Uşak'ta maden sektöründe yaşanan iş kazalarına ve alınan önlemlere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.

Op. Dr. Ali KARAOBA

Türkiye'de maden sektöründe yaşanan iş kazaları, uzun yıllardır iş sağlığı ve güvenliği politikalarının yetersizliğini ve denetim mekanizmalarındaki yapısal sorunları açık biçimde ortaya koymakta ve emekçilerimizin can kaybına/ciddi sağlık sorunlarına sebep olmaktadır. Büyük maden facialarının yanı sıra, kamuoyuna yansımayan veya çeşitli yollarla kayıt dışı bırakıldığı iddia edilen çok sayıda iş kazası ve meslek hastalığı bulunduğu da bilinmektedir. Özellikle kimyasal maddelerin yoğun biçimde kullanıldığı altın madenciliği faaliyetlerinde çalışan işçilerin ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıya kaldığı; ancak bu risklerin çoğu zaman görünmez kılındığı yönündeki iddialar, maden politikalarının bütüncül biçimde sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu kapsamda, Uşak il sınırları içerisinde faaliyet gösteren Tüprag Metal Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi işletmesinde, 2011-2018 yılları arasında çalışan bir işçinin beyanları ve ilgili hastane raporlarına göre; 22 Aralık 2014 tarihinde gece vardiyasında söz konusu emekçinin, gerekli teknik ve güvenlik donanımları bulunmayan bir tesiste kostik maddeyle çalışmaya zorlandığı, bu esnada gözüne kostik sıçraması sonucu kalıcı sağlık hasarı oluştuğu, ancak söz konusu olayın iş kazası olarak kayda geçirilmediği iddia edilmektedir. İşçinin hastaneye sevkinin geciktirildiği, iş kazası raporu almasının işletme yöneticileri tarafından engellendiği ve sağlık raporlarının iptal edilmesi amacıyla hastane yönetimiyle temas kurulduğu ileri sürülmektedir.

Ayrıca, iş kazası sonrası istirahat etmesi gereken dönemde çalışmaya zorlandığı, verilmesi gereken iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin geriye dönük olarak düzenlendiği ve benzer uygulamaların aynı işletmede farklı işçiler için de yapıldığı yönünde ciddi iddialar bulunmaktadır. İlgili işçinin açtığı tazminat davasında işletmenin yüksek oranda kusurlu bulunmuş olması, bu iddiaların münferit değil yapısal nitelik taşıdığına işaret etmektedir. Bu bağlamda,

SORULAR

1. Son on yıl içerisinde Uşak ve Türkiye genelinde maden sektöründe meydana gelen iş kazası sayısı kaçtır?

2. Uşak ilinde faaliyet gösteren altın madeni işletmelerinde son on yıl içinde kaç iş sağlığı ve güvenliği denetimi yapılmıştır? Bu denetimlerde tespit edilen ihlaller ve uygulanan yaptırımlar nelerdir? İlgili kurumla ilgili açılan dava sayısı kaçtır?

3. Maden işletmelerinde meydana gelen iş kazalarının eksik bildirildiği veya hiç bildirilmediği yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızca yürütülen idari inceleme ve soruşturmalar bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunların sonuçları nelerdir?

4. İş kazası geçiren işçilerin hastaneye sevkinin geciktirilmesi, iş kazası raporu almalarının engellenmesi veya sağlık raporlarının gerçeğe aykırı biçimde düzenlenmesi gibi uygulamalar Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde midir?

5. Altın madeni işletmelerinde kimyasal maddelerle çalışan işçilerin maruz kaldığı sağlık riskleri dikkate alınarak, özel bir meslek hastalığı izleme ve raporlama sistemi oluşturulması planlanmakta mıdır?

6. Maden sektöründe işçilerin prim, işten çıkarma veya benzeri tehditlerle susturulduğu ve hak arama yollarından vazgeçirildiği yönündeki iddialar Bakanlığınız tarafından nasıl değerlendirilmektedir? Bu konuda özel bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır? Uşak başta olmak üzere altın madenciliğinin yoğunlaştığı illerde, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının örtbas edilmesini önlemek amacıyla bağımsız denetim, şeffaf raporlama ve işçi bildirimlerini güvence altına alacak yeni bir düzenleme veya eylem planı hazırlanmakta mıdır?