Şanlıurfa'daki yargı hizmetlerinin kapasitesinin arttırılması talebine ilişkin

CHP

Tarin 27 Kasım 2025 i 3 Vi 0 9 3 San: o 15283 Ni N N N 0. - — TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIGPNA mit TANAL £ Milletvekili

Şanlıurfa, nüfus artışı, yoğun göç hareketleri ve mevcut yargısal kapasitenin ilin gerçek ihtiyacını karşılayamaması nedeniyle uzun süredir ciddi adalet sorunları yaşamaktadır. Savcı ve hâkim başına düşen aşırı dosya yükü, adli uzman kadrolarındaki eksiklikler, ceza infaz kurumlarının kapasite üstü çalışması, adli tıp birimlerinin yetersizliği, nöbetçi noter ve tercüman hizmetlerinin sınırlı olması ile UYAP ve dijital altyapıdaki teknik aksaklıklar; adalet hizmetlerinin etkin, hızlı ve erişilebilir biçimde sunulmasını engellemektedir.

Adliyelerin farklı binalara dağılmış olması, duruşma salonlarının fiziki olarak yetersizliği, engelli erişimine uygun olmayan alanlar ile CMK'nın 153. maddesine rağmen avukatların dosya inceleme haklarının zaman zaman fiilen engellenmesi hem yargılamanın sağlıklı yürütülmesini hem de yurttaşların adalete erişimini olumsuz etkilemektedir. Şanlıurfa gibi nüfusu ve iş yükü hızla artan bir şehirde gerekli yargısal, fiziki ve personel altyapısının zamanında güçlendirilmemiş olması, vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinden etkin şekilde yararlanmasını zayıflatmaktadır.

Anayasa'nın 10. maddesi uyarınca devlet, tüm yurttaşlara eşit ve adil bir kamu hizmeti sunmakla yükümlüdür. 36. madde, herkesin hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı güvencesi altındadır. 141. madde, davaların "mümkün olan süratle sonuçlandırılmasını" yargının görevi olarak hükme bağlamaktadır. 17. ve 40. maddeler, bireylerin maddi-manevi varlığının korunması ve hak ihlallerine karşı etkili başvuru yollarının sağlanması yükümlülüğünü devlete yüklemektedir.

Bu anayasal hükümler uyarınca, devletin adalet hizmetlerini makul sürede, erişilebilir, insan haklarına uygun, nitelikli ve bütüncül şekilde sunması bir tercih değil, zorunluluktur. Yargı teşkilatının güçlendirilmesi, uzman kadroların istihdamı, fiziki kapasitenin artırılması, dijital altyapının iyileştirilmesi ve avukatların mesleki haklarının güvence altına alınması; kamu hizmeti gereği derhâl yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerdir.

Bu kapsamda aşağıda, devletin ilgili anayasal ve yasal sorumluluklarını doğrudan düzenleyen maddeler sıralanmıştır: se Anayasa m.10 — Eşitlik İlkesi: Devlet, "kadın ve erkek eşitliğini sağlamak" dâhil olmak üzere kamu hizmetlerinde eşitliği sağlamakla yükümlüdür. se Anayasa m.36 - Hak Arama Hürriyeti: Herkes, "adil yargılanma hakkına" sahiptir.

" Anayasa m.141 — Makul Sürede Yargılama: "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması yargının görevidir." e Anayasam.17 — Maddi ve Manevi Varlığın Korunması: Devlet, herkesin "maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme" yükümlülüğünü taşır. e" Anayasa m.40 — Hakların Korunması: Devlet, hak ihlallerine karşı "etkili başvuru yollarını" sağlamakla yükümlüdür. e Anayasa m.41 — Çocukların ve Kadınların Korunması: Devlet, aileyi ve özellikle çocuklar ile kadınların korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. e CMK m.153 - Dosya İnceleme Hakkı: Müdafinin dosyayı inceleme ve örnek alma yetkisi esastır; keyfi şekilde kısıtlanamaz. e CMK m.147 ve 150 — Adli Yardım ve Müdafi Görevi: Devlet, adli yardım mekanizmalarının etkin işlemesini sağlamakla ve zorunlu hâllerde müdafi görevlendirmekle yükümlüdür.

Bu bağlamda: