Tarımda kullanılan mazot ve gübrede doğrudan sübvansiyon uygulanması talebine ilişkin

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Yeni destekleme modeli kapsamında hazırlanan Karar ile üretim maliyetine göre ürünler kategorilere ayrılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir.

Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlanması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.

Yeni destekleme modeliyle; e Bitkisel üretim destekleri ilk defa 3 yıllık olarak ve üretim döneminden önce açıklanmıştır.

" Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, destekler daha yönlendirici, etkin ve öngörülebilir hâle getirilmiştir. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilmektedir. se Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanmaktadır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek almaktadır.

" Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenmektedir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin sebep olduğu birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.

Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilmektedir.

Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilmektedir.

Yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenmektedir. Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında Strateji Geliştirme Başkanlığı az su tüketen arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut ve yem bezelyesi üreten çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan *"050'lik kısmı da yer altı su kısıtı desteği olarak verilmektedir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun ekim yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin "100'ü desteklenmektedir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenmektedir.

Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.

Ülkemizde özel sektöre ait 16 tesiste gübre üretimi yapılmakta olup mevcut kurulu kapasite 8 milyon ton civarındadır. 2024 yılı kapasite kullanım oranı "461 olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte özel sektör tarafından; Samsun ilinde, tam kapasiteli üretime başlayan 200 bin ton/yıl kapasiteli kompoze ve organik-organomineral gübre üretim tesisi ile deneme üretimi aşamasında olan 400 bin ton/yıl kapasiteli DAP gübresi üretim tesisi, Bursa ilinde deneme üretimi aşamasında olan 550 bin tomwyıl kapasiteli üre gübresi üretim tesisi yatırımı yapılmaktadır.

10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Karar ile 2026 yılı bitkisel üretim desteklerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

" 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9027 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir. e Kapalı ortam bitkisel üretime yönelik genç ve kadın çiftçilere ilave destek verilecektir.

" Mısır (dane) ürünün destekleme kategorisi 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltilmiştir. e Hayvancılıkta dane yem ihtiyacını karşılamak amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretimi de destek kapsamına alınmıştır.

" Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımının artırılması amacıyla bir önceki yıla göre destek katsayısı artırılarak 0,56 belirlenmiştir. e Soya üretimini teşvik amacıyla mevcut sertifikalı tohum desteğine ek, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanımı halinde ilave destek sağlanacaktır.

" Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere, destek katsayısının 9625'i oranında ilave destek verilecektir.

" Katı organik-organomineral desteğinde 0,21 olan katsayı, 0,32'ye çıkarılmıştır.

" Biyolojik/biyoteknik mücadele desteği birim fiyatları 9021 artırılmıştır. e Yıl boyunca(12 ay) hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 için 345.450 TL olarak ödenecektir.

Üreticilerin tarımsal üretime yönelik finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 2024-2026 yılları için yayımlanan 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve 2024/15 No'lu Uygulama Esasları Tebliği kapsamında Ziraat Katılım Bankası A.Ş., T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince 28 farklı konuda hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredisi/finansmanı kullandırımı yapılmaktadır.

Bu doğrultuda,

Strateji Geliştirme Başkanlığı e Tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar 90100'e varan faiz/kâr payı desteği, e Hayvancılık, kanatlı sektörü ve su ürünleri sektöründe yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırımlarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave 905, e Kapalı ortamda bitkisel üretim konusunda yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırımlarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave 9020 faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.

Uygulama Esasları Tebliği'nin "Biyo-tarım Yatırımları" başlıklı 31'inci maddesi birinci fıkrasında "Biyolojik ve/veya biyoteknik mücadelede kullanılan BKÜ, mikrobiyal gübre, aminoasit içeren organik gübre, organik ve organomineral gübre, biyogaz atığından üretilen fermente gübre üretim tesis ve yatırımları bu kapsamda değerlendirilir." hükmü bulunmaktadır. Bu bağlamda, üreticilerimize "Biyo-Tarım Yatırımları" üretim konusunda 15 milyon TL üst limite kadar "650 faiz/kâr payı desteği ile yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullandırılmaktadır.

Bununla birlikte çiftçilerimiz, temel bitkisel üretim ve temel hayvansal üretim konularında 300.000 TL'ye kadar (300.000 TL dahil) sıfır faizli, 300.000 TL'nin üzerindeki kredilerde ise 10 milyon TL'ye kadar "650-6100 aralığında faiz/kâr payı destekli kredi/finansman kullanabilmektedir. Bu kapsamdaki işletme kredi/finansmanların bir kısmı ayni olarak tahsis edilmekte ve akaryakıt, veterinerlik hizmeti, ilaç, yem, gübre, tohum, fide, aşı ve benzeri gibi tarımsal girdilerin alımına yönelik olarak kullandırılmaktadır.

Son beş yıl itibarıyla Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı çiftçi sayısı ve alan bilgileri aşağıdaki şekildedir:

2021 üretim yılında kayıtlı çiftçi sayısı 2.173.009 ve alan 151.642.705 dekar olarak kaydedilmiştir. 2022 yılında kayıtlı çiftçi sayısı 2.177.880, alan 153.744.386 dekar; 2023 yılında çiftçi sayısı 2.245.526, alan 156.264.730 dekar; 2024 yılında çiftçi sayısı 2.341.383, alan 165.345.703 dekar ve 2025 yılında çiftçi sayısı 2.363.734, alan 170.126.627 dekar olarak gerçekleşmiştir.

Bu kapsamda, 2025 üretim yılı itibarıyla 2021 yılı ile karşılaştırıldığında ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısı 908,8, kayıtlı alan ise 9012,2 oranında artış göstermiştir.

İbrahim YUMAKLIBakan