Manisa'nın Akhisar ilçesinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 12 Şubat 2026 tarihinde 7/40565 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 74 gün sonra, 27 Nisan 2026).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Manisa'nın Akhisar ilçesinde yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/40565, 12 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-40565-manisa-nin-akhisar-ilcesinde-yurutulen-madencilik-faaliyetlerinin-cevresel-etkilerine-ilis (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1be78d1f-c42b-4bf6-893a-019c55f96d55
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddesi gereğince Tarım ve Orman Bakanı Sn. Ibrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Manisa'nın Akhisar Ovası sınırları içerisinde yer alan Sazoba, Beyoba ve Akselendi kırsal mahalleleri ile Saruhanlı ilçesinin Kemiklidere, Kumkuyucak ve Lütfiye kırsal mahalleleri; Türkiye'nin tarımsal üretim kapasitesi açısından stratejik öneme sahip, verimli tarım arazilerini barındırmaktadır.
Bu nitelik dikkate alınarak, 21 Ocak 2017 tarih ve 29955 sayılı Resmi Gazete Mükerrer sayısında yayımlanan kararla Akhisar Ovası, "Büyük Ova Koruma Alanı" kapsamına alınmış ve Tarımsal Sit Alanı ilan edilmiştir. Günümüzde bahsi geçen kırsal mahallelerde; üzüm, zeytin, mısır ve domates başta olmak üzere nitelikli tarımsal üretim yapılmakta; yer altı ve yer üstü su kaynakları hem tarımsal verimlilik hem de kırsal yaşam için hayati bir rol oynamaktadır. |
Gerekçenin tamamını göster (14 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bölge bir süredir altın madeni aramak isteyen şirketlerin ilgi alanına girmiştir. Halk | itirazları ve hukuki kararlar bu girişimleri durdurmuştur. Fakat şirketlerin bölgeye olan ısrarı Şubat 2026 itibariyle yeniden başlamıştır.
Altın madeni arama faaliyetleri devasa miktarda toprağı yerinden etmesiyle tarım yapmayı imkânsız kılmaktadır. İşletme faaliyetlerinin doğası gereği yüksek miktarda su tüketimi gerektirdiği bilinmektedir. Yer altı sularının aşırı kullanımı; sulama imkânlarını kısıtlayarak tarımsal üretimde düşüşe, toprak tuzluluğunun artmasına ve uzun vadede tarımda verim kaybına yol açmaktadır. Ayrıca madencilik faaliyetleri sırasında oluşacak toz emisyonlarının tarım arazileri üzerine taşınması, bitkisel üretimi doğrudan olumsuz etkilemektedir. il
Sazoba başta olmak üzere bölgenin geçmişte çölleşme ve erozyon tehdidiyle karşı karşıya kalmış olması, tarımsal faaliyetlerin çevresel hassasiyetler gözetilerek yürütülmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu çerçevede, madencilik faaliyetlerinin tarım arazileri, su kaynakları ve gıda güvencesi üzerindeki etkilerinin Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yetki ve sorumluluk alanı kapsamında değerlendirilmesi kamu yararı açısından önem taşımaktadır.
Bu bağlamda, aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun bilgi alma hakkı açısından önem arz etmektedir;
. Bakanlığınız Büyük Ova Koruma Alanı ve Tarımsal Sit Alanı statüsünde olan bu bölgede maden araştırmasına izin verildiğinden haberdar mıdır?
. Bugirişimle ilgili olarak Bakanlığınızca verilmiş herhangi bir görüş, izin veya uygunluk bulunmakta mıdır?
. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında, Bakanlığınızın Tarımsal Sit Alanlarını koruma yükümlülüğü bulunmasına rağmen bu bölgede maden arama faaliyetlerinin başlaması nasıl mümkün olmuştur?
. Bakanlığınız Tarımsal Sit Alanlarını koruma görevini hangi prosedürü takip ederek yerine getirmektedir?
. Bakanlığınız söz konusu bölgede tarım dışı kullanım baskısı oluşmasına rağmen idari bir inceleme veya soruşturma başlatmış mıdır, başlatmamışsa bunun gerekçesi nedir?
. Bakanlığınız bahsi geçen bölgede maden arama faaliyetleri yürüten şirketi çölleşme ve erozyonla mücadele kapsamında denetleyecek midir?
. Bakanlığınız bahsi geçen bölgede çölleşme ve erozyonla mücadele kapsamında neler yapmaktadır?
. Bakanlığınızın bahsi geçen bölgede yer altı ve yer üstü su kaynaklarını korumak için aldığı tedbirler nelerdir?
OSES"
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
5403 sayılı Kanun kapsamında hangi sınıf tarım arazisinin hangi şartlarda, hangi yatırımlar için tarım dışı amaçla kullanılacağı düzenlenmiş olup birinci derecede önemli tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması engellenmiş ve korunması sağlanmıştır. Aynı Kanun'un 13'üncü ve 14'üncü maddelerinde "Bakanlık ve valilikler tarafından hangi sınıf arazilerin tarım dışı amaçlı kullanılmak üzere izinlendirileceği" hüküm altına alınmıştır.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri, sulu tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanılması yasaklanmış; ancak yapılacak faaliyet için alternatif alanın bulunmaması, il toprak kurulunun kurulun uygun görmesi, herhangi bir sulama ve tarımsal geliştirme projesi içerisinde yer alıp almaması, kamu yararı kararı gerektiren yatırımlarda kamu yararı belgesinin bulunup bulunmaması hususları incelenerek izinlendirme yapılabilmektedir.
Yukarıda mevzuat hükümleri kapsamında arazi kullanımı için izinsiz işe başlanılması ya da alınan izne uygun kullanılmaması halinde 5403 sayılı Kanun'un 21'inci maddesi kapsamında işlem tesis edilmektedir.
Bakanlığımız tarafından tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızlı geliştiği ovalar 5403 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi kapsamında koruma altına alınmaktadır.
Bu kapsamında 73 ilde 468 adet olmak üzere toplamda 9,5 milyon hektar alan büyük ova koruma alanı olarak ilan edilmiştir.
Büyük Ova Koruma Alanı sayısının 500 adede çıkarılması için çalışmalarımız devam etmektedir.
Bakanlığımızca "Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği" çerçevesinde tarımsal kirliliğin izlenmesi ve önlenmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Türkiye genelinde Nitrata Hassas Bölgeler belirlenmiş, tarımsal kaynaklı kirliliği önlemeye yönelik Nitrat Eylem Planı hazırlanmış ve 12.10.2025 tarihli ve 33045 sayılı Resmi Gazetede Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem
Planının Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliği ile uygulanmaya başlanmıştır.
Nitrat Eylem Planı çerçevesinde Manisa'nın Akhisar Ovası ile Saruhanlı ilçesi sınırları içerisinde su kaynaklarında tarımsal kirliliği önlemeye yönelik tedbirler uygulanmaktadır.
Manisa ili Akhisar Ovası sınırları içerisinde yer alan Sazoba, Beyoba ve Akselendi kırsal mahalleleri ile Saruhanlı ilçesinin Kemiklidere, Kumkuyucak ve Lütfiye kırsal mahalleleri Gediz Havzası'nda yer almaktadır.
Bakanlığımızca Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi?ne uygun olarak hazırlanan Nehir Havza Yönetim Planları ile su kaynaklarının kalite ve miktar açısından korunması ve iyileştirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda hazırlanan Gediz Havzası Nehir Havza Yönetim Planı ile havzada yer alan su kütlelerinin "iyi su durumu" çevresel hedefine ulaştırmak maksadıyla temel ve tamamlayıcı tedbirler belirlenmiştir.
Söz konusu Plan kapsamında, havzada yer alan yeraltı ve yer üstü su kaynaklarının korunmasına yönelik olarak; "Kentsel Atıksu Yönetimi", "Endüstriyel Atıksu Yönetimi", "Katı Atık Yönetimi", "İyi Tarım Uygulamaları", "Miktar Yönetimi", "Gediz Havzası Su Tahsisi
Eylem Planının Uygulanması", "Kuraklık Yönetimi" ve "Taşkın Yönetimi" olmak üzere $ adet tedbir belirlenmiştir.
AZN
2 Gaal T.C. .
Ni TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI & Gi Strateji Geliştirme Başkanlığı
Gediz Havzası'nda hazırlanan havza ölçekli yönetim planları kapsamında belirlenen tedbirlerin uygulanmasının takibi ise 04.05.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2023/10 sayılı Gediz Eylem Planı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Valilik nezdinde oluşturulan komisyon marifetiyle yürütülmektedir.
Devlet Su İşleri 2. Bölge (İzmir) Müdürlüğü'nün maden ocağına ilişkin ÇED dosyası görüş yazısında; Sarıkız Kaynakları 1'inci Derece Koruma Alanı dışına çıkılması şartını, detaylı hidrojeolojik değerlendirme raporu hazırlanmasını, yeraltı su seviyesinin altında üretim yapılmamasını, yeraltı suyu kuyusu açılmasına ve su kalitesini bozacak faaliyetlere müsaade edilmeyeceğini, 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyulması hususlarını açıkça belirtilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan