6 Şubat 2023 tarihli depremlerin ardından konteyner kentlerde yaşayan kadınların yaşadığı sorunlara ilişkin

Afet yönetimi, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini derinleştirmeyen, kadınların yaşam hakkını ve güvenliğini merkeze alan hak temelli bir kamusal sorumluluktur.

6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen depremden ' etkilenen illerde afet koşulları fiilen sona ermemiştir. "Geçici" olarak tanımlanan barınma çözümleri kalıcılaşmış; başta Hatay olmak üzere birçok ilde konteyner kentler, kadınlar açısından güvencesizliğin, yoksulluğun ve şiddet riskinin yoğunlaştığı yaşam alanlarına dönüşmüştür. Resmi açıklamalara ve saha raporlarına göre yalnızca Hatay'da konteyner kentlerde yaşayan nüfusun yaklaşık 180 bine ulaşması, barınma krizinin sıradanlaşmış ve süreklilik kazanmış bir toplumsal güvenlik sorununa evrildiğini göstermektedir.

Afet yönetimi süreçleri toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini gözetmeyen biçimde yürütüldüğünde, kadınlar depremden çok daha ağır ve çok katmanlı biçimde etkilenmektedir. Kadınlar bir yandan çocukların, yaşlıların, engelli ve hasta bireylerin bakım yükünü üstlenirken; diğer yandan güvenli barınma, şiddetten korunma, sağlık ve psikososyal destek, istihdam ve eğitime erişim gibi en temel haklardan mahrum bırakılmaktadır. Depremde yıkılan kadın sığınma evlerinin yerine yenilerinin inşa edilmemesi ve şiddete maruz kalan kadınlara yalnızca 15 günlük geçici barınma sunulması, bu ihmalin en çarpıcı göstergelerindendir.

Deprem sonrası dönemde konteyner yaşamı; mahremiyet kaybı, hijyen sorunları, taciz ve şiddet riski ile başvuru ve izleme mekanizmalarının zayıflığı nedeniyle kadınlar açısından katmerli bir kırılganlık üretmektedir. Kadın örgütleri ve saha raporları, konteyner kentlerde ücretsiz ve güvenli barınmanın sağlanmadığını, şiddet izleme ve başvuru mekanizmalarının etkisiz kaldığını, aydınlatma ve kolluk varlığının yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır.

Hatay Depremzede Derneği raporuna göre Hatay Valiliği'nin Eylül 2025"te paylaştığı verilerde konteyner kentlerde yaklaşık 148 bin kişinin yaşadığı, bağımsız konteyner alanlarıyla birlikte toplam sayının yaklaşık 180 bine ulaştığı belirtilmektedir. Aynı raporda, toplu taşımadaki yetersizlik ve servis maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle kadınlar, çocuklar ve yaşlılar açısından güvenlik riski doğuran davranışların (otostop vb.) arttığına dikkat çekilmektedir. İçişleri Bakanlığı, afet sonrası yaşam alanlarında yalnızca kamu düzenini sağlamakla değil; kadınların güvenliğini teminat altına almak, şiddetten korunmayı sağlamak ve kolluk-sosyal hizmetler - ŞÖNİM koordinasyonunu etkin biçimde kurmakla yükümlü temel idari organdır. Ancak konteyner kentlerde aydınlatma, kolluk varlığı, kamera sistemleri, acil başvuru noktaları ve risk izleme mekanizmalarındaki yetersizlikler, kadınlar açısından şiddetin ve tacizin görünmez kılınmasına yol açmaktadır.

Bu nedenle Hatay'da ve depremden etkilenen tüm illerde, konteyner kentlerde kalıcılaşan yaşam koşullarının kadınların yaşam hakkı ve güvenliği üzerindeki etkilerinin hangi somut idari önlemlerle yönetildiğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur.

Bu bağlamda;