Bursa'nın Yenişehir ilçesine bağlı Kirazlıyayla Mahallesi'nde bulunan bir maden şirketinde 27 Ocak 2026'da meydana gelen çökmeye ilişkin

Söz konusu olayın; yer seçimi, proje onay süreçleri, ÇED yükümlülükleri, denetim mekanizmaları, iklim değişikliğinin etkileri, yeraltı ve yüzey sularına olası ağır metal karışımı ile kamu kurumlarının sorumlulukları bağlamında çok yönlü olarak incelenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, çevresel felaketlerin önlenmesi, kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi ve sorumluların ortaya konulabilmesi amacıyla aşağıdaki soruların açıklıkla yanıtlanması zorunluluk arz etmektedir.

Yoo73

. Bu bağlamda;

Ocak sahası ve çöken atık depolama alanı yer seçimi yapılırken mevsimsel koşullar ve yağış rejimi dikkate alınmış mıdır? Duraylılık analizleri yapılmış mıdır? Yapıldı ise söz konusu analizlerde bölgenin toprak yapısı ve yağış rejimi hesaba katılmış mıdır?

Söz konusu çevre kazası yaşanmadan önce açık ocakta ya da saha genelinde toprak kayması veya duraylılık sorunları nedeniyle şirket yetkililerince önlem amaçlı ya da resmi kurumlarca herhangi bir faaliyet durdurma kararı alınmış mıdır?

ÇED raporları incelendiğinde, Bakanlığınız tarafından verilen görüşte iklim değişikliği etkileri nedeniyle beklenmeyen hava olaylarının gelişebileceği ve Lot-1 maden atık depolama tesisinin topoğrafik konumu nedeniyle heyelan riski taşıdığı belirtilmiş; bu nedenle Su Yapıları Denetim Firması koordinasyonunda "Su Yapıları Mühendislik Hizmeti" çalışması yapılması istenmiştir. Bu kapsamda hangi çalışmalar yapılmıştır? Hangi önlemler alınmıştır? Firmanın söz konusu çalışmayı Bakanlığınızca belirlenen sürelerde yaptırmadığı tespit edilmiş midir? Bu durumda firmaya hangi yaptırımlar uygulanmıştır? Faaliyet durdurulmuş mudur?

Aynı alan için kuşaklama kanalları hidrolik hesap raporunun uygunluğu konusunda DSİ Genel Müdürlüğü'nden görüş alınması istenmiş midir? Alındıysa görüşün içeriği nedir? Bakanlığınız görüşlerinde atığın yüksek kil içeriği nedeniyle yeterli sıkıştırmanın mümkün olmayacağı ve kuru atık depolama yönteminin uygulanamayacağı belirtilmiştir. Mevcut durumda atık sulu mu yoksa kuru olarak mı depolanmaktaydı? Bu durum yaşanan çökme ile ilişkili midir?

Proje kontrol ve inşaat denetimi için görevlendirilen firma, Bakanlığınızca belirlenen periyotlarda saha denetimlerini yaparak raporlarını sunmuş mudur? Denetim firması bu kazayı öngörerek ilgili mercileri bilgilendirmiş midir? Alınması gereken önlemler konusunda firmayı uyarmış mıdır?

Söz konusu denetim firmalarının, bu firmalarda görev yapan kilit personelin ve kontrol mühendislerinin yeterlilikleri denetlenmekte midir? Denetim hangi kurum tarafından ve hangi sıklıkla yapılmaktadır? |

Yaşanan olayın nedeni, projede sunulan ve nihai ÇED raporunda taahhüt edilenden daha fazla atığın depolanması mıdır?

Atık depolama alanında palye eğimleri ve yükseklikleri nedir? Uygulama projesinde duraylılık kriterleri neye göre belirlenmiştir? Atık yüklemesi sırasında bu kriterlere uyulmuş mudur?

LooFT

Nihai ÇED raporunda günlük 898,88 ton atığın depolandığı ve atık depolama alanı kapasitesinin 3.780.000 m? olduğu beyan edilmektedir. Çökme sonucu toprağa ve suya karışan atık miktarı ne kadardır?

Nihai ÇED raporunda bölgede akar dere bulunmadığı belirtilmesine rağmen sahada Sarıyar Deresi'nin varlığı ve akışı tespit edilmiştir. Kaza sonrası toprak ve suya karışan ağır metallere ilişkin analizler yapılmış mıdır? Hangi alanlardan, hangi sıklıkta numune alınmıştır? Sonuçlar kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?

. Nihai ÇED raporunda taahhüt edilen gözlem kuyuları açılmış mıdır? Sızıntı suyu ve yeraltı suyu analizleri yapılmakta mıdır? Sonuçlar DSİ 1. Bölge Müdürlüğü'ne sunulmakta mıdır? DSİ 1. Bölge Müdürlüğü'nün bu sürece ilişkin bir takip ve denetim mekanizması bulunmakta mıdır?

Barçın Köyü içme suyu kaynağı ve isale hattına ağır metal içerikli atıkların karışıp karışmadığının tespiti için analiz yapılmış mıdır? Sonuçlar kamuoyuna açıklanacak mıdır? Kirlilik en fazla kaç metre mesafeye kadar tespit edilmiştir?

Nihai ÇED raporunda yeraltı suyu tespit edilmediği belirtilmesine rağmen proses suyu ihtiyacının yeraltı suyu ve İznik Gölü'nden karşılanacağı ifade edilmektedir. Geri kazanım prosesine dair teknik bilginin bulunmaması dikkate alındığında raporun teknik yeterliliği