2019'dan bu yana İstanbul'da gerçekleştirilen iklim uyumlu altyapı yatırımlarına ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 21 Ocak 2026 tarihinde 7/39345 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 149 gün sonra, 19 Haziran 2026).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “2019'dan bu yana İstanbul'da gerçekleştirilen iklim uyumlu altyapı yatırımlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39345, 21 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39345-2019-dan-bu-yana-istanbul-da-gerceklestirilen-iklim-uyumlu-altyapi-yatirimlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/82022d12-c1b4-4eef-a500-019be60125ec
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 149 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Özgür KARABAT İstanbul Milletvekili
İstanbul, iklim değişikliğinin etkilerini en yoğun yaşayan mega kentlerimizde biridir. Son yıllarda artan ani ve şiddetli yağışlar, taşkınlar, su baskınları ve altyapı problemleri; iklim krizinin plansız kentleşme ve merkezi idarenin uzun yıllar süren altyapı ihmal politikalarıyla birleştiğini göstermektedir. Akademik çalışmalar, iklim değişikliğinin özellikle büyük kentlerde yağış rejimini, bozduğunu, kısa sürede yoğun yağışlara bağlı sel riskini artırdığını ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu tablo karşısında İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2019-2025 yılları arasında 212 milyar TL'yi aşan altyapı yatırımı gerçekleştirmiş; yağmur suyu hatları, dere ıslahları, tüneller ve ayrıştırılmış altyapı sistemleri ile 153 noktada kronik su baskını sorununu çözmüştür. Bu yatırımlar, yerel yönetimlerin iklim uyumunda oynadığı hayati rolü açık biçimde ortaya koymaktadır.
Buna karşın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın İstanbul ölçeğinde iklim uyumuna yönelik merkezi yatırımlarının sınırlı olduğu, yerel yönetimlerle eşgüdümün zayıf kaldığı ve kaynak tahsisinin şeffaf biçimde paylaşılmadığı görülmektedir. Uluslararası literatür, iklim krizine karşı mücadelede yerel yönetimlerin merkezi idare tarafından desteklenmemesinin, kamu kaynaklarında israfa ve hizmetlerde kırılganlığa yol açtığını açıkça ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda, iklim krizinin doğrudan etkileriyle yüz yüze kalan İstanbul?da merkezi idarenin rolünün, sorumluluklarının ve bütçe tercihlerinin açıklığa kavuşturulması zorunludur. Buna Göre;
SORULAR
2019-2025 yılları arasında İstanbul ili için Bakanlığınız bütçesinden iklim uyumlu altyapı yatırımlarına ayrılan toplam tutar nedir? Yıllara göre dağılımı nasıldır?
Aynı dönemde İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen altyapı yatırımlarının, Bakanlığınızın İstanbul'a yönelik yatırımları içindeki oransal payı nedir?
İstanbul'da yağmur suyu ve kanalizasyon sistemlerinin ayrıştırılması konusunda Bakanlığınız tarafından belirlenmiş zorunlu ulusal standartlar var mıdır? Varsa neden uzun yıllar uygulanmamıştır?
İBB'nin dere ıslahı, yağmur suyu hattı ve tünel projelerinin merkezi bütçeden doğrudan desteklenmemesinin gerekçesi nedir?
İstanbul'un iklim kırılganlığına ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış güncel bir risk ve uyum haritası bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa neden kamuoyuyla paylaşılmamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR
1) 2019-2025 yılları arasında İstanbul ili için Bakanlığınız bütçesinden iklim uyumlu altyapı yatırımlarına ayrılan toplam tutar nedir? Yıllara göre dağılımı nasıldır?
2) Aynı dönemde İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen altyapı yatırımlarının, Bakanlığınızın İstanbul'a yönelik yatırımları içindeki oransal payı nedir?
3) İstanbul'da yağmur suyu ve kanalizasyon sistemlerinin ayrıştırılması konusunda Bakanlığınız tarafından belirlenmiş zorunlu ulusal standartlar var mıdır? Varsa neden uzun yıllar uygulanmamıştır?
4) İBB'nin dere ıslahı, yağmur suyu hattı ve tünel projelerinin merkezi bütçeden doğrudan desteklenmemesinin gerekçesi nedir?
5) İstanbul'un iklim kırılganlığına ilişkin Bakanlığınızca hazırlanmış güncel bir risk ve uyum haritası bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa neden kamuoyuyla paylaşılmamaktadır?
CEVAP
İklim Değişikliği Başkanlığımızca, iklim değişikliğinin il ve sektör ölçeğindeki etkilerinin bilimsel veriler temelinde ortaya konulmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda İstanbul dahil olmak üzere illerimizin iklim kırılganlığını, tehlike yapısını, etkilenebilirlik düzeyini ve uyum ihtiyaçlarını değerlendirmeye esas veri ve analizler; ulusal uyum politikaları, sektörel risk değerlendirmeleri ve yerel planlama süreçleri içerisinde üretilmekte ve güncellenmektedir. 2024- 2030 İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesinde ulusal ölçekte sektör bazlı etkilenebilirlik ve risk analizleri gerçekleştirilmiş; bu analizler doğrultusunda uyum öncelikleri, stratejiler ve eylemler belirlenmiştir. Söz konusu plan, çeşitli sektörler için mevcut dönem risk haritaları ve etki Zinciri yaklaşımına dayalı değerlendirmeleri de içermektedir.
Diğer taraftan, Türkiye'nin ilk İklim Kanunu ile iklim değişikliğine uyum faaliyetleri yasal zemine kavuşturulmuş; sektörel etkilenebilirlik ve risk analizlerinin, iklim modelleri kullanılarak Başkanlığımızca dönemsel olarak hazırlanması ve güncellenmesi hüküm altına alınmıştır. Aynı yaklaşım doğrultusunda yerel düzeyde planlama kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla 81 ilimizin tamamı için Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının (YİDEP) hazırlanmasına yönelik süreç yürütülmektedir. Başkanlığımızın stratejik planında tüm iller için YİDEP hazırlanması açık hedef olarak yer almakta; YİDEP hazırlıklarında ulusal, bölgesel ve il düzeyindeki planlama araçları ile iklim değişikliğiyle ilişkili etkilenebilirlik ve risk analizleri ve tehlike haritaları esas alınmaktadır.
Bu çerçevede, yüksek çözünürlüklü iklim verisi üretimine de özel önem verilmektedir. Başkanlığımız koordinasyonunda geliştirilen 3 km çözünürlüklü iklim projeksiyonları, yerel ölçekte sıcaklık, yağış, kuraklık, aşırı hava olayları ve benzeri iklim tehlikelerinin daha hassas değerlendirilmesine imkân sağlayarak, il bazlı etkilenebilirlik ve risk analizlerinin teknik altyapısını güçlendirmektedir. Böylece İstanbul gibi nüfus, altyapı yoğunluğu ve çoklu afet riski yüksek illerimizde, uyum politikalarının daha isabetli ve veri temelli biçimde oluşturulması hedeflenmektedir.
İklim Değişikliği Başkanlığımızca üretilen veya derlenen veri, analiz ve harita çıktıları tek başına statik belgeler olarak değil, ulusal strateji belgeleri, sektörel uyum dokümanları, yerel eylem planları ve kurumlar arası koordinasyon mekanizmaları içerisinde değerlendirilmektedir. İl bazındaki çalışmaların metodolojik standardizasyonunun tamamlanması, verilerin güncelliğinin korunması, ilgili kurum katkılarının bütünleştirilmesi ve karar alma süreçlerine uygun formatta olgunlaştırılması sonrasında, söz konusu çıktılar ilgili plan ve raporlar üzerinden kamu kurumları ve kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Nitekim Başkanlığımızca yayımlanan 2024-2030 İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı ile yerel planlama süreçlerine ilişkin düzenlemeler, bu çalışmaların önemli bir bölümünü hâlihazırda kamu erişimine açmış durumdadır.
İstanbul'un iklim kırılganlığına ilişkin risk ve uyum değerlendirmelerine esas çalışmalar ulusal uyum stratejileri, sektörel etkilenebilirlik ve risk analizleri, yüksek çözünürlüklü iklim projeksiyonları ve 81 il için yürütülen YİDEP hazırlıkları ile birlikte ele alınmaktadır. Amacımız, illerimize ilişkin iklim risklerini yalnızca tespit etmek değil; aynı zamanda bu riskleri azaltacak, yerel dayanıklılığı artıracak ve uygulamaya dönük uyum tedbirlerini güçlendirecek planlama altyapısını kalıcı şekilde tesis etmektir.