Suça sürüklenen çocuklara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 206 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü 'nün 96 ncı maddeleri gereğince Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonunda yaptığı sunumda, çocukların suça sürüklenmesinde okuldan kopma, yoksulluk, aile içi sorunlar, sokakta yaşama riski, akran baskısı ve dijital medya etkisinin önemli faktörler olduğu ifade edilmiştir.
Ancak söz konusu sunumda belirtilen sorun alanlarının uzun yıllardır biliniyor olmasına rağmen, bu alanlarda kalıcı ve ölçülebilir sonuçlar ortaya koyan bütüncül politikaların hayata geçirilip geçirilmediği konusunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır. Türkiye'de suça sürüklenen çocuk sayısının artış eğilimi göstermesi, sosyal destek ve koruyucu önleyici hizmetlerin etkinliği konusunda kamuoyunda haklı endişelere yol açmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bakanlığınız tarafından yürütüldüğü ifade edilen sosyal risk haritaları, mobil ekip uygulamaları, çocuk evleri siteleri ve güçlendirici bakım modeli gibi çalışmaların somut sonuçlarının, denetim mekanizmalarının ve sürdürülebilirliğinin kamuoyuna şeffaf biçimde açıklanması gerekmektedir.
Öte yandan çocukların dijital medya ve sosyal ağlar üzerinden zararlı içeriklere maruz kaldığı yıllardır bilinmesine rağmen bu alanda etkin ve caydırıcı düzenlemelerin halen hayata geçirilmemiş olması, çocukların korunmasına yönelik politikaların yeterliliğini tartışmalı hale getirmektedir.
YOR?Z
Bu bağlamda;
SORULAR
Son 10 yılda suça sürüklenen çocuk sayısında artış görülmektedir. Bu artışın sebepleri nelerdir? Bakanlığınız bu artışın önlenmesi hususunda herhangi bir çalışma yürütmekte midir?
Bakanlığınız tarafından yürütülen önleyici sosyal hizmet programları, çocukların suç işlemelerini ne ölçüde engellemektedir?
Sosyal Risk Haritalarının uygulandığı bölgelerde suç oranı ile uygulanmayan bölgeler arasında karşılaştırmalı analiz yapılmış mıdır?
Türkiye genelinde istihdam edilen sosyal hizmet uzmanlarının, suça sürüklenen çocuklara yönelik programlardaki yeterlilikleri ne düzeydedir? Bu yeterliliğin uluslararası değerlendirmesi yapılmış mıdır?
Çocuk koruma sisteminde görev yapan personelin mesleki tükenmişlik oranına ilişkin bakanlığınızın çalışması var mıdır?
Suça sürüklenen çocukların sosyoekonomik, eğitim ve aile yapısına ilişkin ayrıntılı veri setleri neden kamuoyuyla paylaşılmamaktadır?
Koruma altındaki çocukların kurumdan ayrıldıktan sonra suça bulaşmalarının önlenmesi için yürütülen herhangi bir çalışma var mıdır?
Koruma altındaki çocukların suça bulaşma oranları bakanlığınız tarafından neden kamuoyu ile paylaşılmamaktadır?
Çocuk suçluluğunu önlemeye yönelik harcamaların toplam sosyal yardım bütçesi içindeki payı nedir ve bu oran son 5 yılda nasıl değişmiştir?
Önleyici sosyal politikalar için ayrılan bütçenin, güvenlik ve adli süreç harcamalarına kıyasla neden daha azdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi (o : 02.03.2026 tarihli ve 1808753 sayılı yazınız.
İlgi yazı ekinde alınan Antalya Milletvekili Sayın Uğur POYRAZ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/40872 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Antalya Milletvekili Sayın Uğur POYRAZ'"'a Ait 7/40872 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımızın öncelikli hedefi çocukların suça sürüklenmelerini önlemek, çocukları suçtan ve suç örgütlerinden uzak tutacak tedbirleri almak amacıyla çocukların yaşam koşullarını iyileştirmek, sağlıklı ortamlarda büyümelerini sağlamak, aile ortamlarını ve aile bağlarını güçlendirmek, eşit fırsatlara erişmelerini sağlamak, şiddetin her türünden uzakta yaşamalarını sağlamak, eğitim ve mesleki hayatlarını desteklemektir.
Bakanlığımızca; çocuk istismarı, bağımlılık, suça sürüklenme gibi sosyal olguların bütüncül olarak görülmesine imkân sağlayacak sosyal risk haritası çalışması başlatılmıştır. İlgili kurumlardan alınan veriler (engel raporu, eğitime devam, yaşanılan çevre riskler vb.) doğrultusunda haritalama gerçekleştirilmektedir. Risk derecelendirmesine göre müdahale önceliklendirilmektedir. Halihazırda adli süreçteki (08.08.2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanununun 3'[okunamadı]'ncü maddesinin 1'inci fikrasının 4/2 bendinde yer alan "suça sürüklenen" ibaresi "adli süreçteki" şeklinde değiştirilmiştir.) çocuklar özelinde 3 ilde pilot çalışma yürütülmektedir. Sistemin dijitalleştirilip 81 ile yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Yapılan bu çalışma çocuğun suça sürüklenme veya mağduriyet öyküsü olmadan/yaşanmadan riske müdahale etmeyi amaçlamaktadır.
Çocuklar Güvende Ekipleri tarafından yapılan çalışmalar ile risk altındaki çocuklar ve ailelerinin erken tespiti ve hizmetlere erişiminin artırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda alan taramaları, çocuklarla mesleki çalışmalar, hane ziyaretleri, ailelere yönelik rehberlik faaliyetleri, eğitim kurumları ziyaretleri gerçekleştirilmektedir. Sahada yer alan meslek personellerinin yaptıkları sosyal inceleme sonucunda tespit edilen farklı risk etmenleri olması durumunda 5395 Çocuk Koruma Kanunu kapsamında danışmanlık, sağlık, eğitim ve bakım tedbirlerinden ihtiyaç duyulan tedbirler ilgili mahkemeden alınmaktadır. Sosyal hizmet modellerine yönlendirilen çocuklar ve ailelerine yönelik periyodik olarak izleme ve takip çalışmaları Çocuklar Güvende Ekipleri tarafından gerçekleştirilmektedir.
Adli süreçteki, suça sürüklenme riski taşıyan ve madde bağımlılığı bulunan çocukların yeniden topluma kazandırılması amacıyla çok paydaşlı bir iş birliği modeli olarak Güçlendirici Bakım Modeli (GBM) geliştirilmiştir. Model, Bakanlığımız ile Adalet Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Yeşilay Cemiyeti arasında imzalanan protokolle uygulanmaktadır.
Ülkemizde çocuk koruma hizmetleri, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi uyarınca çocuğun üstün yararı ilkesi doğrultusunda, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği içinde yürütülmektedir. Hem Çocuk Koruma Kanununda hem çocuk bakım kuruluşlarının iş ve işlemlerinin yerine getirildiği Çocuk Koruma Hizmetleri Planlama Ve Çocuk Bakım Kuruluşlarının Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Sosyal çalışma görevlisi, "Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik, aile ve tüketici bilimleri ve sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun meslek mensupları" olarak tanımlanmıştır. Kanun kapsamında verilen görevler Sosyal çalışma görevlileri tarafından multidisipliner bir yaklaşım ile çocuğun üstün yararı odağında yerine getirilmektedir.
İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Siteleri adli süreçteki çocukların korunma ve bakım altına alındığı psikososyal destek hizmeti verilen çocuk bakım kuruluşlarıdır. İhtisas kuruluşlar; çocukların temel gereksinimlerini karşılamak, fiziksel, duygusal, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarını belirleyerek gerekli müdahaleleri gerçekleştirmek, uygun ise aile ve yakın çevrelerine dönmelerini veya diğer sosyal hizmet modellerine hazır hale gelmelerini sağlamak üzere hizmet vermektedir.
Korunma ve bakım altındaki çocuk ve ailesinin sosyoekonomik durumu, eğitim durumu, aile ilişkileri vb. konularında detaylı bilgilerin yer sosyal inceleme raporu hazırlanmaktadır. Sosyal inceleme raporlarında yer alan bilgiler doğrultusunda çocuk ve ailesinin uygun sosyal hizmetlere erişimi sağlanmaktadır. Tüm bilgi ve belgeler Bakanlığımız bilgi sistemine kaydedilmektedir.
İhtisas kuruluşlarda korunma ve bakım altında bulunan çocuklar farklı nedenler ile zaman zaman suça sürüklenme davranışını tekrarlayabilmektedir. Bu nedenle çocuklarda suça sürüklenme davranışının söndürülmesi, olumsuz yaşam deneyimlerinden kaynaklanan travmanın en aza indirilmesi, olumlu tutum ve davranış değişikliği oluşturulması amacıyla çocukların bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulan Anka Çocuk Destek Programı uygulanmaktadır. Programa çocukların aileleri de dâhil edilmektedir.
Korunma/bakım tedbir kararlı gençlerin reşit olarak kurum bakımından ayrıldıktan sonra hayatlarını en iyi şekilde sürdürebilmeleri için; rehberlik, danışma, kamu ve özel sektörde istihdamları, iş hayatına uyumları ve çalışma hayatında karşılaşabilecekleri sorunları gidermeye yönelik çalışmalar gerçekleştirilmek üzere 81 İl Müdürlüğünde Bakım Sonrası Rehberlik ve İzleme Birimleri kurulmuştur. Bakım sonrası rehberlik ve izleme hizmetleri kapsamında; gençlerimize sosyal ve ekonomik destek, konaklatılma desteği, evlenme yardımı, iş hayatına uyum, rehberlik (hak sahipliği, tercih işlemleri, kamuda ve özel sektörde istihdam, bireysel sorunlar gibi) vb. hizmetler sunulmaktadır.
Adli süreçteki çocuklara ilişkin Veriler TÜİK tarafından yayımlanmaktadır. Veriler Türk vatandaşı olsun veya olmasın güvenlik birimlerine bir veya birden fazla gelen veya getirilen çocukların karıştığı her bir olayı ifade etmektedir. Kullanılan verilerde bir çocuğa ait gerçekleşen her olay için ayrı kayıt bulunmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan