Denizli'de yürütülmesi planlanan madencilik faaliyetlerinin tarım ve hayvancılığa etkisine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 25 Aralık 2025 tarihinde 7/38385 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 123 gün sonra, 27 Nisan 2026).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Denizli'de yürütülmesi planlanan madencilik faaliyetlerinin tarım ve hayvancılığa etkisine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38385, 25 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38385-denizli-de-yurutulmesi-planlanan-madencilik-faaliyetlerinin-tarim-ve-hayvanciliga-etkisine (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ad572323-98ac-42d6-a173-019b6a7f5a9b
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 123 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN /
İzmir Milletvekili / l Denizli, hem tarımsal üretim kapasitesi hem de biyolojik çeşitliliği açısından Ege
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bölgesi'nin kritik illerinden biridir. İl genelinde zeytinlikler, bağ alanları, hayvancılık meraları ve yeraltı—yerüstü su kaynakları, bölge halkının temel geçim kaynaklarını oluşturmaktadır. Buna rağmen, madencilik ruhsatlarının bu alanlarla çakışacak veya doğrudan etkileyecek şekilde verilmesi, tarım ve çevre politikaları arasında ciddi bir uyumsuzluk ve planlama krizi bulunduğunu göstermektedir.
Madencilik faaliyetlerinin yol açtığı toprak kaybı, su kirliliği, ağır metal birikimi ve ekosistem parçalanması, yalnızca bugünü değil gelecek kuşakların yaşam hakkını da tehdit etmektedir. Özellikle siyanürlü altın madenciliği ve benzeri faaliyetlerin, dünyada ve Türkiye'de yarattığı tahribatlar bilinirken; Denizli'de bu risklerin önleyici ve bilimsel bir yaklaşımla ele alınıp alınmadığı kamuoyu tarafından bilinmemektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın asli görevi, tarım alanlarını ve orman varlığını korumak iken; bu alanların madencilik faaliyetlerine açılması, kamu yararı kavramının tersyüz edilmesi anlamına gelmektedir. Kalkınma, yalnızca maden çıkarımıyla ölçülemez; gıda güvencesi, suya erişim ve sağlıklı çevre de kalkınmanın temel bileşenleridir. Denizli'deki uygulamalar, bu bütüncül yaklaşımın terk edildiği yönünde güçlü kaygılar doğurmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Denizli'de ruhsatlandırılan maden sahalarının kaç tanesi tarım arazisi, orman alanı veya su havzası sınırları içinde yer almaktadır?
Bu sahalar için tarımsal üretim, hayvancılık ve su kaynaklarına ilişkin etki analizleri yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
Bakanlığınız, tarım ve orman alanlarının madencilik faaliyetleri nedeniyle geri dönüşü olmayan biçimde tahrip edilmesini önlemek için hangi somut önlemleri almayı planlamaktadır?
Denizli'de madencilik ruhsatı verilen alanlarda, maden faaliyeti sona erdiğinde toprağın ve ekosistemin rehabilitasyonu için şirketlerden hangi teminatlar alınmaktadır?
Tarım arazileri ve meralar üzerinde madencilik faaliyetlerine izin verilmesinin, gıda güvencesi ve kırsal nüfusun geçim kaynakları üzerindeki etkilerine dair Bakanlığınızın yaptığı bütüncül bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında hangi sınıf tarım arazisinin, hangi şartlarda, hangi yatırımlar için tarım dışı amaçla kullanılacağı düzenlenmiş olup birinci derecede önemli tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması engellenmiş ve korunması sağlanmıştır. 5403 sayılı Kanun ile tarım arazileri üzerinde hiçbir şekilde plansız veya izinsiz yapılaşmaya izin verilmemektedir.
İzinsiz yapılması halinde 5403 sayılı Kanun'un 21'inci maddesi kapsamında cezai işlem tesis edilmektedir.
5403 sayılı Kanun kapsamında yapılacak faaliyetten dolayı çevre tarım arazilerinin zarar görmesini engellemek amacıyla Toprak Koruma Projesi hazırlattırılmakta, yine aynı Kanun kapsamında tarım arazilerinin izinsiz olarak amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi durumunda idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Bakanlığımız tarafından tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızlı geliştiği ovalar 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında koruma altına alınmaktadır. Bu amaçla, 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında 73 ilde 468 adet olmak üzere toplamda 9,5 milyon hektar alan büyük ova koruma alanı olarak ilan edilmiştir.
Büyük ova koruma alanı sayısının 500 adete çıkarılması için çalışmalarımız devam etmektedir.
Denizli ilinin 96719i Büyük Menderes havzası, 9622'si Batı Akdeniz havzası, "4'ü Burdur havzası ve 93'ü Gediz havzasında yer almaktadır. Büyük Menderes, Batı Akdeniz, Burdur ve Gediz Havzası Nehir Havza Yönetim Planları Bakanlığımızca tamamlanmıştır. Söz konusu Planlar kapsamında, su kütleleri üzerindeki mevcut baskılar belirlenmiş, etki ve risk analizleri yapılmış olup Denizli ilindeki önemli su yönetimi konuları; kentsel ve endüstriyel deşarjlar, tarım ve hayvancılık faaliyetleri, zeytincilik faaliyetleri, jeotermal deşarjlar ve madencilik faaliyetleri olarak tespit edilmiştir.
Burdur ve Gediz Havzası Nehir Havza Yönetim Planları kapsamında, madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan baskıların azaltılması/ortadan kaldırılması için "Madencilik faaliyetlerinden kaynaklanan atıkların düzenli bertarafı, kuşaklama kanalı yapılması, işletme öncesi, işletme sırasında ve sonrasında yeraltı suyu kalitesinin rutin olarak takip edilmesi, yeraltı sularına kaçak deşarjların önlenmesi" tedbirlerinin sorumlu kurumlarınca alınması planlanmıştır.
Orman Kanunu'nun 16'ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in Rehabilite başlıklı 12'nci maddesi kapsamında orman alanlarında madencilik faaliyetleri yapılan alanların rehabilitasyon projesine uygun olarak rehabilite edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Orman alanlarında yapılan madencilik faaliyeti sonrasında izin sahası rehabilite edilerek geri teslim alındığından geri dönüşü olmayan bir biçimde tahrip edilmesi söz konusu değildir.
Söz konusu yönetmeliğin Rehabilite başlıklı 12'nci maddenin 3'üncü fıkrasında "rehabilitasyona ilişkin yapılan masrafların ruhsata ilişkin olarak MAPEG tarafından ruhsat sahibinden alınan bedel ve teminatlardan karşılanır" hükmü bulunmaktadır. Bu minvalde, çevre uyum teminatı MAPEG hesaplarına maden sahalarının rehabilitasyonu yapılması için yatırılmaktadır. Madencilik faaliyeti sona eren sahalar, izin başlangıcında hazırlanan rehabilitasyon projeleri kapsamında rehabilite edilerek yeniden doğaya kazandırılmaktadır. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
MAPEG tarafından Denizli ilinde ruhsat verilen ve Mera Kanunu'nun 14/a maddesine göre tahsis amacı değişikliği yapılan mera alanlarında Mera Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin (b) bendi gereği işletme süresi bitiminde çalışma yapılan alan ile zarar verdiği alanları eski vasıf ve kapasitesine getirmesi amacıyla ilgili şirkete hazırlatılan mera geri dönüşüm projesinde belirtilen miktar kadar teminat alınmaktadır. Takip eden yıllar için ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksindeki (Yİ-ÜFE) yıllık artış oranına göre her yıl güncellemeleri yapılmaktadır. Söz konusu geri dönüşüm projesinde toprağın ve ekosistemin rehabilitasyon faaliyetleri yer almaktadır.
Mera Kanunu'nun 14/a maddesine istinaden tahsis amacı değişikliği talep edilen meraların mera teknik ekipleri tarafından yerinde yapılan incelemesinde; mera bütünlüğü, mera varlığı, mera durum ve sınıfı, hayvan varlığı, kaba yem açığı, kaba yemin karşılanma durumu ve alternatif alan gibi kriterler dikkate alınarak hazırlanan rapor bu bilgiler ışığında İl Mera Komisyonuna sunularak karara bağlanmaktadır. Hazırlanan rapor İl Mera Komisyonu kararıyla birlikte 2018/8 Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında izin alınması için Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan Komisyona sunulmakta olup nihai karar Bakanlığımız tarafından verilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan