Yayıncılık sektöründe yaşanan sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 22 Aralık 2025 tarihinde 7/38091 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 238 gün sonra, 17 Ağustos 2026).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Yayıncılık sektöründe yaşanan sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38091, 22 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38091-yayincilik-sektorunde-yasanan-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2e4d5b38-7fbb-48b5-8daa-019b45239383
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 238 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)| Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98"inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanı Sn. Mehmet Nuri ERSOY tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. 17.12.2025
Son yıllarda özellikle 2018 sonrası döviz kurlarındaki artış, kâğıt, baskı ve matbaa maliyetlerindeki olağanüstü yükseliş ile birlikte Türkiye"de küçük ve orta ölçekli yayınevlerini ciddi bir varoluş krizine sürüklemiştir. Yayıncılık sektörü, yalnızca ekonomik bir faaliyet alanı değil; düşünce özgürlüğü, kültürel çeşitlilik ve toplumsal hafıza açısından da stratejik bir alan olmasına rağmen, kamusal destekten giderek yoksun bırakılmaktadır.
Sektör temsilcilerinin ve meslek birliklerinin açıklamalarına göre; çok sayıda yayınevi yayın sayısını dramatik biçimde azaltmış, bazıları ise kapanma noktasına gelmiştir. Köklü yayınevlerinin bugün yalnızca birkaç kitap basabildiği; okur sayısının özellikle orta sınıfın alım gücündeki erime nedeniyle hızla düştüğü ifade edilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öte yandan, büyük kitap fuarlarının artan katılım ve organizasyon maliyetleri, küçük ve orta ölçekli yayınevlerini bu alanların dışına itmiştir. Yayıncılar, fuarlara katılmak yerine sınırlı kaynaklarını doğrudan kitap basımına ayırmak zorunda kalmaktadır. Bu durum, fuarların giderek büyük sermayeli yayınevleri ve organizasyon şirketlerinin egemenliğine girmesine, kültürel çoğulculuğun zayıflamasına yol açmaktadır.
Yerel yönetimler tarafından düzenlenen kitap günleri ve kültürel etkinlikler ise kimi örneklerde önemli bir kamusal işlev üstlenmesine rağmen; bu alanlarda da çoğu zaman yerel yayınevleri ve kültür emekçileri dışlanmakta, popülerlik ve görünürlük kaygıları kültürel sürekliliğin önüne geçmektedir.
Kültür ve sanat alanına ayrılan kamu kaynakları incelendiğinde; Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinin, kültürel üretimi ve yayıncılığı desteklemekten uzak olduğu, yayıncılığı koruyacak uzun vadeli bir stratejinin bulunmadığı görülmektedir. Kültür hayatına önemli katkılar sunan, belli alanlarda uzmanlaşmış küçük yayınevlerinin (örneğin tiyatro, felsefe, sosyal bilimler yayıncılığı) desteklenmemesi, kültürel çoraklaşmayı derinleştirmektedir.
Ayrıca dijitalleşmenin hız kazandığı bir dönemde, yeni yayımlanan kitapların kısa sürede izinsiz biçimde dijital ortama aktarılması, telif haklarının yetersiz korunması sorununu daha da görünür kılmaktadır. Bu alanda da kapsamlı ve güncel bir kamu politikası eksikliği bulunmaktadır.
Bu çerçevede, yayıncılık alanında yaşanan yapısal daralma, tekelleşme riski ve kültürel üretimin sürdürülebilirliği açısından aşağıdaki soruların yanıtlanması önem arz etmektedir:
SORULAR
Son beş yıl içinde Türkiye genelinde faaliyetini sonlandıran küçük ve orta ölçekli yayınevi sayısı kaçtır?
Döviz kuru artışı ve kâğıt/matbaa maliyetlerindeki yükselişin yayıncılık sektörüne etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış bir etki analizi bulunmakta mıdır?
Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesi içinde doğrudan yayıncılığı ve küçük yayınevlerini desteklemeye ayrılan pay son beş yılda ne kadardır?
Büyük kitap fuarlarında küçük ve orta ölçekli yayınevlerinin yaşadığı dışlanma ve yüksek maliyet sorunlarına karşı Bakanlığınızın geliştirdiği bir destek ya da teşvik mekanizması var mıdır?
Yayıncılık alanında tekelleşme riskine karşı Bakanlığınızın aldığı veya almayı planladığı önlemler nelerdir?
Kültürel miras niteliği taşıyan, uzun yıllardır faaliyet gösteren yayınevlerinin Avrupa örneklerinde olduğu gibi koruma altına alınmasına yönelik bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Telif haklarının dijital ortamda ihlali konusunda mevcut mevzuatın yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler dikkate alınarak, yeni bir telif düzenlemesi yapılması planlanmakta mıdır?
Akademisyenler ve öğrenciler başta olmak üzere kamunun erişimine açık, Bakanlık destekli bir dijital kütüphane kurulmasına ilişkin bir proje gündeminizde midir?
Yerel yönetimlerin düzenlediği kitap günleri ve kültürel etkinliklerde yerel yayınevlerinin ve bağımsız yayıncıların desteklenmesini zorunlu kılacak bir rehber ya da politika çalışması yapılması düşünülmekte midir?
Yayıncılık sektörünün mevcut gidişatı dikkate alındığında, küçük ve orta ölçekli yayınevlerinin kapanmasının kültürel çeşitlilik ve düşünce özgürlüğü üzerindeki negatif etkilerini önleyecek Bakanlığınızın ne gibi çalışmaları vardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü) ca;
Yayıncı Birlikleri yılık kitap pazarı raporları hazırlasa da faaliyetini sonlandıran yayınevlerinin toplam sayısını ayrıştırılmış olarak raporlamadıkları için kapanan yayınevlerine ilişkin elde bir veri bulunmamaktadır.
Döviz kuru artışı ve kâğıt/matbaa maliyetlerindeki yükselişe ilişkin Yayıncı Meslek Birlikleri ve Örgütlerinden raporlar talep edilmekte ve bu raporlar göz önünde bulundurularak sektöre yönelik yapılacak destek ve yürütülecek faaliyetler programlanmaktadır.
Bakanlığımızca Türk edebiyatı alanında yeni ve özgün eserlerin üretilmesi, yayımlanması ve yeni yazarların desteklenmesi amacıyla 2014 yılından bu yana Edebiyat Eserlerini Destekleme (EDES) Programı yürütülmektedir. Programa yayınevleri tarafından başvuru yapılmaktadır. Program kapsamında 2020-2025 yılları arasında 744 başvuru alınmış olup ilk eser niteliği taşıyan toplam 416 edebiyat eserine maddi destek sağlanmıştır.
Bakanlığımızca uluslararası kitap fuarlarına katılım sağlanarak küçük ve orta ölçekli yayınevlerinin bu fuarlara katılımı teşvik edilerek kurulan ulusal stantlarda yayınevlerine ücretsiz alanlar oluşturulmakta, yabancı yayınevleri ile ticari görüşme programları düzenlenerek yayınevlerinin telif satışlarının artırılmasına katkı sağlanmaktadır. Bu kitap fuarlarına katılım için küçük ve orta ölçekli yayınevlerine ulaşım desteği sağlanmaktadır.
Ülkemizde yazılı kültürün korunması üretimde çeşitliliğin desteklenmesi ve tekelleşmenin önlenmesi amaçlarıyla tüm sektör paydaşları ile istişareli olarak ilgili mevzuat değişikliği çalışmaları sürdürülmektedir.
Türkiye'de e-kitap yayıncılığını başlatan ilk kurumlar arasında yer alan Bakanlığımızca, e-kitabın mobil uygulaması üzerinden Türk edebiyatının klasik eserleri başta olmak üzere Türkçenin yazı dili birikiminin e-kitap olarak okurun hizmetine sunulması ve eserlerin geniş kitlelere ücretsiz olarak ulaştırılması sağlanmaktadır. Bu platformda en güncel yayınlar da dâhil olmak üzere 3.000'in üzerinde e-kitap yer almaktadır.
Bakanlığımızca 2005 yılından bu yana yürütülen "Türk Klasik Eserlerinin Dijital Ortama Aktarılması Projesi" kapsamında e-kitap olarak yayımlanmakta olan edebiyatımızın klasik eserleri niteliğindeki divanlar, mesneviler, tezkireler, mecmualar, tarifnameler vb. eserler www.ekitap.ktb.gov.tir web sitesinde akademisyen, öğrenci ve araştırmacıların istifadesine ücretsiz olarak sunulmaktadır. Milli Kütüphane bünyesinde uzun yıllardır Dijital Kütüphane sistemi bulunmaktadır. Bu sistem, Milli Dijital Kütüphane projesi ile geliştirilerek 2024 yılında ülke genelinde hizmet verecek şekilde yaygınlaştırılmıştır. Milli Dijital Kütüphane (MDK); Milli Kütüphane koleksiyonundan seçilmiş ve dijital ortamda hizmete sunulan eserlere, ülkemiz genelinde belirlenen 70 halk kütüphanesinde konumlandırılmış MDK Erişim İstasyonları üzerinden kullanıcıların erişebileceği bir sistem olup sistemde 20 milyon pozdan fazla materyal yer almaktadır.
Milli Kütüphanenin üyesi olduğu 34 akademik veri tabanındaki yaklaşık 100 milyon adetlik kitap, süreli yayın, belge ve dokümana Milli Kütüphane üyesi olunması yoluyla ücretsiz ulaşılabilmektedir.
Bakanlığımız (Telif Hakları Genel Müdürlüğü)ca;
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 44'üncü maddesi ve Fikir ve Sanat Eserlerinin Tespit Edildiği Materyallerin Dolum, Çoğaltım ve Satışını Yapan veya Yayan İşletmelerin Sertifikalandırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca, fikri mülkiyet haklarının korunması ve etkin bir şekilde takibinin sağlanması amacıyla fikir ve sanat eserlerinin tespit edilmesi ve çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten veya bu materyallerin dolum, çoğaltım ve satışını yapan veya herhangi bir şekilde yayan ve umuma arz eden yerler bakımından sertifika alınması zorunludur. Bu kapsamda sertifikalandırılan işletme sayısı 31.12.2025 tarihi itibarıyla 7.863'tür.
Ülkemizde telif haklarına ilişkin temel norm olan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 1951 yılında kabul edilmiş olmakla birlikte sonraki süreçte; AB müktesebatına ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmelere uyum sağlanması, dijitalleşme sürecinin ve ulusal gerekliliklerin karşılanması amaçlarıyla; 1983, 1995, 2001, 2004, 2008, 2021 yıllarında mevzuat güncellemeleri yapılmıştır.
Dolayısıyla, 5846 sayılı Kanun mevcut haliyle uluslararası düzenlemelerle büyük oranda uyumlu olup ihlallere karşı caydırıcı yaptırımlar öngörmektedir. Bununla birlikte, teknolojik gelişmelerin de etkisiyle telif haklarının dinamik yapısı nedeniyle bu alanda mevzuat güncelleme çalışmaları pek çok ülkenin olduğu gibi Bakanlığımızın da gündeminde yer almaktadır.