TOKİ tarafından yapılması planlanan toplu sığınaklara ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) koordinasyonunda savaş, afet ve nükleer risklere karşı Türkiye genelinde modern sığınaklar inşa edilmeye başlanacağı kamuoyuna duyurulmuştur. Ağustos 2025'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlık ettiği kabine toplantılarında gündeme gelen projede, Türkiye genelinde mevcut sığınak altyapısının yetersiz olduğunun tespit edildiği belirtilirken, yine aynı dönemde kamuoyuna duyurulan yeni proje ile mevzuata uygun ve gerçek işlevine sahip sığınakların hayata geçirilmesi planlandığı belirtilmiştir. TOKİ'nin öncülüğünde başlatılan inşaatların kısa sürede 81 ile yayılması hedeflendiği de basında yer almış ancak aradan geçen sürede sığınakların akıbeti konusunda bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Bu bağlamda;

1. Geçtiğimiz yıl inşa edilmeye başlanacağı kamuoyuna duyurulan modem sığınaklar projesi hangi aşamadadır? Sığınaklar inşa edilmeye başlamış mıdır?

2. Proje kapsamında hangi şehirlerde sığınakların inşası tamamlanmış ve kullanıma hazır haldedir?

3. Hangi illerde sığınak yapımı devam etmektedir? Kaç ilde sığınak yapımı hiç başlatılmamıştır? Bu iller hangileridir?

4. Sığınak yapımı başlatılmayan veya tamamlanamayan iller için gecikmenin somut gerekçesi nedir? Finansman, ihale, proje veya yer tahsisi gibi hangi aşamada sorun Yaşanmıştır?

5. Vatandaşların sığınaklardan etkin bir şekilde yararlanabilmesini sağlamak üzere herhangi bir acil durum rehberi ya da el kitabı hazırlanmakta mıdır? Bu rehberler basılı ve dijital olarak vatandaşa ne zaman ve nasıl sunulacaktır?

6. Olası bir acil durum halinde Türkiye genelinde mevcut sığınak kapasitesi nüfusun yüzde kaçını koruyabilecek durumdadır?

7. Sığınak yapılacak iller arasında Eskişehir var mıdır? Eskişehir için kaç adet sığınak planlanmıştır? Kaçının yapımına başlanmış, kaçı tamamlanmıştır?

8. Stratejik, sanayi ve askeri önemi bulunan Eskişehir'de olası bir ihtiyaç halinde sığınak kapasitesi nedir? Eskişehir nüfusu için bu kapasite yeterli midir?

9. Proje kapsamında İstanbul'da kaç adet sığınak planlanmıştır? Kaçının yapımına başlanmış kaçı tamamlanmıştır?

CEVAP

Sığınaklar 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu kapsamında, düşman taarruzları, tabii afetler ve büyük yangınlar karşısında halkın can ve mal kaybının azaltılması ile hayati önemi haiz tesis ve hizmetlerin korunmasına yönelik sivil savunma tedbirlerinin bir parçasıdır. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) yayımladığı sivil savunma mevzuatı listesinde de Sivil Savunma Bakımından Halk Tarafından Yapılacak Teşkilât ve Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik ile Sığınak Yönetmeliği açıkça yer almaktadır. Ayrıca, Sığınak Yönetmeliği 7 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile güncellenmiş olup, mevcut özel ve genel sığınakların denetlenmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi zorunlu tutulmuştur.

Bununla birlikte, sığınaklara ilişkin yer seçimi, sayı, kapasite, tamamlanma durumu, kullanım hazırlığı, il bazlı dağılım, önceliklendirme, devam eden yapım süreçleri, gecikme nedenleri, arazi tahsisi, ihale finansman safhaları gibi bilgiler; niteliği itibarıyla yalnızca idari veri değil, aynı zamanda milli güvenlik, milli savunma ve kritik altyapı güvenliği ile doğrudan bağlantılı hassas bilgilerdir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 16'ncı maddesi uyarınca, açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. Benzer şekilde, Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kamu kurum ve kuruluşlarında gizlilik dereceli belgeler için uygulanacak usul ve esasları düzenlemektedir.

Bu nedenle, önergedeki hususlar, kamu düzeni ile milli güvenliğin korunması bakımından gizlilik arz etmekte olup; halkımızın güvenliği, refahı ve olağanüstü hâllere karşı korunma kapasitesinin güçlendirilmesi kapsamında yürütülen iş ve işlemler, ilgili kurum ve kuruluşlarla eşgüdüm içerisinde, yürürlükteki mevzuat ve güvenlik usulleri çerçevesinde sürdürülmektedir.