TÜBİTAK tarafından yürütülen Türkçe Büyük Dil Modeli projesinin akıbetine ilişkin
Kaynak göster
Türker Ateş (CHP), 27 Kasım 2025 tarihinde 7/37087 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 28 gün sonra, 25 Aralık 2025).
Türker Ateş (CHP, Bolu). “TÜBİTAK tarafından yürütülen Türkçe Büyük Dil Modeli projesinin akıbetine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37087, 27 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37087-tubitak-tarafindan-yurutulen-turkce-buyuk-dil-modeli-projesinin-akibetine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4c90cc2e-5cbc-4cea-8277-019ac94811ea
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 28 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih KACIR tarafından yanıtlanması için gereğini arz ederim. İ
Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2024-2025 Eylem Planı kapsamında, TÜBİTAK BİLGEM sorumluluğunda bir "Türkçe Büyük Dil Modeli" geliştirilmesi kararlaştırılmıştır. Ülkemizin teknolojik bağımsızlığı için kritik öneme sahip olan bu projenin şeffaf, hesap verebilir ve planlı bir şekilde yürütülmesi kamu yararı gereğidir. Kurumun, "Projenin bütçesi, takvimi, çalışan sayısı, güncel durumu, başarı kriterleri ve projenin bitiş tarihi " için belirsiz ifadeler kullanması, kamu kaynağı kullanılan bu projenin denetimsiz ve açık olmayan şekilde yürütüldüğünü , göstermektedir. v
Bu bağlamda;
SORULAR
TÜBİTAK BİLGEM tarafından yürütülen "Türkçe Büyük Dil Modeli" projesi teknik olarak hangi aşamadadır? (Veri toplama, veri temizleme, mimari tasarım, temel model eğitimi /pre-training, ince ayar/fine-tuning veya test aşaması). Projenin "akıbeti" nedir; aktif olarak devam etmekte midir, yoksa fiilen durdurulmuş mudur?
Projenin resmi başlangıç tarihi nedir ve proje planına göre kesin bitiş tarihi (canlıya alınma tarihi) olarak hangi tarih hedeflenmektedir?
Başarı ölçütü olarak belirlenmiş somut, ölçülebilir performans göstergeleri (KPI) ve benchmark hedefleri nelerdir?
Söz konusu proje için tahsis edilen toplam bütçe ne kadardır? Projenin başlangıcından önergenin yanıtlandığı tarihe kadar (donanım, altyapı, lisans, personel vb. giderler dahil) harcanan toplam kamu kaynağı miktarı nedir?
Projenin "Yapay Zeka Enstitüsü koordinasyonunda" yürütüldüğü belirtilmektedir. Bu koordinasyon kapsamında TÜBİTAK haricinde hangi kamu kurumları, özel sektör kuruluşları, üniversiteler veya vakıflar yer almaktadır?
Proje tamamlandığında ortaya çıkacak yapay zeka modeline erişim stratejisi (Deployment Strategy) belirlenmiş midir? Akademik çalışmalar için üniversitelere ücretsiz erişim sağlanacak mıdır? Özel sektör ve girişimciler bu modeli ticari ürünlerinde kullanabilecek midir? Kamu kurumları modeli kendi yerel sunucularında çalıştırabilecek midir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası Üçüncü Kat No: B309 Bakanlıklar / Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Fatih Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanı ·
Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2024-2025 Eylem Planı kapsamında, TÜBİTAK BİLGEM sorumluluğunda bir "Türkçe Büyük Dil Modeli" geliştirilmesi kararlaştırılmıştır. Ülkemizin teknolojik bağımsızlığı için kritik öneme sahip olan bu projenin şeffaf, hesap verebilir ve planlı bir şekilde yürütülmesi kamu yararı gereğidir. Kurumun, "Projenin bütçesi, takvimi, çalışan sayısı, güncel durumu, başarı kriterleri ve projenin bitiş tarihi" için belirsiz ifadeler kullanması, kamu kaynağı kullanılan bu projenin denetimsiz ve açık olmayan şekilde yürütüldüğünü göstermektedir.
Bu bağlamda;
Soru 1- TÜBİTAK BİLGEM tarafından yürütülen "Türkçe Büyük Dil Modeli" projesi teknik olarak hangi aşamadadır? (Veri toplama, veri temizleme, mimari tasarım, temel model eğitimi/pre-training, ince ayar/fine-tuning veya test aşaması). Projenin "akıbeti" nedir; aktif olarak devam etmekte midir, yoksa fiilen durdurulmuş mudur?
Soru 2- Projenin resmi başlangıç tarihi nedir ve proje planına göre kesin bitiş tarihi (canlıya alınma tarihi) olarak hangi tarih hedeflenmektedir?
Soru 3- Başarı ölçütü olarak belirlenmiş somut, ölçülebilir performans göstergeleri (KPI) ve benchmark hedefleri nelerdir?
Soru 4- Söz konusu proje için tahsis edilen toplam bütçe ne kadardır? Projenin başlangıcından önergenin yanıtlandığı tarihe kadar (donanım, altyapı, lisans, personel vb. giderler dahil) harcanan toplam kamu kaynağı miktarı nedir?
Soru 5- Projenin "Yapay Zekâ Enstitüsü koordinasyonunda" yürütüldüğü belirtilmektedir. Bu koordinasyon kapsamında TÜBİTAK haricinde hangi kamu kurumları, özel sektör kuruluşları, üniversiteler veya vakıflar yer almaktadır?
Soru 6- Proje tamamlandığında ortaya çıkacak yapay zekâ modeline erişim stratejisi (Deployment Strategy) belirlenmiş midir? Akademik çalışmalar için üniversitelere ücretsiz erişim sağlanacak mıdır? Özel sektör ve girişimciler bu modeli ticari ürünlerinde kullanabilecek midir? Kamu kurumları modeli kendi yerel sunucularında çalıştırabilecek midir?
CEVAPLAR:
TÜBİTAK BİLGEM tarafından yürütülen "Türkçe Büyük Dil Modeli" projesi şeffaf, hesap verebilir ve planlı bir şekilde devam etmektedir. Bu bağlamda, ayrıca, Yapay Zekâ Enstitüsü koordinasyonunda farklı kamu ve özel sektör kurumlarıyla dil modelleri hakkında görüşmeler de yapılmaktadır.
Türkçe Büyük Dil Modeli Projesinde hâlihazırda birden fazla model üzerinde eş zamanlı olarak çalışılmaktadır. Bu modellerden 1 milyar parametreli özgün model ile Türkçe kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar çerçevesinde yürütülen 27 milyar parametreli açık kaynak modeller "test" aşamasındadır. 9 milyar parametreli özgün model ve hedeflenen daha büyük açık kaynak modeller ise "temel eğitim (pre-training)" aşamasında bulunmaktadır. Performans ölçümü için ise literatürde genel kabul gören akademik ve endüstriyel metrikler ile karşılaştırmalı değerlendirmeler (benchmark) kullanılmaktadır.
Geliştirilen büyük dil modelleri için aşamalı bir erişim stratejisi benimsenmesi öngörülmektedir. Buna göre; kamu kurumlarının kapalı ağlarında, yerel sunucularda çalıştırılmasına imkân verecek dağıtım seçeneklerinin yanı sıra özel sektör ve girişimciler için ise ilgili mevzuata ve güvenlik gerekliliklerine uygun lisanslanabilir hizmet modellerinin esas alınması planlanmaktadır.
Mehmet Fatih KACIRBakan