Efes Antik Kenti'nin girişine yapılması planlanan karşılama alanı projesine ilişkin
Kaynak göster
Seda Kâya Ösen (CHP), 9 Ocak 2026 tarihinde 7/39009 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 203 gün sonra, 31 Temmuz 2026).
Seda Kâya Ösen (CHP, İzmir). “Efes Antik Kenti'nin girişine yapılması planlanan karşılama alanı projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39009, 9 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39009-efes-antik-kenti-nin-girisine-yapilmasi-planlanan-karsilama-alani-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b3f5a241-43be-495f-9c2e-019bb7dcdde4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 203 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim
Efes Antik Kenti'nin girişine yapılmak istenen ve "karşılama alanı" olarak adla turistik işletme projesi tartışma konusu olmuştur. Antik Kentin girişinde, çevredeki işletmelerin bir araya getirileceği "Proje kapsamında 61 dükkân ve 180 otobüs kapasiteli otopark inşa edileceği ve geniş ölçekli bir ticari alanın inşaatının sürdüğü" iktidar partisinin İzmir İl Temsilcisi tarafından kamuoyu ile paylaşılmıştır.
Efes gibi insanlık tarihinin en önemli arkeolojik miraslarından birinin girişine bu ölçekte bir yapılaşmanın planlanması, Kültür mirasını koruma ilkeleri ile açıkça çelişmektedir. Arkeolojik sit alanlarında en basit fiziki müdahalelerin dahi ağır yaptırımlara tabi olduğu bilinirken, böylesine kapsamlı bir projenin hangi bilimsel raporlara, hangi kurul kararlarına ve hangi kamu yararı gerekçesine dayanarak hayata geçirildiği ise belirsizliğini korumaktadır.
Ege Çevre ve Kültür Platformu yetkilileri ve Arkeologlar, bu projenin aslında bir AVM projesi olarak adlandırılabileceğini, kültürel mirası koruma amacı taşımadığını, aksine Kuşadası-İzmir Karayolu hattındaki yüksek rant içeren projelerin gözetildiğini iddia etmektedir. Bu sürece göz yuman Kültür ve Turizm Bakanlığı, "Kültür varlıklarının korunması" sorumluluğunu göz ardı etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Efes Antik Kenti girişine yapılan "karşılama alanı" projesi hangi kurum ve kurulların onayıyla hayata geçirilmiştir?
Proje için hazırlanmış bilimsel, arkeolojik ve çevresel etki raporları var mıdır; varsa kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Arkeolojik sit alanlarında en küçük müdahalelerin dahi suç sayıldığı bir mevzuat varken, bu ölçekte bir ticari alanın yapılması hukuki bir dayanağa oturtulmuştur?
Projenin tamamlanması sonrası yaşanacak çevresel tahribat üzerine bir çalışma bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Efes Örenyeri Ziyaretçi Karşılama Merkezi'ne ilişkin İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 19.06.2023 tarihli kararı ile çevre düzenleme projesi, 19.04.2024 tarihli kararı ile avan proje, 22.10.2024 tarihli kararı ile de uygulama projesi uygun bulunmuştur. Hâlihazırda çalışmalar anılan Kurul kararı doğrultusunda Kazı Başkanlığı, Kazı Koordinatörlüğü, Müze Müdürlüğü ve İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü denetiminde sürdürülmektedir.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında, Efes Örenyeri'nde jeoradar çalışmaları sonrasında hazırlanan "İzmir Efes Örenyeri Karşılama Merkezi ve Çevre Düzenlemesi Projeleri Yapımı" işi kapsamında temin edilen projeler; alanın her türlü iklimsel, çevresel, jeolojik, sosyolojik ve arkeolojik vb. tüm verilerin analiz edilmesi ve raporlanması sonucu hazırlanmıştır. Ayrıca, İzmir 1 Numaralı Koruma Bölge Kurulunda projenin değerlendirilmesi öncesinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile Kazı Başkanlığı ve Müze Müdürlüğünün görüşleri alınarak konu Kurulda değerlendirilmiş ve projeler uygun bulunmuştur. Uygulama çalışmalarına geçilmeden önce 11.10.2024 tarihinde Selçuk Kaymakamlığında Selçuk Belediye Başkanı ve personeli ile ticari işletme sahiplerinin de katıldığı bir koordinasyon toplantısı gerçekleştirilmiş ve proje detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun $üncü maddesinde "örenyeri" tanımına yer verilmiş; 6'ncı maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları örneklerinden olduğu vurgulanmış ve 17'nci maddesinde de örenyerlerinde çevre düzenleme projesi yapımı ve değişiklikleri, ilgili Koruma Bölge Kurulunun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır hükmü getirilmiştir. Bu konuda yürütülen iş ve işlemler meri mevzuatımızda yer alan ve anılan Kanun'un 17'nci maddesine dayanılarak hazırlanan Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması, Denetimi, Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmelik ile Bakanlığımız Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05.11.1999 tarihli ve 658 sayılı, 03.05.2006 tarihli ve 714 sayılı, 22.07.2008 tarihli ve 745 sayılı İlke Kararları kapsamında sürdürülmekte olup yapılan iş ve işlemler mevzuata uygundur.
İlgili Koruma Bölge Kurulunca yıkım kararları bulunan ve Selçuk Belediyesinin Encümen Kararı ile yıkımları onaylanan aşağı kapıdaki mevcut dükkanların oturduğu alanda yapılan jeoradar çalışmaları sonucu antik kalıntıların tespit edilmesi sebebiyle, ziyaretçi karşılama birimleri ile otoparkın antik kentin sur duvarlarının dışına taşınması planlanmıştır. Uygulamalar, 22.10.2024 tarihli Kurul kararı uyarınca Kazı Başkanlığı ve Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü denetiminde gerçekleştirilmektedir. Proje alanında bilimsel arkeolojik araştırma kazıları dışında herhangi bir kazı faaliyeti gerçekleştirilmemekte olup alanda herhangi bir çevresel tahribat söz konusu değildir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan