Gönen Çayı ve Manyas Kuş Cenneti'nin korunmasına ilişkin
Kaynak göster
Hasan Karal (Yeni Yol), 12 Ocak 2026 tarihinde 7/38950 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 24 Mart 2026).
Hasan Karal (Yeni Yol, İstanbul). “Gönen Çayı ve Manyas Kuş Cenneti'nin korunmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/38950, 12 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-38950-gonen-cayi-ve-manyas-kus-cenneti-nin-korunmasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/80d6d62e-9673-4d62-ab64-019bb5fe9157
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılması hususunu arz ederim. OS
Hasan KÂRAİ,
Balıkesir ili sınırlarında yer alan Gönen Çayı ve Manyas Kuş Cenneti, hem tarımsal üretim hem de biyolojik çeşitlilik açısından stratejik öneme sahiptir. Ancak son yıllarda sanayi ve OSB kaynaklı deşarjlar, evsel atık sular, yoğun pestisit kullanımı ve madencilik faaliyetleri, bölgedeki su ve toprak kalitesini ciddi biçimde tehdit etmektedir. Basında yer alan bilgilere göre, bölgede faaliyet gösteren Ağır Metal Organize Sanayi Bölgesi'nin (OSB) su ihtiyacının Manyas Gölü'nden karşılanmasının planlandığı, Gönen Çayı'ndaki kirliliğin ise yetersiz arıtma tesisleri ve denetimsiz deşarjlardan kaynaklandığı ifade edilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öte yandan Manyas Gölü, Ramsar Sözleşmesi kapsamında korunan, 200'ü aşkın kuş türüne ev sahipliği yapan uluslararası öneme sahip bir sulak alandır. Bu ekosistemde yaşanacak bozulma kuş göç yollarını, balık popülasyonlarını, tarımsal sulamayı ve hayvancılığı doğrudan etkileyecek niteliktedir.
Bu bağlamda;
I) Manyas Kuş Cenneti ve Gönen Çayı neden etkin biçimde korunmamaktadır? Bakanlığınız bu alanlarda kirliliği ve madencilik baskısını önlemek için hangi somut adımları atmıştır; atılmıyorsa bunun önündeki engel nedir?
SORULAR
Manyas Gölü'nden sanayi veya OSB"ler için su alınmasına izin verilmiş midir? Verildiyse neden; verilmediyse nasıl engellenmektedir?
Gönen Çayı'ndaki kirliliğin kaynağına ilişkin tespitler nelerdir?
Gönen Çayı ve Manyas Gölü'nde düzenli su ölçümü yapılmakta mıdır? Yapılıyorsa, son iki yılda kirlilik oranındaki artış nedir?
Bu bölgede maden faaliyetlerine izin verilirken, tarım arazileri ve su kaynakları neden öncelik olarak korunmamaktadır? i
Mutlak tarım arazilerinde maden izni verilmiş midir? Verildiyse, çiftçinin toprağı neden madene açılmaktadır?
Manyas Kuş Cenneti çevresindeki maden projeleri kuş yaşamını ve göç yollarını etkilemekte midir?
Gönen Ovası'nda sulama yapılan suların kirlenme riski taşıdığı bilinmekte midir? Bu risk çiftçilere neden açıklanmamaktadır?
Kirlilik veya maden faaliyetleri nedeniyle zarara uğrayan çiftçilere bugüne kadar destek veya tazminat ödenmiş midir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(0tbmm.gov.tr
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Manyas Kuş Cenneti 1959 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile 17.058 hektar olacak şekilde "Milli Park" ilan edilmiştir. 1976 yılında Kuş Cenneti Milli Parkı sahip olduğu değerler sebebiyle Avrupa Konseyi tarafından A Sınıfı Diploma ile ödüllendirilmiştir. Bununla birlikte Kuşcenneti Milli Parkı'nın aynı zamanda bir sulak alan olması sebebiyle de 1994 yılında Ramsar Alanı olarak ilan edilmiştir. Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümlerince koruma bölgeleri belirlenerek Ulusal Sulak Alan Komisyonunda onaylanmıştır. Ayrıca Milli Park statüsünün de bulunması sebebiyle Manyas Kuş Cenneti Milli Parkı ve Ramsar Alanı Yönetim Planı hazırlanmıştır.
Gönen Deltası ise 2016 yılında "Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan" olarak ilan edilmiş olup Sulak Alan Yönetim Planı 2025 yılında revize edilmiştir. Ayrıca gerek Manyas Kuş Cenneti gerek Gönen Deltası Sulak Alan Tampon Bölge sınırları içerisinde herhangi bir madencilik izni verilmemiştir. e Alanlarımız, yönetim planı çerçevesinde uluslararası standartlarda yönetilmektedir. Bu yönetimi sayesinde de bahse konu alanımızın A sınıfı diploması yenilenmektedir.
Manyas Kuş Cenneti Milli Park ve Ramsar Alanı statüsüne sahip olmakla birlikte yönetim planı kapsamında sanayi ve OSB'ler için su alınmasına izin verilmemektedir. Bakanlığımızca koruma ve yönetimi sağlanan 17.058 hektarlık alanda su alınmasına dair verilmiş herhangi bir izin bulunmamaktadır.
Gönen Deltası Sulak Alanının sürdürülebilir yönetimi için 2026-2035 yıllarını kapsayan Sulak Alan Yönetim Planı hazırlanmıştır. Planda, Gönen Çayı'na doğrudan veya dolaylı deşarjı olan sanayi tesislerinden kaynaklı kirliliği önlemek için faaliyetler belirlenmiştir.
Korunan alanlarımıza ilişkin kontrol ve denetimler düzenli olarak gerçekleştirilmektedir.
Gönen Deltası Sulak Alan Yönetim Planı (2026-2035) kapsamında su kalitesi analizleri yapılacaktır.
Manyas Kuş Cenneti ve Gönen Deltası sulak alan tampon bölge sınırlarında izin verilen madencilik faaliyeti bulunmamaktadır.
Bakanlığımız tarafından 25 havza için havza izleme programları hazırlanmış olup bu kapsamda Gönen Çayı'nın döküldüğü kıyı suyu da dahil olmak üzerinde 4 izleme noktası, Manyas Kuş Gölü üzerinde 3 izleme noktası bulunmaktadır.
Bahse konu izleme programları çerçevesinde 25 nehir havzasında su kalitesi izleme çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Gönen çayının üzerinde bulunan Gönen Barajı ve Kumköy Regülatörü ile su toplama havzası 14.12.2019 tarihinde yürürlüğe giren "Gönen Baraj Gölü ve Kumköy Regülatörü Özel Hükümleri" kapsamında öncelikli olarak korunmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan