Mevsimlik tarım işçilerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın, İçişleri. Bakanı tarafından Anayasa" 98'iyci ve gelmektedir. Sesine" dan yılın büyük bölümünde farklı illere çalışmak üzere giden mevsimlik tarım işçileri, birden fazla ilde ve farklı dönemlerde çalışmak zorunda kalmakta; bu durum barınma, sağlık, eğitim ve güvenlik başta olmak üzere çok sayıda temel hakkın ihlaline yol açmaktadır. Mevsimlik tarım işçilerinin önemli bir kısmı, insan onuruna aykırı koşullarda, sağlıksız ve güvencesiz alanlarda barınmakta; çocuklar eğitimden kopmakta; kadınlar ve çocuklar ciddi sosyal risklerle karşı karşıya bırakılmaktadır.
Anayasa'nın 9'inci maddesi devlete, kişinin maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları sağlama yükümlülüğü yüklemektedir. 10*uncu maddede eşitlik ilkesi, 49*uncu maddede çalışma hakkı, 56'ncı maddede sağlık hakkı, 57'nci maddede barınma hakkı güvence altına alınmıştır. Ayrıca mevsimlik tarım işçilerine ilişkin Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan mevsimlik tarım işçilerine ilişkin genelgelerle il ve ilçe düzeyindeki mülki idare amirliklerine, yani valilikler ve kaymakamlıklara açık görev ve sorumluluklar yüklenmiş olmasına rağmen, sahada bu düzenlemelerin gereği gibi uygulanmadığı görülmektedir. İşçilerin büyük bir kısmı hâlen geçici, sağlıksız ve insan onuruyla bağdaşmayan barınma koşullarına mahkum edilmekte; çocuklar eğitimden kopmakta, aileler temel kamu hizmetlerine erişememektedir. Bu tablo, sosyal devlet ilkesinin ve kamu hizmetinin sürekliliği yükümlülüğünün açık bir ihlali niteliğindedir.
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Depremzedelerin barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla kullanılan geçici barınma ünitelerinin bir bölümünün, deprem bölgesinde kalıcı konutların devreye girmesiyle birlikte kullanım dışı kalması veya ilerleyen süreçte kullanım dışı kalacak olması öngörülmektedir. Afetzedelerin ihtiyaçları doğrultusunda kullanımı tamamen sona ermiş olan geçici barınma ünitelerinin kamu kaynağı olduğu, atıl bırakılması veya belirsizliğe terk edilmesi kamu zararı doğuracağı açıktır. Söz konusu geçici barınma ünitelerinin, teknik, hijyenik ve güvenlik koşulları sağlanarak, mevzuata uygun biçimde yenilenmesi ve düzenlenmesi hâlinde, mevsimlik tarım işçilerinin geçici barınma ihtiyacını karşılamak üzere değerlendirilmesi mümkündür. Böyle bir yaklaşım, hem uzun yıllardır çözülemeyen bir sosyal sorunun giderilmesine katkı sağlayacak hem de kamu kaynaklarının etkin, verimli ve amaçlarına uygun kullanımını temin edecektir.
Bu bağlamda;
Şanlıurfa ilinden farklı illere çalışmak üzere giden mevsimlik tarım işçilerinin güncel sayısı kaçtır; bu işçilerin barınma koşullarına ilişkin İçişleri Bakanlığı tarafından yapılmış güncel bir envanter çalışması ve saha tespiti bulunmakta mıdır?
Mevsimlik tarım işçilerinin barınma, sağlık, güvenlik ve temel yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik olarak valilikler ve kaymakamlıklar tarafından bugüne kadar hangi somut hizmetler hayata geçirilmiştir; bu uygulamalar hangi illerde, hangi tarihlerde ve hangi kapsamda yürütülmüştür?
Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının eğitim hakkına fiilen erişimini sağlamak amacıyla, göç edilen illerde okul devamlılığını teminat altına alan özel bir düzenleme, izleme veya yaptırım mekanizması bulunmakta mıdır?
Mevsimlik tarım işçilerinin insan onuruna aykırı koşullarda barınmak zorunda bırakılmasının, mülki idare amirlerinin görev alanına giren açık bir hizmet kusuru teşkil ettiği Bakanlığınızca kabul edilmekte midir?
Deprem felaketi sonrasında kamu envanterine giren ve depremzedelerin ihtiyaçları doğrultusunda kullanımı sona ermiş veya sona erecek olan geçici barınma ünitelerinin sayısı kaçtır; bu ünitelerin kullanım süresi sona erdiğinde nasıl değerlendirileceğine ilişkin Bakanlığınızca belirlenmiş bir politika veya plan bulunmakta mıdır?
Kullanımı sona ermiş veya sona erecek olan bu geçici barınma ünitelerinin, gerekli teknik, hijyenik ve güvenlik şartları sağlanarak mevsimlik tarım işçilerinin geçici barınma ihtiyacında değerlendirilmesine yönelik Bakanlığınızca yürütülen somut bir çalışma var mıdır; yoksa bugüne kadar neden başlatılmamıştır?
Kamu envanterinde yer alan bu tür barınma ünitelerinin atıl bırakılmasının kamu zararına yol açacağı hususunda Bakanlığınızca bir değerlendirme yapılmış mıdır; bu zararın önlenmesi için hangi idari tedbirler öngörülmektedir?
Cumhurbaşkanlığı genelgeleri ve ilgili mevzuata rağmen, mevsimlik tarım işçilerinin barınma, çocukların eğitime erişimi ve temel yaşam koşullarına ilişkin sorunların bugüne kadar neden kalıcı biçimde çözülemediği; bu yükümlülüklerin fülen yerine getirilmemesinin gerekçesi nedir?
Valilikler ve kaymakamlıklar nezdinde, mevsimlik tarım işçilerinin barınma alanları ve yaşam koşullarına ilişkin bugüne kadar hangi denetim ve izleme faaliyetleri yapılmıştır; bu denetimlerde tespit edilen eksiklikler nelerdir ve bu eksikliklerin giderilmesi için hangi bağlayıcı idari işlemler tesis edilmiştir?
SORULAR
Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, denetimlerin yetersiz kalması veya sonuçsuz bırakılması nedeniyle sorumluluğu bulunan mülki idare amirleri ve diğer kamu görevlileri hakkında bugüne kadar herhangi bir idari inceleme, soruşturma veya yaptırım uygulanmış mıdır; uygulanmadıysa bunun Bakanlığınız açısından açık bir denetim ve idari sorumluluk zafiyeti teşkil edip etmediği değerlendirilmiş midir?
Mevsimlik tarım işçilerinin yıllardır süregelen bu mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda somut, bağlayıcı ve takvimlendirilmiş bir eylem planı hazırlanmakta mıdır; hazırlanıyorsa kamuoyuna ne zaman açıklanacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·
İlgi O: 17.02.2026 tarihli ve 1800621 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde yer alan Şanlıurfa Milletvekili Mahmut TANAL a ait 7/40115 esas numaralı soru önergesi incelenmiştir.
Bahse konu soru önergesinde belirtilen hususlarla ilgili olarak yapılan incelemede;
Mevsimlik tarım işçilerinin barınma, sağlık ve temel yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yasal mevzuat çerçevesinde yürütüldüğü,
Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının eğitim hakkından yoksun kalmaması için yürütülen çalışma ve uygulamaların, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından çıkarılan genelgeler doğrultusunda Bakanlık birimleri ve İl Müdürlükleri ile Şanlıurfa Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü koordinasyonunda gerçekleştirildiği,
Mevsimlik tarım işçisi olan göçer ve yarı göçer ailelerin çocuklarının eğitim süreçlerine katılımının İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen METİP Projesi ile sağlandığı, ilgili projenin 2024/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 2024/52 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Genelgesi doğrultusunda uygulandığı, 2024/52 sayılı Genelgenin, göç eden her çocuğun eğitime erişimini zorunlu kıldığı, bu kapsamda öğrencilerin uygun okullara yönlendirildiği; taşıma, pansiyon, mobil veya prefabrik sınıf gibi seçeneklerin mülki idare amirleri tarafından değerlendirilerek uygulandığı ve velilerin iş birliği ile kamu kurumlarının tüm imkânlarının kullanıldığı,
Tarım işçilerinin barınma alanlarına ve yaşam koşullarına yönelik ilgili Vali Yardımcıları ve Kaymakamlıklar tarafından kurumlar nezdinde denetimlerin yapıldığı ve yasal mevzuat doğrultusunda ilgili kurumlar tarafından gerekli hallerde idari işlemlerin uygulandığı, tarım işçilerinin süregelen ihtiyaçları için göç alan ve göç veren illerin mevcut yapısına göre yıllık eylem planlarının oluşturulduğu,
Boşaltılan geçici barınma merkezlerinden geriye kalan konteynerlerin kullanılabilirliği dikkate alınarak bir kısmının olası afet durumlarında acil barınma ihtiyacının karşılanması amacıyla stoklandığı, diğer kısmının ise talepler dahilinde kamu kurum ve kuruluşlarının
Telefon No: Faks No: ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanıldığı, kamu dökümlerinde yer alan barınma ünitelerinin âtıl bırakılmasının kamu zararına yol açmaması için ilgili Bakanlıklar ve kurumlar tarafından gerekli çalışmaların ve takiplerin yapıldığı,
Mevsimlik gezici tarım işçisi olarak çalışmak amacıyla bulundukları illerden diğer illere aileleri ile birlikte giden vatandaşların bu süreçte ulaşım, barınma, eğitim, sağlık, güvenlik, sosyal çevre ile ilişkiler, çalışma ve sosyal güvenlik bakımından mevcut sorunlarının tespiti ve bu sorunların giderilmesi amacıyla 2024/5 sayılı "Mevsimlik Tarım İşçileri" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden oluşturulan Mevsimlik Tarım İşçiliği İzleme ve Değerlendirme Kurulu'nun sekretaryasının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütüldüğü,
Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu kapsamında, mevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin kolluk tarafından e-METİP sistemine zamanında ve düzenli olarak girişlerinin yapılması, İl Valilikleri tarafından mevsimlik tarım işçi ve ailelerine yönelik hizmetlere ilişkin sürecin hassasiyetle takip edilmesi, mevsimlik tarım işçilerinin konakladığı il merkezi ve ilçelerde mülki idare amirinin başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşlar ile muhtarlar, işçi, tarım aracısı ve işveren (toprak sahibi/işleten) temsilcilerinin katılımı ile "İl/İlçe Mevsimlik Tarım İşçileri İzleme Kurulu" oluşturulması, Kurullar tarafından mevsimlik çalışma döneminin başında ve sonunda ilgili il ve ilçede yürütülen veya yürütülecek faaliyetlerin, karşılaşılan sorunların ve çözüm önerilerinin görüşülerek gerekli çalışmaların yapılması hususlarında ilgili birimler ve İl Valilikleri ile gerekli koordinasyonun sağlandığı anlaşılmıştır.
Mustafa ÇİFTÇİ Bakan
Telefon No: Faks No: