İran'dan yapılan kivi ithalatına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 62 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Dr. Mustafa Adıgüzel
Konu: İran'dan aşırı düşük fiyata alınan kivilerin, yerli kivi üretimini tehlikeye sokması.
Türkiye'nin ilk ve tek coğrafi işaretli kivisi olan Ordu Kivisi başta olmak üzere, Çanakkale'den Artvin'e kadar uzanan geniş bir üretim havzasında on binlerce ailenin temel geçim kaynağı olan kivi üretimi, İran menşeli aşırı düşük maliyetli ve kontrolsüz ithalat nedeniyle ciddi bir krizle karşı karşıyadır. İran'dan yapılan kivi ithalatı, iç piyasada fiyatları üretim maliyetlerinin dahi altına düşürmüş, yıllık 500 milyon TL'nin üzerinde döviz girdisi sağlayan, 15 binden fazla aileyi geçindiren stratejik bir tarım ürünü satılamaz hale gelmiştir. Ürünler depolarda çürümeye terk edilmiş, üreticiler iflasın eşiğine sürüklenmiştir. Geçmiş yıllarda benzer tehditler karşısında uygulanan ek gümrük vergisi ve kota gibi koruyucu önlemler olumlu sonuç vermişken, bugün aynı kararlılığın gösterilmemesi üreticiyi sahipsiz bırakmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 5 yıl içerisinde İran'dan Türkiye'ye ithal edilen kivi miktarı yıllar itibarıyla ne kadardır? Bu ithalatın yıllara göre toplam parasal karşılığı kaç TL'dir?
İran'dan ithal edilen kivilerin Türkiye?deki ortalama satış fiyatı ile yerli üreticinin ortalama üretim maliyeti arasındaki fark ne kadardır?
Mevcutithalat politikalarının devam etmesi halinde yerli kivi üretiminin sürdürülebilirliğinin tehlikeye gireceği ortada olduğundan, geçmiş yıllarda uygulanan ek gümrük vergisi ve kota tedbirlerinin bugün neden yeniden devreye alınmadığına dair bir gerekçe bulunmakta mıdır?
İran menşeli kivilerin Türkiye iç piyasasında etiket, menşe ve tüketici bilgilendirmesi yönünden denetlenip denetlenmediği konusunda yapılan denetim sayısı kaçtır?
Kivi üretiminin yoğun olduğu Ordu ve Yalova gibi illerde üreticilerin yaşadığı bu krize ilişkin acil bir eylem planı hazırlanmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Yıl ve ülke bazında kivi dış ticaretine ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Gıdaların etiketlenmesi dâhil olmak üzere, gıdaya ilişkin tüketicinin bilgilendirilmesine yönelik genel kural, gereklilik ve sorumluluklar 26.01.2017 tarihli ve 29960 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin 15'inci maddesi uyarınca gıda hakkında zorunlu bilgilendirmenin tüm gıdalar için mevzuata uygun şekilde hazır bulundurulması ve kolayca erişilebilir olması esastır. Hazır ambalajlı gıdalarda zorunlu bilgilendirmelerin, ambalaj üzerinde veya ambalaja ayrılmaz şekilde iliştirilmiş etiket üzerinde yer alması zorunludur. Hazır ambalajlı olmayan veya satış sırasında paketlenerek tüketime sunulan gıdalarda ise zorunlu bilgilerin, satış sırasında tüketicinin açıkça görebileceği şekilde bulundurulması; ayrıca talep edilmesi hâlinde tüketiciye eksiksiz olarak bildirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, kivilerin Türkiye iç piyasasında etiketleme, menşe bildirimi ve tüketicinin bilgilendirilmesine ilişkin hususlarda Bakanlığımızca resmi kontroller yürütülmekte söz konusu ürünlerin ilgili mevzuata uygunluğu denetlenmektedir. Yapılan resmi kontrollerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi hâlinde, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında gerekli idari yaptırımlar uygulanmakta ve uygunsuz ürünlerin piyasaya arzı engellenmektedir.
31.12.2021 tarihli ve 31706 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 5052 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile kivi ithalatında 962 gümrük vergisine ilave 350 dolar/ton ek mali yükümlülük olarak uygulanmaya başlamıştır.
Her yıl 31 Aralık'ta yayımlanan "İthalat Rejim Kararında Değişiklik Yapan Karar" kapsamında "02 gümrük vergisine ilave 3590 dolar/ton ek mali yükümlülük" olarak uygulanmaya devam edilmektedir.
Yerli kivi üreticilerimizi korumak amacıyla, İran'dan sınır ticareti kapsamında kivi ithalatı, Ülkemizde üretimin yoğun olarak gerçekleştiği 1 Eylül-15 Şubat tarihleri arasında yasaklanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan