Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yıkım, kamulaştırma ve mülkiyet ihtilaflarına dair açılan davalara ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Kamaç (DEM Parti), 15 Aralık 2025 tarihinde 7/37899 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 29 gün sonra, 13 Ocak 2026).
Mehmet Kamaç (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yıkım, kamulaştırma ve mülkiyet ihtilaflarına dair açılan davalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37899, 15 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37899-diyarbakir-in-sur-ilcesinde-yikim-kamulastirma-ve-mulkiyet-ihtilaflarina-dair-acilan-dava (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f9b34db-c495-4aad-a5d8-019b2382a789
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 29 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından Anayasanın 98 ve İç
Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Mek
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 2015—2016 yıllarında yaşanan çatışmaların ardından gerçekleştirilen yıkım, kamulaştırma ve mekansal dönüşüm faaliyetleri uygulamalarına ilişkin olarak çok sayıda yurttaş tarafından idari ve adli yargı mercilerinde dava açılmıştır. Ancak kamuoyuna yansıyan bilgiler ve hak sahiplerinin beyanları, bu davaların önemli bir bölümünün uzun yıllar boyunca sonuçlandırılamadığını, yargılama süreçlerinin makul süre ilkesine aykırı biçimde uzadığını göstermektedir.
Kamulaştırma işlemleri, mülkiyetin kullanımının engellenmesi ve konutlara erişimin füülen mümkün olmaması gibi uygulamalar, mülkiyet hakkı ve konut hakkı bakımından ciddi hukuki sonuçlar doğurmasına rağmen, yargı yoluyla etkili ve zamanında bir giderim sağlanamadığı yönünde iddialar bulunmaktadır. Uzayan yargı süreçleri, hak sahiplerinin mağduriyetlerini derinleştirmiş; etkili başvuru hakkı ve hukuk güvenliği ilkesi açısından kamuoyunda ciddi soru işaretleri yaratmıştır. Bu nedenle Sur ilçesine ilişkin kamulaştırma ve yıkım işlemlerine karşı açılan davaların sayısı, bu davaların sonuçlanma durumu ve yargılama sürelerine ilişkin verilerin açıklığa kavuşturulması; ayrıca uzun süren yargılamaların oyurttaşların temel hakları üzerindeki etkilerinin Bakanlığınızca değerlendirilip değerlendirilmediğinin ortaya konulması, TBMM'nin denetim görevi açısından önem arz etmektedir.
Adres: Halkla İlişkiler Binası 2. Kat C-203 TBMM/ANKARA
Bu bağlamda:
SORULAR
Diyarbakır Sur ilçesinde 2015-2016 yıllarında yaşanan çatışmalar sonrasında gerçekleştirilen yıkım, kamulaştırma ve mülkiyet ihtilaflarına ilişkin olarak idari ve adli yargıda toplam kaç dava açılmıştır?
Bu davaların kaçı sonuçlanmış, kaçı halen derdesttir?
Sonuçlanan davalarda ortalama yargılama süresi kaç yıldır?
Sur ilçesine ilişkin davalarda yürütmenin durdurulması talepleri kaç dosyada talep edilmiş, bu taleplerin kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiştir?
Uzayan yargı süreçlerinin, mülkiyet hakkı ve konut hakkı üzerindeki etkilerine ilişkin olarak Bakanlığınız tarafından herhangi bir değerlendirme, inceleme veya rapor çalışması yapılmış mıdır? Yapıldıysa kapsamı nedir?
Sur ilçesinde açılan davalar nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılmış mıdır? Yapıldıysa bugüne kadar kaç başvuru kabul edilmiş veya ihlal kararı verilmiştir?
Aynı konuya ilişkin olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapılan başvurular bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa, bunların sayısı ve mevcut durumu nedir?
Sur ilçesinde yaşanan uygulamalara ilişkin olarak yargı süreçlerinin hızlandırılması ve hak sahiplerinin etkili başvuru hakkının sağlanması amacıyla Bakanlığınızca alınmış veya alınması planlanan özel bir tedbir bulunmakta mıdır? e-posta; mehmer.kamaç(&ıbmm.gov.tr
Adres: Halkla İlişkiler Binası 2. Kat C-203 TBMM/ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1767440 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Diyarbakır Milletvekili Mehmet Kamaç tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/37899 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
EeBI
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.ir adresinden Dt2bGVy - Mxespbg - Kg4MdK7 - VeCmOY- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-2193-128/170 Konu : Yazılı soru önergesi Vİ 0/2026
Sayın Mehmet KAMAÇ Diyarbakır Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/37899 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- Temel hak ve özgürlüklerin daha etkin korunması, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının e geliştirilmesi, hukuki (Ogüvenliğin güçlendirilmesi, adalete erişimin kolaylaştırılması, makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi, yargıya güvenin artırılması ve insan odaklı hizmet anlayışının geliştirilmesi, günümüzde ana ilke ve değerler olarak kabul edilmektedir. Ülkemizde 2002 yılından günümüze kadar aralıksız bir şekilde süregelen reform iradesi de bu ilke ve değerlerin geliştirilmesinin somut bir tezahürüdür.
2009, 2015 ve 2019 yıllarında açıklanan yargı reformu strateji belgeleriyle reform çalışmaları ivme kazanmıştır. Katılımcı bir anlayışla, uygulayıcı hâkim ve savcıların, baro temsilcilerinin, akademisyenlerin, sivil toplum kuruluşları ile birçok paydaşın görüşü alınarak Bakanlığımızca hazırlanan ve Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından 23 Ocak 2025 tarihinde açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesinde "Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı" hedefi doğrultusunda "hukukun üstünlüğünü esas alan, gecikmeyen ve öngörülebilir bir adalet sistemi" vizyonu ön plana çıkarılmıştır.
Önceki reform belgelerinin devamı ve tamamlayıcısı durumunda olan 2025-2029 dönemini kapsayan ve 5 amaç, 45 hedef ve 264 faaliyetin yer aldığı yeni reform strateji belgesiyle, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının daha da güçlendirilmesi, hukuki güvenliğin kuvvetlendirilmesi, yargılamaların makul sürede tamamlanması, çözüm merkezli ve öngörülebilir bir adalet sisteminin oluşturulması, yargılama usullerinin sadeleştirilerek verimliliğin artırılması, yargıya ilişkin güven ve memnuniyetin yükseltilmesi, onarıcı ve telafi edici adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması, ceza adalet sisteminin etkinlik ve caydırıcılığının tahkim edilmesi hedeflenmiştir. Söz konusu Belgede yer verilen faaliyetler, Bakanlığımızca hazırlanan Eylem Planında öngörülen uygulama takvimi çerçevesinde hayata geçirilecektir.
4. Yargı Reformu Strateji Belgesine Bakanlığımız "https://yargireformu.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
1. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Görev" kenar başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, adli sicilin tutulmasıyla ilgili hizmetleri yürütmek Bakanlığımız görevleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede istenilen ayrıntıda bilgi bulunmamakla birlikte; yıllar itibarıyla Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru sayıları, hukuk mahkemelerinde kamulaştırma türünde açılan ve karara
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş. uyap.gov.tr adresinden lenNNdG - RWTVFAU - tbUoyXv - 6RİLTKS- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü bağlanan dava sayıları, idare mahkemelerinde kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma işlerine yönelik açılan ve karara bağlanan dava sayıları ile hukuk mahkemeleri ve idare mahkemelerinde bir dosyanın ortalama görülme süresi ve Danıştay daireleri yürütmeyi durdurma talepli açılan ve karara bağlanan dava sayılarına ilişkin istatistiklere Bakanlığımız Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün "https://www.adlisicil.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
NI- Bakanlığımız ile Dışişleri Bakanlığı arasında imzalanan 14/11/2011 tarihli işbirliği protokolü gereğince; 01/03/2012 tarihinden geçerli olmak üzere, daha evvel Dışişleri Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılan başvurularda Hükümeti savunma ve AİHM'in ihlâl kararlarının icrası görevi, dış politikayı ilgilendiren başvurular ve Devlet başvuruları için öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığımız tarafından üstlenilmiştir.
10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren | sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı oKararnamesinin 40. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı, Bakanlığımız hizmet birimleri arasında sayılmış olup, anılan Kararnamenin 49. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; Dışişleri Bakanlığı ile işbirliği yapmak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruları takip etmek, bu başvurulara ilişkin, ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi, belge ve görüş istemek, savunmaları hazırlamak ve gerektiğinde oturumlara temsilci göndermekle görevlendirilmiştir.
AİHM'e yapılan bir başvuru, AİHM tarafından Ülkemize iletildiği zaman bilgi sahibi olunmaktadır. Başvuruların, AİHM tarafından Ülkemize iletilmesi, yapıldığı yıla göre değil, kendi kurduğu sistem çerçevesinde ele alma sırasına göre gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle, AİHM'e hangi yılda kaç başvuru yapıldığı, ancak AİHM tarafından yapılacak bir istatistiki çalışma sonucunda öğrenilebilecek bir konudur.
AİHM tarafından Ülkemiz aleyhine verilen kararlara ait istatistiklere Bakanlığımız İnsan Hakları Dairesi Başkanlığının "https:/Www.inhak.adalet.gov.tr" adresli internet sitesinden ulaşılması mümkün olabilecektir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana hitp://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden lenNNdG - RwTvfAU - tbUoyXv - 6Rilkszil erişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan