Orta Anadolu Üretim Havzası oluşturulması talebine ilişkin

Ülkemizin yüzölçümünün yaklaşık *6042'si birinci derece deprem kuşağında yer almaktadır. Özellikle Marmara Bölgesi'nde meydana gelebilecek yıkıcı bir depremin, Türkiye'nin üretim, sanayi ve lojistik kapasitesi üzerinde ağır ekonomik ve sosyal sonuç ar doğurma ihtimali oldukça yüksektir. Marmara havzası, sanayi yatırımlarının yoğunluğu e yüksek deprem riski nedeniyle kritik kırılganlık taşımaktadır. Bu durum, hem üretimin belli bir bölgeye sıkışmasına hem de Anadolu şehirlerinin hak ettiği ölçüde pay alamamasına yol açmaktadır. Bu çerçevede, Mersin ve İskenderun limanlarına doğrudan bağlantılı; Kayseri, Konya, Nevşehir, Niğde, Aksaray ve çevre illeri içine alan Orta Anadolu Üretim Havzası'nın oluşturulması, sanayi ve lojistik gücünün alternatif güvenli bir bölgeye yayılması açısından stratejik bir öneme sahiptir. Kayseri, güçlü sanayi altyapısı, ihracat kapasitesi ve lojistik erişim imkanlarıyla bu havzanın merkezinde yer almaya hazırdır. Yapılacak yeni yatırımlar; deprem risklerinin ekonomik etkilerini azaltmanın yanında üretim ve ihracatı dengeli bir yapıya kavuşturacaktır

Bu kapsamda;

Soru 1- Marmara Bölgesi'nde olası bir afetin Türkiye'nin üretim ve lojistik kapasitesine verebileceği zararlar dikkate alındığında, sanayi yatırımlarının daha düşük deprem riski taşıyan bölgelere planlı şekilde yönlendirilmesine ilişkin Bakanlığınızca yürütülen bir çalışma var mıdır?

Soru 2- Kayseri, Konya ve çevresini kapsayan "Orta Anadolu Üretim Havzası" oluşturulmasına yönelik Bakanlığınızca hazırlanmış bir proje, fizibilite raporu veya stratejik plan bulunmakta mıdır?

Soru 3- Bu havzanın Mersin ve İskenderun limanlarına raylı sistem ve lojistik entegrasyonu için Bakanlığınız ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı arasında yürütülen ortak bir çalışma yapılması planlanmakta mıdır?

Soru 4- Orta Anadolu'nun sanayi altyapısının güçlendirilmesi amacıyla, OSB genişletme, yatırım teşvikleri, yeşil OSB dönüşümü, teknoloji ve AR-GE destekleri kapsamında Kayseri'ye yönelik bir çalışma yapılması planlanmakta mıdır?

CEVAPLAR:

Bakanlığımızca, sanayinin Marmara Bölgesi'nde aşırı yoğunlaşmasını azaltmak, olası bir depreme karşı tedbir almak ve ülke genelinde dengeli bir sanayi dağılımı sağlamak amacıyla İç Anadolu ve Doğu Akdeniz başta olmak üzere farklı bölgelerde yeni sanayi havzalarının oluşturulmasına yönelik çeşitli çalışmalar ve iş birlikleri başlatılmıştır. Öncelikle, 2025 Yılı Yatırım Programı kapsamında 64 ilde yürütülen toplam 166 Organize Sanayi Bölgesi (OSB) projesi vasıtasıyla sanayinin Marmara dışına dengeli biçimde yayılması, bölgesel kalkınmanın desteklenmesi ve yerel istihdamın artırılması hedeflenmektedir.

Ayrıca, Bakanlığımızca hazırlanan "Ulusal Sanayi Alanları Master Planı" ile de metropollerde ve afet riski yüksek bölgelerde yoğunlaşan sanayinin Anadolu'ya dengeli şekilde yayılması amaçlanmaktadır. Master Planın birinci faz çalışmaları çerçevesinde,

Samsun-Mersin hattı üzerinde yer alan ve aralarında Kayseri de olan 13 ilde yeni sanayi alanları tespit edilmiştir.

Master Plan çalışmaları; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı ile iş birliği içinde yürütülmüştür. Bu çerçevede ilk etapta, demiryolu yük potansiyeli yüksek 43 OSB için toplam 22 lojistik bağlantı hattı öngörülmüştür. Bu bağlantılar sayesinde sanayicilerimizin taşıma maliyetleri ve emisyon değerleri azalacak; nakliye süreleri kısalacak, yatırım, üretim, istihdam ve ihracatta artış sağlanacaktır. Plan çerçevesinde yüksek ve orta-yüksek teknoloji, savunma sanayi, otomotiv, makine imalatı, medikal ve havacılık sektörlerinde üretimin ve teknolojik derinliğin artırılması hedeflenmektedir. Kayseri OSB demiryolu bağlantısı da bu ilk etap lojistik hatları arasında yer almaktadır.

Bu alandaki bir diğer proje olan ve Bakanlığımız (Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü) koordinasyonunda yürütülmesi öngörülen "Marmara Bölgesi Organize Sanayi Bölgeleri, Büyük Sanayi Tesisleri ve Kritik Ulaşım ve Enerji Altyapıları Deprem Tehlike ve Risk Analizi" çalışması kapsamında ise; İstanbul, Tekirdağ, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Yalova, Kocaeli ve Sakarya illerinde bulunan toplam 77 Organize Sanayi Bölgesinin yanı sıra OSB"ler dışındaki büyük sanayi tesisleri ile ulaşım ve enerji altyapısı açısından kritik görülen altyapıların depremlere karşı risk durumları tespit edilerek sanayi bölgeleri planlamasında yer seçimi açısından dikkate alınması gereken hususları içeren bir rehber hazırlanacaktır. Bu çerçevede, söz konusu çalışmaya ilişkin olarak Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile sözleşme imzalanmış ve çalışmalar başlatılmıştır.

Bunların yanı sıra, Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN) tarafından yürütülen "Kuzey-Güney Sanayi Koridorunda TR72 Bölgesi'nin Rolü Çalışması" kapsamında; TR72 Bölgesi'nin (Kayseri, Sivas, Yozgat) üretim kapasitesinin artırılması, sanayi yapısının güçlendirilmesi ve bölgenin ulusal lojistik ağlara entegre edilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. 2024-2028 Bölge Planı kapsamında da Kayseri?de imalat sanayinin üretim kapasitesinin yükseltilmesi, dijital ve yeşil dönüşüm süreçlerine uyumunun artırılması ve nitelikli istihdamın desteklenmesine yönelik çalışmalar kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Bu arada, TR72 Bölgesine yönelik diğer destek programlarına da devam edilmektedir.

Bugüne kadar gerek bölgede ve gerekse Kayseri'de sanayi altyapısının güçlendirilmesi ve yatırımların artmasına yönelik güçlü destekler verilmiştir. Nitekim mülga 2012/3305 sayılı Karar'ın yürürlük tarihi olan 20/6/2012 tarihinden günümüze kadar yatırımcılarımızın Bakanlığımıza yaptığı başvurular kapsamında; Kayseri ilimizde gerçekleştirilecek yatırımlar için toplam 2.112 yatırım teşvik belgesi (YTB) düzenlenmiş olup bu belgeler kapsamında 209,9 milyar TL tutarında sabit yatırım, 36.682 kişilik istihdam öngörülmüştür.

Hâlihazırda, Kayseri'de kurulu 4 OSB'de yaklaşık 114 bin vatandaşımız istihdam edilmekte ve tüm parsellerin üretme geçmesiyle birlikte istihdamın 135 bin kişiye ulaşması öngörülmektedir. İlaveten, Mimarsinan OSB Arıtma II. Kademe projesine devam edilmekte,

Erciyes OSB'nin genişletilmesi ve Develi ilçesinde OSB alanı oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

Öte yandan, Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı kapsamında belirlenen ve 9/7/2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yerel yatırım konuları listesi çerçevesinde Kayseri ilimizde; Elektrikli Ev Aletlerinde veya Ölçüm Cihazlarında Kullanılan Yüksek Katma Değerli Ürünlerin İmalatı, Sivil Havacılık Ürünleri İmalatı, Enerji Depolama Sistemleri Üretim Tesisi ve Mobilya Sektöründe İleri-Geri Bağlantılı Katma Değeri Yüksek Ürünlerin Üretimine yönelik yatırımlar, programda yer alan daha avantajlı desteklerden faydalanacak olup bu alandaki başvurular alınmıştır.

Bakanlığımızın Kayseri ve Orta Anadolu illerimize yönelik yatırım teşvikleri ve proje destekleri; bütçe imkanları, yerel talepler ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği çerçevesinde yeni yılda da artarak devam edilecektir.

Mehmet Fatih KACIRBakan