Su varlıklarının sanayi sektöründe verimli kullanımı için yapılan çalışmalara ilişkin

Soru 1- Su stresi yaşayan ve yer altı su seviyeleri kritik düzeye inmiş olan illerde (özellikle Tekirdağ ve Trakya Bölgesi) yeni sanayi yatırımlarına izin verilirken su kapasitesi ve sürdürülebilirlik kriterleri dikkate alınmakta mıdır?

Soru 2- "Sanayi Alanları Master Plan'ıyla arazi yapısı, depremsellik, su kaynakları ile mevcut ve 2053'e dek yapılması planlanan ulaşım altyapıları gibi unsurları dikkate alarak Türk sanayisinin geleceğini yönlendiriyor, gelişim bölgelerini ve akslarını inşa ediyoruz" Plan ve Bütçe Komisyonu'nda gerçekleştirmiş olduğunuz 2026 bütçe sunumunuzda yer alan bu ifadeler doğrultusunda somutlaşmış planlamalar var mıdır? Su kaynakları açısından ciddi sorunlar yaşayan bölgelerde, daha az su tüketen sanayi kollarının teşvik edilmesi yönünde çalışmalarınız mevcut mudur?

Soru 3- Sanayi tesislerinde geri dönüştürülmüş su kullanımı ve su verimliliğini artırmaya yönelik teknolojilerin zorunlu hâle getirilmesi konusunda bir düzenleme çalışması yapılmakta mıdır?

CEVAPLAR:

Organize Sanayi Bölgesi kuruluş işlemleri, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği kapsamında yürütülmekte olup, OSB Kuruluş talepleri yerelde hazırlanmakta ve ilgili belediyeler ile kamu kurumlarının görüşleri, Valilik uygun görüşüyle birlikte Bakanlığımıza intikal etmektedir. Talebin Bakanlığımıza intikalini müteakip OSB mevzuatı kapsamında Bakanlığımızca yapılacak değerlendirmenin ardından yer seçimi çalışmaları başlatılmaktadır. Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili bakanlıklar, Genel Müdürlükler ile ilgili Belediyelerden temsilcilerinden oluşturulan Yer Seçimi Komisyonunca alan yerinde incelenmekte ve kurumların oybirliği kararı ile OSB yeri olarak belirlenmektedir.

OSB yer seçimlerinde; afet riski, tarım alanlarının korunması, su kaynakları, ekosistem bütünlüğü ve yerleşim alanlarına mesafe gibi kriterler esas alınmakta olup, bu yaklaşımla, sanayi faaliyetlerinin çevresel etkilerinin en aza indirilmesi hedeflenmektedir. Üretime geçen alanlarda ise merkezi altyapı ve atık su arıtma sistemleri ile toprağın ve su kaynaklarının kirlenmesinin önlenmesi sağlanırken su kullanımı kontrollü şekilde gerçekleştirilmektedir. Hâlihazırda, 140 OSB'de çevresel yönetimin temel unsurlarından biri olan merkezi atıksu arıtma tesisi bulunmaktadır. Ayrıca, 76 OSB'nin yeni arıtma tesisi kurulumu ve kapasite artırımı ihtiyacı Bakanlığımızca 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında projelendirilmiş olup, bu projelerin de hızla tamamlanması hedeflenmektedir.

Diğer taraftan, Bakanlığımızca sanayide yeşil dönüşümün desteklenmesi amacıyla OSB tüzel kişiliklerine tahsis edilen Dünya Bankası kaynaklı 250 milyon Avro tutarındaki kredi; OSB'lerin verimliliği, çevresel sürdürülebilirliği ve rekabet gücünün artırılması için kullanılacaktır. Bakanlığımızca bu kapsamda 2026 Yılı Yatırım Programında 32 proje yürütülmektedir. Böylece; yeşil ve teknolojik çözümler içeren altyapı, ileri atıksu arıtma tesisi, su geri kazanım gibi projeler desteklenirken sanayi tesislerinde geri dönüştürülmüş su kullanımının artırılması, su ayak izinin azaltılması ve su verimliliğini artıran teknolojilerin yaygınlaştırılması, çevresel sürdürülebilirliği yüksek, kaynak verimliliğini esas alan sanayi altyapılarının oluşturulması amaçlanmaktadır.

Öte yandan, Sanayi Alanları Master Planı kapsamında gerçekleştirilen çalışmalarda; tarım alanları, mera alanları, hazine arazileri, ulaşım ağları, eğim ve topoğrafya verileri, milli parklar, sit alanları ve korunan bölgeler bütünleşik biçimde değerlendirilerek yüzey ve yer altı su kaynakları, havza bazlı su dengesi de planlama sürecine dâhil edilmiştir. Böylece sanayi için uygun alanlar belirlenirken, su kaynakları üzerindeki baskıyı artırmayacak bir mekânsal kurgu esas alınmıştır. Sanayi Alanları Master Planı çerçevesinde; su kaynakları açısından riskli ve su kısıtı bulunan havzalarda, su yoğun sanayi kollarının yaygınlaşmasının önüne geçilmesi; buna karşılık daha az su tüketen, ileri teknolojiye dayalı ve yüksek katma değerli sanayi kollarının teşvik edilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, planlanan sanayi alanlarında su verimliliği yüksek üretim teknolojileri, kapalı devre su kullanım sistemleri, arıtılmış atık suyun yeniden kullanımı gibi uygulamalar, altyapı planlamasının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmaktadır.

İlaveten, 9903 sayılı 30/5/2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar"; döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu, doğal kaynakları koruyan, iklim ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlayan, kaynak verimli ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımların, Yeşil Dönüşüm Programı çerçevesindeki Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi veya Stratejik Hamle Programı kapsamında desteklenmesine imkân sağlamaktadır.

Sonuç olarak; kabul edilen bu yaklaşımla, sanayi yatırımlarının çevresel sürdürülebilirliği güçlendirilirken, su kaynakları üzerindeki baskının azaltılması ve bölgesel kalkınmanın doğal kaynaklarla uyumlu şekilde sürdürülmesi amaçlanmaktadır.

Mehmet Fatih KACIRBakan