RTÜK'ün yaptığı denetimin kapsamına ve verdiği cezalara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını, Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. Maddeleri gereğince arz ederim.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Anayasa'nın 133. maddesi uyarınca tarafsız yayıncılığı güvence altına almak ve kamu yararı doğrultusunda denetim yapmakla yükümlü bağımsız bir kuruldur. Ancak son yıllarda RTÜK'ün karar ve uygulamalarının tarafsızlık ilkesinden uzaklaştığı; denetim yetkisinin siyasal iktidarın görüşleri doğrultusunda kullanıldığı yönündeki eleştiriler kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açmaktadır.

2025 yılının ilk on ayında RTÜK tarafından televizyon ve radyo kuruluşlarına toplam 69 idari yaptırım uygulanmış, kesilen para cezalarının toplam tutarı 104 milyon TL olmuştur. En yüksek ceza, The Walt Disney Company bünyesindeki Now TV'ye verilmiş; toplam 59,1 milyon TL tutarındaki cezaların gerekçeleri "tarafsızlık" ve "hukukun üstünlüğü ilkesinin ihlali" olarak gösterilmiştir. Bu cezaların 16,5 milyon TL"si, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasına ilişkin haber ve yorumlar nedeniyle uygulanmıştır.

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

2025 yılı itibarıyla RTÜK"ün denetim kapsamı genişletilmiş; yalnızca televizyon ve radyo yayınları değil, YouTube gazeteciliği, sokak röportajları ve dijital platformlar (Netflix, Disneyt, Spotify, Prime Video, HBO Max, MUBİ) da denetime tabi tutulmuştur. Bu platformlara "milli ve manevi değerlere aykırılık" gerekçesiyle "03 idari para cezası ve katalogdan çıkarma yaptırımı uygulanmıştır.

2025 yılında RTÜK tarafından en çok yaptırım uygulanan kanal TELE! olmuştur. Kanala 14 idari para cezası, 5 program durdurma kararı verilmiş; toplam yaptırım tutarı 2,9 milyon TL'ye ulaşmıştır. Sözcü TV (SZC TV), 14 ceza ile en çok denetime takılan ikinci kanal olmuş; 10,8 milyon TL ceza, 13 program durdurma ve 10 günlük ekran karartma yaptırımlarına maruz kalmıştır. Cezaların büyük bölümü Saraçhane protestolarına ilişkin yayınlar nedeniyle verilmiştir. Halk TV ise 14 farklı yaptırım kararıyla 7,7 milyon TL ceza almış; bir programına verilen 10 günlük yayın durdurma kararı mahkemece iptal edilmiştir.

RTÜK'ün kararlarının ağırlıklı olarak eleştirel, bağımsız veya muhalif yayın organlarına yöneldiği; benzer yayın ihlallerinde iktidara yakın medya kuruluşlarının ise yaptırıma maruz kalmadığı görülmektedir. Bu durum, RTÜK'ün anayasal tarafsızlık yükümlülüğünü zedelemekte ve basın özgürlüğü ile demokratik denetim mekanizmaları açısından ciddi kaygılar yaratmaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. RTÜK'ün son yıllarda uyguladığı yaptırımların büyük bölümünün muhalif yayın kuruluşlarına yönelmesinin gerekçesi nedir?

2. İktidar yanlısı kanallara ilişkin benzer yayın ihlallerinde neden yaptırım uygulanmamaktadır? Son beş yılda, konuyla ilgili tarafınıza ve RTÜK'ün ilgili birimlerine gelen şikayet sayısı kaçtır? Bu şikayetler hangi kanal ve medya organları ile ilgilidir.

3. Now TW'ye verilen 59,1 milyon TLlik cezanın hukuki dayanağı nedir? Bu cezalardan 16,5 milyon TL"sinin İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasına ilişkin yayınlar nedeniyle verilmiş olmasının anayasal karşılığı nedir?

4. RTÜK'ün YouTube gazeteciliği, sokak röportajları ve dijital platformları denetim kapsamına almasının hukuki dayanağı nedir? Bu denetim genişlemesi Bakanlık tarafından mı yönlendirilmiştir?

5. Dijital platformlara verilen 903 idari para cezaları ile katalogdan çıkarma kararlarının "milli ve manevi değerler" gerekçesiyle uygulanması hangi somut ölçütlere dayanmaktadır?

6. 2025 yılında TELE, Sözcü TV ve Halk TV gibi kanallara uygulanan ağır yaptırımların, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü üzerindeki etkileri Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir?

7. RTÜK'ün karar süreçlerinde tarafsızlık, eşitlik ve hukuka uygunluk ilkelerinin gözetilmesi için Bakanlığınızın bir denetim veya düzenleme çalışması bulunmakta mıdır?

8. Son beş yılda; sokak röportajlarındaki ifadeleri nedeniyle şikayet edilen kişi sayısı kaçtır? Bunların kaçı hakkında işlem yapılmıştır? Şikayetlerin gerekçeleri nelerdir? Bu kişilerin kaçı hakkında adli işlem başlatılmıştır? Kaçı gözaltına alınmış kaçı tutuklanmıştır?

9. Son beş yılda; Televizyon kanallarındaki ifadeleri nedeniyle şikayet edilen kişi sayısı kaçtır? Bunların kaçı hakkında işlem yapılmıştır? Şikayetlerin gerekçeleri nelerdir? Bu kişilerin kaçı hakkında adli işlem başlatılmıştır? Kaçı gözaltına alınmış kaçı tutuklanmıştır?