Engelli kadınlara sunulan cinsel sağlık eğitimi hizmetlerine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Dindar (DEM Parti), 4 Aralık 2025 tarihinde 7/37247 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 104 gün sonra, 18 Mart 2026).
Mahmut Dindar (DEM Parti, Van). “Engelli kadınlara sunulan cinsel sağlık eğitimi hizmetlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37247, 4 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37247-engelli-kadinlara-sunulan-cinsel-saglik-egitimi-hizmetlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a1c6007e-ac56-4101-b7c6-019aed3f93b6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 104 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. >
Mahmut DİNDAR Van Milletvekili
Türkiye'de, yarısından fazlası kadın olan 10 milyona yakın engellinin yaşadığı tahmin edilmektedir. TÜİK"'in 2001 yılında kamuoyuna açıkladığı veriye göre nüfusun yüzde 12,29'u bir engellilik ile birlikte yaşamını sürdürmektedir. Engellilerin maruz kaldığı erişilebilirlik sorunu birçok alanda sistematik hak ihlallerine yol açmaktadır. Engellilerin eğitim ve sağlık hizmetlerinden zamanında yararlanamaması yaşamlarının dört duvar arasında ve bağımlı bir şekilde geçmesine yol açtığı bilinmektedir. Engelli kadınların sadece yüzde S'inin lise ve üzerinde bir eğitim düzeyinde olduğu bilinmektedir. Yüzde 55'i okuryazar olmayan engelli kadınların salt yazılı eğitim materyallerine de erişemeyeceği öngörülmelidir.
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Eğitim ve sağlığa erişemeyen kadın engellilerin istihdam, siyaset, sanat ve medya alanı dahil birçok alanda var olamadıkları verilerle açıktır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin engelli kadınlar için çok daha ağır yaşam koşulları ortaya çıkardığı bilinmeli ve çok temel kamusal hizmetler sunulmadan bu adaletsizliğin giderilmesinin veya azaltılmasının mümkün olmayacağı görülmelidir. Temel hak ve hürriyetleri risk altında olan milyonlarca engelliye ve engelli kadına yönelik kamusal hizmetler geciktirilmeden ayrıntılı bir şekilde sunulmalıdır. Bu kapsamda BM Engelli Haklarına ilişkin sözleşmenin uygulamaya yansıtılması zorunludur. Engellilerin de biyolojik ve toplumsal açıdan cinsiyetsiz olmadıkları kabul edilmeli, eşitsizlik ve adaletsizliklerin giderilmesi amacıyla kapsamlı bir kamusal politika uygulanmalıdır.
Ergenlik, evlilik ve evleneceği kişiyi seçme hakkı, cinsellik, çocuk sahibi olma, gebelik ve gebeliği önleme, lohusa, kürtaj, adet (regl), cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve menopoz gibi süreç ve kavramların tam ve doğru bir şekilde bilinmesi engelli kadınların yaşam ve sağlık hakları ile doğrudan ilgilidir. Engelli kadınların ve kız çocuklarının üreme ve cinsel sağlığa ilişkin doğru bilgiye, ve yönlendirmeye erişememeleri; ailelerinin ve birlikte aynı hanede yaşayan kişilerin ve eşlerinin, ağır engelli olan kişiler için bakımlarını yapan kişilerin bu konuda gerekli bilgilere ve farkındalığa sahip olmamasının engelli kadınlara yönelik cinsel şiddet ve istismar riskini arttırdığı kamuoyuna yansıyan vakalardan ve bu alanda yapılmış araştırmalardan bilinmektedir.
Bu nedenle engelli kadınlara ve kız çocuklarına ve ailelerine yönelik olarak üreme hakkı ve cinsel sağlık eğitimleri erişilebilir olmalıdır. Tüm yurttaşlara sunulması gereken bu eğitimlerin özellikle daha fazla risk altında bulunan kadın engellilere yönelik erişilebilir bir şekilde sunulması insan onuruna duyulan saygının ve sosyal hukuk devleti olmanın bir gereğidir. Cinsel istismar, taciz ve tecavüz durumlarında engelli kadınların, kız çocuklarının, beni ailelerinin ve genel olarak kamuoyunun başvuru mekanizmalarına dair yeterli düzeyde bilgileri olmalıdır.
Bu bağlamda;
Ergenlik, evlilik ve evleneceği kişiyi seçme hakkı, cinsellik, çocuk sahibi olma, gebelik ve
. gebeliği önleme, lohusa, kürtaj, adet (regl), cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve menopoz
2)
3)
0)
5)
SORULAR
gibi süreç ve kavramların tam ve doğru bir şekilde bilinmesi amacıyla Türkiye'de hangi eğitimler verilmektedir? Engelli kadınların bu eğitimlere erişimi konusunda bakanlığınız hangi destekleri sunmaktadır? Okuryazar olmayan kadınların ve engelli kadınların bu bilgilere ve eğitimlere erişim nasıl sağlanmaktadır?
Engelli kadınların üreme hakkı ve sağlıklı cinsellik hakkında farkındalığının arttırılması amacıyla bakanlığınızın yürüttüğü faaliyetler nelerdir?
Engelli kadınların zorla veya istemediği kişilerle evlendirilmesine karşı Bakanlığınızın hangi başvuru ve koruma yolları mevcuttur? 2025 yılı içerisinde bu kapsamda başvuran engelli kadın sayısı kaçtır?
2025 yılında Türkiye'de engelli kadınlara yönelik cinsel şiddet, taciz ve istismar vaka sayısı kaçtır? Türkiye'de engelli kadınlara yönelik cinsel şiddet, taciz ve istismar vakalarını önlemek amacıyla hangi mekanizmalar işletilmektedir?
Engelli kadınlara yönelik cinsel şiddet, taciz ve istismar suçu nedeniyle halen tutuklu ve hükümlü olan kişi sayısı kaçtır?
Engelli kadınların güven içerisinde, saldırıya uğramadan, eşit, özgür ve bağımsız bir yaşam kurabilmesi için ne tür önlemler alacaksınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o :22.12.2025 tarihli ve 1755879 sayılı yazınız.
İlgi yazılar ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/37247 ve 7/37249 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Bakan
1. 7/37247 Cevap Metni (2 Sayfa)
2. 7/37249 Cevap Metni (5 Sayfa)
Sosyal Çalışmacı & Telefon No:(312) 705 7330 3
2) 132U3 GV 6u
Van Milletvekili Sayın Mahmut DİNDAR'a Ait 7/37247 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Türkiye'de kadının güçlenmesi konusunda ulusal mekanizma olan; Bakanlığımızca uygulamaya konulan ve 2024-2028 yıllarını kapsayan "Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı"nı kadınları ve kız çocuklarını her alanda güçlendirmek amacıyla kurumlar arası iş birliğini geliştirmek üzere Eğitim, Sağlık, Ekonomi, Liderlik ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Çevre ve İklim Değişikliği politika eksenleri çerçevesinde kurgulanmıştır.
Bahse konu dokümanın "Sağlık" başlığı altında belirlenen temel amaç, Kadınlar ve kız çocuklarının tüm yaş grupları ve farklılaşan ihtiyaçlarını gözeten kapsamlı ve bütüncül sağlık hizmeti sunulmasını desteklemektir. Bu doğrultuda, dokümanda belirlenen politika eksenleri aşağıda sıralanmaktadır;
1. Kadın ve sağlık alanında cinsiyet temelli veri üretimi, niceliksel ve niteliksel araştırmalar ve analiz çalışmalarının yaygınlaştırılması,
2. Sağlık hizmeti sunumunda kadınlara yönelik yaşam boyu, farklılaşan ihtiyaçları karşılayan, kapsamlı ve bütüncül kadın sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi,
3. Sağlık alanında çalışanların, eğitimci ve öğrencilerin kadının güçlenmesi alanında bilgi ve farkındalığının artırılması,
. Kadınların sağlık bilincinin artırılması ve sağlıklı yaşam davranışlarının geliştirilmesi,
5. Toplumun, kadın ve erkek her yaş grubunda kadın sağlığı konusunda bilgi ve farkındalık düzeyinin artırılması.
Ayrıca; Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda yer alan politika eksenleri altında ele alınmak üzere kesişen politika alanları belirlenmiş ve bunlar da "Özel Politika Gerektiren Gruplar" ile "Kesişen Çalışma Alanları" olarak iki alt başlıkta ele alınmıştır. Hem "Özel Politika Gerektiren Gruplar" hem de "Kesişen Çalışma Alanları" Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nın genelinde temel amaç, strateji ve faaliyetlerin oluşturulmasında dikkate alınmıştır. Bu çerçevede engelli kadınlar, kesişen çalışma alanlarından biri olarak ele alınarak politika ve uygulamalarda dikkate alınmaktadır.
Bakanlığımız tarafından kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yapılan tüm çalışmalar hiçbir ayrımcılık unsuru içermeden tüm vatandaşları kapsayacak biçimde yürütülmektedir. Bu çerçevede Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planında özel politika/hizmet gereksinimi olan gruplardan biri olarak değerlendirilen "engelli bireyler"in ihtiyaçları dikkate alınmış, hem Bakanlığımızın hem diğer kurum ve kuruluşların sorumlu olduğu faaliyetlerde erişilebilirliğin sağlanmasına özel önem verilmiştir. Benzer yaklaşım 2026-2030 yıllarında uygulanacak olan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planı'nda da izlenmiştir.
Bunun yanı sıra Bakanlığımız görev alanı kapsamında şiddet mağdurlarına ya da uğrama tehlikesi bulunan bireylere hizmet veren kadın konukevleri ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri engelli bireylere de hizmet sunmaktadır ve bu binaların kapalı ve açık alanlarında engelliler ve hareket kısıtlılığı olanlar için TS 9111 standartlarına ve diğer standartlara uygun erişilebilirlik düzenlemeleri yapılmaktadır. Diğer taraftan ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı engelli bireylerin hem kadına yönelik şiddet hem de engelli olmaktan kaynaklanan sorunlarına çözüm bulmak amacıyla hizmet vermektedir. Ayrıca Hat kapsamında işitme ve konuşma engelli vatandaşlarımızın gereksinimlerine yanıt vermek amacıyla işaret dili bilen personel istihdam edilmektedir.
Suç teşkil eden konularda başlatılan soruşturmalar ve sonuçlarıyla ilgili bilgiler konusundaki güncel verilerin esas olarak Adalet Bakanlığı UYAP Sisteminden temin edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Sağlık Bakanlığının görev ve faaliyet alanı içerisinde bulunduğundan Bakanlığımızca değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan