Görme engellilerin kültür ve turizm hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması talebine ilişkin

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;

2005 yılında yürürlüğe giren 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun doğrultusunda geliştirilen kültür politikaları çerçevesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlı müzelerde işitme, görme, fiziksel ve zihinsel engelli ziyaretçilerin müzelerden yararlanma imkânlarının artırılmasına yönelik çalışmalar sürmektedir. Bu kapsamda, engelli ziyaretçilerin müze deneyimlerini destekleyen uygulamalar geliştirilmekte hem fiziksel hem de dijital erişilebilirliğin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Müzeler, kültürel mirasımızın ve değerlerimizin korunması, tanıtılması ve yaşatılması görevlerini yerine getiren; aynı zamanda toplumun tüm kesimlerine kültürel etkileşim imkânı sunan sosyal platformlar olarak önemli bir kamu hizmeti yürütmektedir. Bu doğrultuda; e Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak 2021 yılında yayımlanan ve 85.000 adet basılan "Biri Arkeolog mu Dedi?" adlı hikâye kitabı, müzelerde ve okullarda yürütülen eğitim programları kapsamında ilköğretim çağındaki çocuklara ulaştırılmıştır. Kitabın görme ve işitme engelli çocuklara yönelik seslendirmeli ve işaret dili anlatımlı videoları hazırlanarak https://kulturkoruyuculari.ktb.gov.tr/TR-290894/engelsiz-kitap.html web adresi üzerinden erişime açılmıştır. e" Anadolu Medeniyetleri Müzesi, çocuk dostu, erişilebilir ve kapsayıcı yaklaşımıyla tüm yaş gruplarından ziyaretçilerin kültürel mirası öğrenmesine, sahiplenmesine ve korumasına imkân sağlamaktadır. Müze, özellikle özel gereksinimli çocuklar (görme, işitme, bedensel ve zihinsel engelli) için hazırlanan özel eğitim programları ve atölyeler aracılığıyla engelli bireylerin müze deneyimlerini zenginleştirmeyi hedeflemekte olup, bu kapsayıcı yaklaşımıyla ulusal ve uluslararası düzeyde örnek bir kurum haline gelmiştir.

Modem müzecilik anlayışı doğrultusunda, Bakanlığımıza bağlı müze ve örenyerlerinde tüm ziyaretçilerin kültürel mirasa eşit ve bağımsız biçimde erişimini sağlamak Bakanlığımızın temel öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu kapsamda, fiziki koşulları uygun olan tarihi yapıların restorasyonu ile yeni müzelerin proje ve uygulama süreçlerinde erişilebilirlik ilkeleri bütüncül bir yaklaşımla ele alınmakta; engelli bireylerin mekânsal yön bulma, bilgiye erişim ve deneyimleme süreçlerine aktif katılımını destekleyen düzenlemeler hayata geçirilmektedir. Bu çerçevede; e Bina girişleri, iç mekân dolaşım alanları ve çevre yürüme güzergâhlarında erişilebilir ulaşımı destekleyen rampalar, asansörler ve hareketli platform sistemleri kurulmakta; merdivenler ve geçiş alanlarında kaydırmaz bantlar, korkuluklar ve güvenli kullanım unsurları uygulanmaktadır. Görme engelli ziyaretçilerin bağımsız hareketini kolaylaştırmak amacıyla yürüme yollarında kauçuk, çelik veya pirinç malzemelerden hissedilebilir yüzeyler kullanılmakta; yönlendirme ve tanıtım amaçlı bilgi levhaları erişilebilir tasarım ilkelerine uygun biçimde düzenlenmektedir. e Ziyaretçi deneyiminin kapsayıcı biçimde zenginleştirilmesi amacıyla kulaklıklı sesli rehberlik sistemleri ile desteklenen bilgilendirme çözümleri sunulmaktadır. Bu uygulamalar, kültürel mirasın herkes için erişilebilir kılınmasını hedefleyen çağdaş müzecilik hizmetlerinin önemli bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

"e Ziyaretçi Karşılama Merkezlerinde erişilebilir rampalar ve engelli tuvaletleri tasarlanmakta, kot farkı bulunan ören yerlerinde platform uygulamaları gerçekleştirilmekte, merdivenli alanlara alternatif erişilebilir güzergâhlar oluşturulmakta ve gezi rotalarında tekerlekli sandalye kullanımına uygun düzenlemeler yapılmaktadır.

Ayrıca, kapsayıcı ve erişilebilir kültürel hizmetlerin sürdürülebilir biçimde geliştirilmesi amacıyla, önümüzdeki yıllarda müzecilik teşhir ve sunum anlayışının görme ve işitme engelli bireylerin ihtiyaçlarını daha kapsamlı biçimde gözeten uygulamalar doğrultusunda geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, bilgiye erişimi kolaylaştıran yeni teknolojilerin kullanılması, evrensel tasarım ilkelerinin yaygınlaştırılması ve ziyaretçi deneyimini herkes için daha kapsayıcı hale getiren çözümlerin hayata geçirilmesi yönünde çalışmaların sürdürülmesi öngörülmektedir.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün dijital platformları olan kvmgm.gov.ir ve turkishmuseums.com, temel web erişilebilirlik standartları doğrultusunda yapılandırılmıştır. Bu mecralar, görme engelli vatandaşlarımızın kullandığı ekran okuyucu (screen reader) yazılımların web sayfasındaki metin hiyerarşisini ve görsel açıklamalarını anlamlandırabileceği bir kod yapısına sahiptir. Özellikle turkishmuseums.com ve dijital biletleme arayüzlerinde, görme engelli bireylerin işlem süreçlerini kolaylaştıran "odaklanabilir" (tab-navigation) menü yapıları ve açıklayıcı metin etiketleri kullanılmaktadır.

Ayrıca https://sanalmuze.gov.tr/ (Sanal Müze) uygulamasında yer alan bazı önemli müzelerinde, mekân ve eserlere dair bilgi akışını destekleyen "sesli rehber" entegrasyonu bulunmaktadır. Genel Müdürlüğe ait tüm dijital kanallar, erişilebilirlik teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak teknik ekiplerce periyodik olarak incelenmekte ve kullanıcı deneyimini iyileştirecek güncellemeler planlanmaktadır.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen Engelsiz Vizyon hedefleri doğrultusunda hazırlanan "Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı(2023-2025)" kapsamındaki kendi faaliyet alanına özgü yükümlülüklerini yerine getirmektedir.

Genel Müdürlüğe görme engelli vatandaşlarımıza ilişkin ulaşan şikâyet ve talepleri içeren CİMER başvurusu bulunmamaktadır.

Mehmet Nuri ERSOYBakan