Dövizle askerlik bedelinin düşürülmesi talebine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Milli Savunma Bakanı Sayın Yaşar GÜLER tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Günümüzde yaklaşık 5,5 milyonu Avrupa'da olmak üzere, Avustralya'dan Amerika'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada 6,5 milyona yakın vatandaşımız yurt dışında yaşamaktadır. Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın ana vatanla bağlarının korunması ve bu bağın güçlendirilmesi, Anayasa'nın 62'nci maddesi uyarınca devletin açık bir yükümlülüğüdür.

Bu yükümlülük, özellikle Türkiye?de hiç yaşamamış ya da hayatının büyük bölümünü yurt dışında geçirmiş gençler bakımından ayrı bir önem taşımaktadır. Yurt dışında yaşayan gençlerimiz, hem bulundukları ülkelerdeki ekonomik koşullarla mücadele etmekte hem de ana vatanlarıyla olan bağlarını korumaya çalışmaktadır. Ancak son yıllarda dövizle askerlik bedelinin ulaştığı yüksek seviyeler, yurt dışında yaşayan gençlerimizin Türkiye ile olan vatandaşlık bağını zayıflatan ciddi bir sorun haline gelmiştir.

Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

2026 yılının ilk yarısı itibarıyla dövizle askerlik bedelinin 333.089 TL (güncel döviz kuruna göre 6.620 Euro) seviyesinde olması; eğitimine devam eden, iş hayatına yeni atılan veya ailesinin desteğine ihtiyaç duyan birçok genç için fiilen ödenemez bir yük oluşturmaktadır. Bu durum, hem yurt dışında yaşadıkları ülkelerin vatandaşı hem de Türk vatandaşı olan gençlerimizin, yüksek düzeydeki dövizle askerlik bedeli nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkmayı tercih etmelerine yol açmaktadır.

Öte yandan, dövizle askerlik bedelini ödeyemediği için askerlik yükümlülüğü devam eden pek çok vatandaşımızın Türkiye'ye giriş yapamadığı, bu nedenle aile bağlarının, sosyal ilişkilerinin ve ülkeyle temaslarının ciddi biçimde zarar gördüğü de bilinmektedir. Yüksek bedelin, anayasal bağlamda korunması gereken vatandaşlık ilişkisini fiilen caydırıcı bir unsura dönüştürdüğü açıktır.

Diğer yandan AK Parti, 14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri kapsamında yayımladığı Türkiye Yüzyılı İçin Doğru Adımlar Seçim Beyannamesinde, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımıza yönelik olarak "yurt dışında yaşadıkları ülkelerde askerlik yapanların, ikili anlaşmalar çerçevesinde askerliklerinin Türkiye'de tanınmasını sağlayacağız" taahhüdünde bulunmuştur. Aradan geçen süreye rağmen, bu vaadin hayata geçirilmesine yönelik somut bir adım atıldığına dair kamuoyuna yansıyan bir bilgi bulunmamaktadır.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Yurtdışında yaşayan gençlerin, yüksek dövizle askerlik bedeli nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda kalmalarını önlemeye yönelik olarak dövizle askerlik bedelinin düşürülmesi yönünde bir çalışma yürütülmekte midir?

2. 2015-2025 yılları arasında, yıllar itibarıyla dövizle askerlik bedelinin tutarı ne kadardır? Aynı yıllar itibarıyla bu haktan yararlanan yükümlü sayısı kaçtır? Bu kişilerin, 20-35 ile 35 yaş üstü olmak üzere, yaş gruplarına göre dağılımı nasıldır?

3. Bugünitibarıyla, yurt dışında oturma ve çalışma izni olup 7179 sayılı Kanun uyarınca 35 yaşına kadar askerliğini erteleme hakkını kullanan; ancak 35 yaşını tamamladığı hâlde askerlik yükümlülüğünü yerine getirmediği için yoklama kaçağı veya bakaya durumuna düşen kişi sayısı kaçtır? Bu kişilerin ülkeler itibarıyla dağılımı nasıldır?

4. Yüksek dövizle askerlik bedeli nedeniyle Türk vatandaşlığından çıkan kişi sayısına ilişkin Bakanlığınızca tutulan istatistikler mevcut mudur? Mevcut ise bu sayı yıllar itibarıyla kaçtır?

5. Dövizle askerlik bedelinin mevcut seviyesi belirlenirken, yurt dışında yaşayan gençlerin gelir düzeyi, yaşam maliyetleri ve sosyo-ekonomik koşulları dikkate alınmakta mıdır?

6. Yurtdışında yaşayan gençlerin Türkiye ile bağlarını koruyacak, askerlik yükümlülüğünü yerine getirmelerini kolaylaştıracak şekilde; taksitlendirme, gelir düzeyine göre kademelendirme veya alternatif modeller üzerinde bir çalışma yapılmakta mıdır?

7. 2023 seçim beyannamesinde yer alan, yurt dışında yaşadıkları ülkelerde askerlik yapan vatandaşlarımızın askerliklerinin Türkiye'de tanınmasına ilişkin taahhüt kapsamında, bugüne kadar Bakanlığınızın Dışişleri Bakanlığı ile koordine şekilde hangi çalışmalar yapılmaktadır? Bu konuda ikili anlaşmalar çerçevesinde yürütülen veya planlanan görüşmeler var mıdır? Varsa hangi ülkeleri kapsamaktadır?

   TBMM Halkla İlişkiler Binası 4. Kat, Oda: B 404 Bakanlıklar/Ankara