6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen illerde işsizlikle mücadele ve iş güvenliği konusunda yapılan çalışmalara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Türkiye bir deprem bölgesi ve ülke genelinde deprem riski bulunmaktadır. 6 Şubat 2023 Maraş depremlerinde resmi verilere göre 53 bin 537 yurttaş yaşamını yitirmiş, sayısız insan yaralanmış ve binlerce konut ve bağımsız bölüm ağır hasarlı, orta hasarlı ya da yıkık hâle gelmiştir. Yaşanan büyük depremlerin ardından aynı illerde ara sıra hala küçük şiddetli depremler yaşanmaktadır. Aradan geçen üç yıla rağmen, depremden etkilenen 11 ilde 360 bini aşkın yurttaş hâlen konteyner kentlerde yaşamını sürdürmektedir. Geçici çözümler kalıcı bir yaşam biçimine dönüşmüş; barınma, sağlık, eğitim, ulaşım, internet, içme suyu ve kanalizasyon gibi en temel kamusal hizmetlere, haklara erişimde ciddi sorunlar devam etmektedir. Yaşanan depremlerde, başta Sanayi, ticaret ve üretim altyapısında ağır kayıplar yaşanmış ve istihdam üzerinde ciddi ve kalıcı olumsuz etkiler yaratmıştır.

Özellikle kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler ve yoksullar, altyapı eksiklikleri ve sosyal hizmetlere erişimde yaşanan yetersizliklerden en fazla etkilenen kesimler olmuştur. Konteyner kentlerin su baskınlarına maruz kalması, TOKİ tarafından inşa edilen konutların hastane, eczane ve market gibi temel ihtiyaç alanlarından ve kamu hizmetlerinden uzak bölgelerde konumlandırılması, elektrik ve internet altyapı sorunları ile beraber elektrik kesintilerinin sürmesi hem kent merkezlerinde hem de kırsal alanlarda yaşamı güvencesiz hâle getirmiştir.

Öte yandan, Türkiye'nin tamamı yüksek deprem riski altında bulunmasına rağmen, Van başta olmak üzere diğer deprem bölgelerinde risk azaltmaya yönelik önlemler, yapı güvenliği, altyapı hazırlığı ve afet yönetimi konularında kamuoyuna yeterli, şeffaf ve denetlenebilir bilgi sunulmamaktadır. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasına göre depremler, maden faciaları, yangınlar ve diğer afetler göstermiştir ki yaşananlar "#akdini ilahi değil, takdiri idari"dir. Deprem gerçeğiyle yüz yüze olan ülke"de, afetlere karşı hazırlık ve iyileştirme politikalarının bütüncül, eşitlikçi ve hak temelli bir anlayışla yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, depremden etkilenen yurttaşların yaşam koşullarının iyileştirilmesine ve Türkiye genelinde afet risklerinin azaltılmasına yönelik kamu politikalarının mevcut durumu ve geleceğe dönük planlamalarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

SORULAR

1. Bu bağlamda; sayının il düzeyinde oranı kaçtır?

2. Deprem nedeniyle faaliyeti durdurulan işletme sayısı ve sektörel dağılımı nedir? Depremden etkilenen işyerlerinde çalışanlara yönelik geçici işsizlik ödeneği ve destek programları ne ölçüde uygulanmıştır? Kaç kişi bu desteklerden yararlanmıştır? Deprem bölgesinde faaliyet gösteren inşaat, sanayi ve hizmet sektörlerindeki işyerlerinde iş güvenliği denetimleri yapılmış mıdır? Yapılmışsa denetlenen işyeri sayısı kaçtır?

3. 6 Şubat depremlerinde iş kazası ve meslek hastalığı olarak kayıtlara geçen olay sayısı kaçtır? Bu olaylar için açılan soruşturma veya tespit edilen sorumlular var mıdır? Deprem sonrası konteyner kentlerde veya geçici yerleşim alanlarında çalışanlar için asgari iş güvenliği ve çalışma koşulları sağlanmış mıdır? Sağlanmamışsa Bakanlığınızın planı nedir?

4. Türkiye genelinde deprem riski yüksek illerdeki işyerlerinin afet ve acil durum planlarına ilişkin Bakanlığınızca yürütülen denetim ve kontrol faaliyetleri nelerdir? Depremden sonra istihdamın yeniden sağlanması ve meslek edindirme programları için ayrılan bütçe ne kadardır?

5. Geçmiş depremlerden çıkarılan dersler doğrultusunda, deprem bölgesindeki çalışma hayatı ve iş güvenliği önlemleri nelerdir? Bu önlemler bugüne kadar hangi ölçüde uygulanmıştır?

6. Deprem mağduru işçilerin ve çalışanların haklarını korumak amacıyla Bakanlığınızın aldığı önlem ve denetim mekanizmaları nelerdir?

7. 6 Şubat 2023 depremleri sonrası deprem bölgesinde yürütülen yeniden inşa ve inşaat çalışmalarında kaç iş cinayeti yaşanmıştır? Yaşanan bu iş cinayetleri hangi illerin devam eden inşaatlarında yaşanmıştır?

8. Deprem sonrası hızlı inşa sürecinde iş güvenliği önlemlerinin uygulanmaması nedeniyle yaşanan ölümler Bakanlığınız tarafından tespit edilmiş midir? Edilmişse bu tespitlerin sayısı ve kapsamı nedir? Bu ölümlerin tekrarlanmaması için Bakanlığınızın hangi önlem, denetim ve yaptırım mekanizmaları uygulanmaktadır?