları doğrultusunda değerlendirilmektedir.
Van ili, Gürpınar ilçesi, Değirmendüzü Mahallesinde; Şamran Kanalı üzerinde yer alan 13 adet değirmen (Kırk Değirmenler) 01.04.2010 tarihli Kurul kararları ile tescillenmiş olup 26.03.2024 tarihli kararlarla da korunma alanları belirlenmiştir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan