6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında Hatay'da kadınlara yönelik yürütülen çalışmalara ilişkin

İlgi (o : 17.02.2026 tarihli ve 1800621 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde alınan Siirt Milletvekili Sayın Sabahat ERDOĞAN SARITAŞ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/40048 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan

Siirt Milletvekili Sayın Sabahat ERDOĞAN SARITAŞ'a Ait 7/40048 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Afet ve acil durum hallerinde Türkiye'de yaşanabilecek her tür ve ölçekteki afet ve acil durumlara etkin müdahale edilebilmesi için görev alacak kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve gerçek kişiler Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda belirlenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız Ayni Bağış Depo Yönetimi ve Dağıtımı Çalışma Grubu faaliyetlerinin yürütülmesi ile Psikososyal Destek Çalışma Grubunun koordinasyonundan sorumludur.

Hatay ili dahil olmak üzere depremden etkilenen illerde kadınlar başta olmak üzere kırılgan gruplara yönelik Psikolojik İlk Yardım (PİY), bireysel görüşmeler, grup çalışmaları, psikoeğitim faaliyetleri ve sosyal iyileştirme etkinlikleri yürütülmektedir. Kadınların şiddet riski başta olmak üzere karşılaşabilecekleri sosyal risklere karşı korunması, uygun sosyal hizmet modellerine yönlendirilmesi ve danışmanlık hizmetlerine erişiminin sağlanmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Söz konusu çalışmaların yürütülmesine yönelik olarak barınma alanlarında psikososyal destek çalışmalarını yürütmek ve takip etmek üzere yetişkinler ve çocuklar için psikososyal destek birimleri kurulmuştur. Geçici barınma merkezlerinde gizlilik ve mahremiyet, aile içi iletişim, kadına yönelik şiddet vb. farkındalık eğitimleri düzenlenmiştir. Psikososyal destek hizmetleri afet koşulları dikkate alınarak yapılandırılmış; kurumlar arası iş birliği ve personel görevlendirmeleri ile hizmet sunumu süreklilik arz edecek şekilde yürütülmüştür. Kadınların ve kırılgan grupların hizmetlere erişimini kolaylaştırmaya yönelik yönlendirme ve koordinasyon mekanizmaları işletilmektedir.

Hatay İlinde Bakanlığımıza bağlı 1 kadın konukevinde şiddet mağduru kadınlara ve beraberindeki çocuklarına Yönetmelik kapsamında hizmet verilmektedir. Kadınların talepleri ile can güvenliği riski, eğitim, sağlık vb. durumları değerlendirilerek başka bir ildeki kadın konukevine nakli yapılabilmektedir. Hatay İlinde 6 Şubat 2023 ile 31 Ocak 2026 tarihleri arasında 1.014 kadın hizmet almıştır.

Depremde yıkılan kadın konukevi binası bulunmamakla birlikte Hatay Kadın Konukevi aldığı hasar nedeniyle deprem sonrasında tahliye edilmiştir. Bununla birlikte, Türkiye'de depremden etkilenen ve deprem sonrası yoğun olarak göç alan illerde şiddet riski altında olan kadınlar ve kız çocuklarına yönelik nitelikli önleme, koruma ve güçlendirme hizmetlerine erişimi artırmak amacıyla yürütülen "Türkiye'de Depremlerden Etkilenen Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddete Karşı Önleyici ve Koruyucu Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması ve Güçlendirilmesi" kapsamında Hatay ilinde kadın konukevi inşa edilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. İnşa edilecek binanın tasarım ihalesi tamamlanmış olup inşaat uygulama hazırlık sürecine devam edilmektedir.

"Türkiye'de Depremlerden Etkilenen Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddete Karşı Önleyici ve Koruyucu Hizmetlerin Yeniden Yapılandırılması ve Güçlendirilmesi" Projesi ile 06 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen bölgede kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin kapasitesinin arttırılması amaçlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında depremden etkilenen 2 ilde (Hatay, Adıyaman) ve deprem sebebiyle oluşmuş göç olgusu sebebiyle 2 ilde (İstanbul, Kocaeli) yeni kadın konukevi inşa edilmesi ve depremin etkileri sebebiyle 20 kuruluşta kadın konukevi ve ŞÖNİM güçlendirme, bakım-onarım ve tadilat gereksinimlerinin karşılanmasına yönelik bütçe tahsis edilmesi öngörülmüştür. Projede aynı zamanda şiddeti önleme ve koruma hizmetlerini sunan ve koordine eden personelin teknik bilgi, beceri ve araçlarının artırılması hedefiyle kapsamlı eğitim ve kapasite geliştirme programları gerçekleştirilmektedir.

Türkiye'de yasal olarak suç sayılan fiiller ve diğer adli vakalara ilişkin idari kayıt verisi, soruşturma ve kovuşturma evresinde görev ve sorumluluğu bulunan yetkili merciler tarafından toplanmaktadır. Bu doğrultuda bahse konu bilgilerin ilgili Bakanlıklardan (İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı) temin edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan Bakanlığımız tarafından çocuklarımızın ve gençlerimizin sağlıklı gelişimini temin etmek amacıyla; çocuklarımızın üstün yararı ilkesi doğrultusunda risklere karşı güçlü ve duyarlı nesiller yetiştirmek üzere koruyucu, önleyici ve destekleyici çalışmalar yürütülmektedir.

Depremden etkilenen çocukların bireysel risk ve ihtiyaçlarının tespit edilmesi, temel ihtiyaçlar başta olmak üzere fiziksel ve psikolojik iyilik halinin sağlanması ve akut stres belirtilerinin sağaltılmasına yönelik psikososyal destek çalışmaları yürütülmesi amacıyla Depremzede Çocuklar İçin Acil Durum Programı hazırlanarak Mayıs-Aralık 2023 tarihleri arasında toplam 19 ilde (Adana, Adıyaman, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, İstanbul, Kahramanmaraş, Kayseri, Kilis, Konya, Malatya, Mersin, Osmaniye, Sivas, Şanlıurfa) Çocuklar Güvende Ekiplerinin desteklenmesi amacı ile 53 personel istihdam edilmiştir.

Çocuğun yüksek yararı ilkesine bağlı olarak Bakanlığımız olağan dönemde olduğu gibi afet ve acil durum süreçlerinde de çocukların güvenliğini ve korunmasını öncelikli çalışma alanı olarak görmektedir. Afetin ilk gününden itibaren, afetin yaşandığı illerde görev alan ve destek illerden afet bölgelerine yönlendirilen PSD personelimiz tarafından çocuklara yönelik psikososyal destek çalışmaları başlatılmıştır. Geçici barınma merkezlerinde "çocuk dostu alanlar" açılarak çocukların kendi yaşıtları ile yaşadıkları travmatik olayla baş etmeleri için tematik etkinlikler düzenlenmiştir. Bu alanlarda çocuklara psikolojik ilk yardım, bireysel görüşme, grup çalışması, psikoeğitim faaliyetleri ve sosyal iyileştirme çalışmaları yürütülerek psikososyal müdahalede bulunulmuştur. Ayrıca, çocuk ve ailelerine yönelik mahremiyet, aile içi iletişim gibi farkındalık eğitimleri düzenlenmiştir. Psikososyal destek hizmeti sunulması esnasında riskli durumda olanların tespiti halinde hizmet modellerine gerekli yönlendirmeler de yapılmıştır. Etkilenenlerin görüşlerinin ve ihtiyaçlarının kendisinden alınması yani toplum katılımı psikososyal destek hizmetlerinin en önemli unsurlarından biri olup hem ihtiyaç tespitinde hem de hizmet sunumuna vatandaşlarımızın dahil edilmesinde kullanılan bir müdahale aracıdır. Yetişkinlerin ve çocukların güçlendirilmesi, kendi kendine yetebilir hale gelmesi PSD ekipleri tarafından gözetilen bir yöntemdir. Geçici barınma merkezlerinde kurulan PSD alanları bu mekanizmanın işletildiği yerlerdir. ,

Öksüz ve Yetim Hizmet Birimlerimizce yürütülen çalışmalar kapsamında deprem sebebiyle ebeveyn kaybı yaşamış çocukların tespiti yapılarak çocuk ve ailesi/bakım veren bireylerin hane ziyaretleri gerçekleştirilmiştir.

2024-2026 Kamu Yatırım Programı Ebeveyn Kaybı Yaşamış Çocuklara Yönelik Hizmetlerin Etkinliğinin Artırılması Projesi kapsamında 2024 yılında uygulama planına anne ve baba kaybı yaşamış çocuk sayısı fazla olan iller ile deprem bölgesinde yer alan illere öncelik verilerek 23 il (Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kayseri, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa, Mersin, Şanlıurfa, Tekirdağ, Van) dâhil edilmiştir. 2024 yılında 2.844 çocuk ve bakım veren bireyin katılımıyla 71 etkinlik gerçekleştirilmiştir. 2025 yılında proje 81 ilde uygulanmış olup 11 deprem ilinde 2.737 çocuk ve bakım veren 633 bireyin katılımıyla 248 etkinlik gerçekleştirilmiştir.

Diğer taraftan, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun "Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının f/3 bendinde "Kreş ve Gündüz Bakımevleri; 0-6 yaş grubundaki çocukların bakımlarını gerçekleştirmek, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumak ve geliştirmek ve bu çocuklara temel değer ve alışkanlıkları kazandırmak amacıyla kurulan ve yatılı olmayan sosyal hizmet kuruluşları." şeklinde tanımlanmıştır. Söz konusu Bakanlığımız denetimindeki gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait kreş ve gündüz bakımevleri ile çocuk kulüplerinin işleyişine ilişkin hususlar 30.04.2015 tarihli 29342 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren "Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik" ile belirlenmiştir. Bu kapsamda, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılmak istenen kuruluşların açılış-kapanış ve denetleme işlemleri İl Müdürlüklerimizce yapılmaktadır.

Bakanlığımız denetiminde faaliyet gösteren özel kreş ve gündüz bakımevlerine ilişkin güncel sayısal veriler, Bakanlığımızın resmi internet sitesinde yayımlanan Faaliyet Raporları aracılığıyla kamuoyunun erişimine açık şekilde paylaşılmaktadır.

Kamu personeli çocukları için hizmet veren çocuk bakımevleri 12/10/1987 tarihli ve 87/12197 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik" hükümlerince faaliyet göstermekte olup söz konusu kuruluşlara ilişkin sayısal veriler, Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim Raporu'nda kamuoyunun erişimine açık şekilde paylaşılmaktadır.

Soru önergesinde yer alan diğer konular, Sağlık Bakanlığının görev ve faaliyet alanı içerisinde bulunduğundan Bakanlığımızca değerlendirilememiştir.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan