Bağ-Kur prim borcu bulunan çiftçilerin kredi taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ali Karaoba (CHP), 3 Şubat 2026 tarihinde 7/39871 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 64 gün sonra, 8 Nisan 2026).
Ali Karaoba (CHP, Uşak). “Bağ-Kur prim borcu bulunan çiftçilerin kredi taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/39871, 3 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-39871-bag-kur-prim-borcu-bulunan-ciftcilerin-kredi-taleplerinin-degerlendirilmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/aab2d7df-ed11-471a-b7b2-019c28bd0b3e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 64 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 55 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA Uşak ili Susuzören köyünden bir çiftçimiz tarafından tarafıma iletilen başvuruda; Uşak'ta birçok çiftçinin Bağ-Kur prim borçları nedeniyle bankalardan krediye ulaşmakta zorlandığı, bu nedenle üretimin sürdürülemez hâle geldiği ve çiftçilerin adeta toprağından koparıldığı ifade edilmektedir. Çiftçimizin çağrısı, Türkiye'nin pek çok ilinde benzer biçimde dile getirilen yapısal bir soruna işaret etmektedir: Çiftçilerimizin uygun finansmana erişimi kesildikçe üretim düşmekte, kırsal yoksulluk artmakta ve tarımda gerileme hızlanmaktadır. Nitekim üretimin sürdürülebilirliği açısından hayati önemdeki sübvansiyonlu tarımsal kredilere erişimde, prim ve vergi borcu gerekçesiyle üreticinin sistem. dışına itildiği yönünde güçlü iddialar ve meslek örgütlerinin kamuoyuna açık uyarıları bulunmaktadır. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, SGK prim ve vergi borcu bulunan çiftçilere kredi verilmemesi uygulamasının üretimi doğrudan tehdit ettiğini belirterek bu uygulamaya son verilmesi çağrısı yapmıştır.
Öte yandan Türkiye'de tarımsal üretim, iklim kaynaklı riskler, hükümetin yerli üretimi desteklemeyen politikaları ve maliyet baskısı altında ciddi daralmalar yaşamaktadır. TÜİK'in 2025 bitkisel üretim istatistikleri, 2025 yılında birçok ürün grubunda belirgin üretim düşüşlerine işaret | Yön etmektedir; meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde bir önceki yıla göre yüzde 30,9'luk düşüş ve tahıllarda çift haneli gerilemeler kamuoyuna yansımıştır. Meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde üretim bir önceki yıla göre 9630,9 oranında azalmıştır. Üretim gerilerken girdi maliyetleri de artmaya devam etmektedir. TÜİK Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'nde 2025 yılı Kasım ayı itibarıyla yıllık artışın yüzde 34,24 düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu tablolarda, Bağ-Kur borcu nedeniyle krediye erişimin kısıtlanması; üretimi korumak yerine çiftçiyi daha hızlı biçimde üretim dışına iten bir mekanizmaya dönüşme riski taşımaktadır. Bu bağlamda,
SORULAR
Bağ-Kur (SGK) prim borcu bulunan çiftçilerin sübvansiyonlu tarımsal kredi ve/veya kamu destekli (o finansman imkânlarından yararlanamadığı yönündeki iddialarla ilgili Bakanlığınızın çalışmaları nedir?
2025 yılı ve 2026 yılı (bugüne kadar) itibarıyla Bağ-Kur prim borcu nedeniyle kredi başvurusu reddedilen veya kredi kullandırılmayan çiftçi sayısı kaçtır? Bu sayıların il bazlı dağılımı nedir; Uşak ili için kaç çiftçimiz bu nedenle krediye erişememiştir?
Bağ-Kur borcu bulunduğu için krediye erişimi kesilen çiftçilerin ekim-dikim alanlarını daraltması, üretimden çekilmesi veya kayıt dışına kayması ihtimaline ilişkin Bakanlığınızca yapılmış bir etki analizi var mıdır? Varsa bulguları nelerdir?
Bağ-Kur prim borcu bulunan çiftçilerin, üretimi sürdürebilmesi için prim borçlarının üretim döngüsüyle uyumlu, uzun vadeli ve gelir esaslı biçimde yapılandırılmasına yönelik Bakanlığınızın Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdinde yürüttüğü bir çalışma bulunmakta mıdır?
2025 yılında bitkisel üretimde yaşanan düşüşler (özellikle tahıllar ve meyve grupları) ile girdi maliyetlerindeki artış birlikte değerlendirildiğinde, 2026 üretim sezonunda arz güvenliği ve gıda fiyatları açısından öngörünüz nedir? Bakanlığınızın üretimi korumaya yönelik somut planı ve takvimi nedir?
Krediye erişimde Bağ-Kur borcunun engel olarak uygulanması sürüyorsa, küçük ölçekli üreticilerin üretimden kopmaması için teminatsız/kolaylaştırılmış kredi, faiz desteği, prim desteği veya doğrudan gelir desteği gibi telafi edici mekanizmalar devreye alınacak mıdır?
Uşakili özelinde; ÇKS kayıtları, tarımsal üretim desenindeki değişim, üretimden çekilme eğilimleri ve krediye erişim sorunları Bakanlığınız tarafından izlenmekte midir? Uşak'ta Bağ-Kur borcu ve finansmana erişim sorunu yaşayan çiftçiler için özel bir destek veya pilot uygulama planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Uşak ili özelinde Çifiçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları incelendiğinde: 2025 yılında kayıtlı çiftçi sayısı 21.577'dir.
Uşak ilinde Ziraat Bankasından kullanılan tarımsal kredilerin geri dönüş oranı *099,9'dur.
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde yapılan değişiklik uyarınca "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" 14.09.2023 tarihli ve 32309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ülkemiz genelinde 13 ürün (buğday, arpa, dane mısır, mercimek, nohut. kuru fasulye. aspir, kanola, kütlü pamuk, soya, yağlık ayçiçeği, patates, kuru soğan) ve yem bitkileri ürün grubu planlama kapsamına alınmıştır.
2025 üretim yılından itibaren uygulamaya başlanan yeni destekleme modelinde bitkisel üretim desteklemeleri; temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır. Temel ve planlı üretim desteği üreticilerin en temel iki girdisi olan mazot ve gübre maliyetleri ile ilişkilendirilmiştir. Böylece yeni destekleme modelinde temel destek ile ÇKS'ye kayıtlı üreticilerin yetiştiriciliğini yaptığı tüm ürünlerin mazot maliyetinin 9/50'si ve gübre maliyetinin 9625'i karşılanmaktadır. Yetiştirilen ürünler planlama kapsamında ise üreticilere temel destekle birlikte verilecek ilave planlama desteği ile mazot maliyetinin 100'ü ve gübre maliyetinin *050'sinin karşılanması hedeflenmiştir.
Bununla birlikte üretimi geliştirme desteği kapsamında verim ve kaliteyi artırmak amacıyla sertifikalı tohum kullanım. sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları ve katı organik-organomineral gübre destekleri ilave olarak verilmeye devam edilecektir.
Ayrıca Bakanlığımızca ülke genelinde yürütülen "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" kapsamında üretim planlaması ile uyumlu bir şekilde işlenmeyen, nadasa bırakılan veya işlemeli tarıma uygun olmayan arazilerin, uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak kuraklığa dayanıklı çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmakta ve üreticinin sertifikalı tohum kullanımına yönlendirilmesi için tohum, fide, fidan gibi girdilerde azami 9675 hibe yolu ile il tarım ve orman müdürlüklerince hazırlanan projeler hayata geçirilmektedir.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda sağlanması amacıyla, 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasını kapsayan Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararlarında, 15.02.2026 tarihli ve 33169 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 10953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişiklik yapılmıştır.
Anılan değişiklik çerçevesinde; e Vadesi geçmiş vergi ve SGK prim borcunun bulunmaması, borcun yeniden yapılandırılmış/taksitlendirilmiş o olması (Öve © yapılandırmanın/taksitlendirmenin bozulmamış olması,
" Buşartların sağlanamaması durumunda, sağlanacak kredi tutarının azami *025'inin borç ödemesi için kişi adına tahsil dairelerine ödenmesi, tahsil edilecek tutarın | yıl içinde 300 bin TL'yi aşmaması,
"e Borcun faizine ilişkin sağlanacak indirim oranın 9025 olarak uygulanması, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Temel hayvansal üretim ve temel bitkisel üretim konularında tamamı ayni ve 400.000 TL'ye kadar olan kredi kullandırımları için bu hükümlerin uygulanmaması ve e Ayni ve nakdi kullandırımın birlikte sunulduğu kart uygulamalarında bu hususların kredi tahsis aşamasında dikkate alınması hükme bağlanmıştır.
Bu kapsamda düzenlemelerin gözden geçirilmesi, uygulanması veya kaldırılmasına ilişkin yetki ve değerlendirmeler Hazine ve Maliye Bakanlığının uhdesinde bulunmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan