2020-2025 yılları arasında gerçekleşen gıda enflasyonuna ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP), 23 Şubat 2026 tarihinde 7/41055 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 72 gün sonra, 6 Mayıs 2026).
Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “2020-2025 yılları arasında gerçekleşen gıda enflasyonuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41055, 23 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41055-2020-2025-yillari-arasinda-gerceklesen-gida-enflasyonuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5e9cc103-1c95-4986-b67b-019c93b438ba
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 72 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı NL gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av.Dr pal Tanrıkulu Diyarbakır Milletvekili
#KATLANMAKZORUNDADEĞİLSİNİZ temasıyla, Bir annenin "akşama ne pişireceğim" kaygısı, çarşı ve pazarda temel gıda ürünlerinin fiyatlarının sürekli artması, hane gelirlerinin aynı ölçüde artmaması ve yurttaşların alım gücünün gerilemesi sonucunda toplumun geniş kesimlerinin günlük yaşamının belirleyici bir parçası hâline gelmiştir. Sabit ve düşük gelirli yurttaşlar başta olmak üzere milyonlarca kişi, temel gıda ürünlerini temin etmekte zorlanmakta; haneler günlük beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilmek için harcama kalemlerini daraltmak zorunda kalmaktadır.
Son yıllarda temel gıda ürünleri başta olmak üzere sebze, meyve, et, süt, yumurta, bakliyat, ekmek ve yağ gibi zorunlu tüketim kalemlerinde yaşanan fiyat artışları, özellikle dar gelirli hanelerin alım gücünde belirgin bir düşüşe neden olmuştur. Resmi veriler ve saha gözlemleri, yurttaşların gelirlerinin önemli bir bölümünü yalnızca gıda harcamalarına ayırmak zorunda kaldığını, birçok hanenin dengeli ve yeterli beslenme imkânından uzaklaştığını göstermektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye genelinde 2020—2025 yılları arasında temel gıda ürünlerinin (ekmek, süt, peynir, yumurta, et, kıyma, tavuk, ayçiçek yağı, bakliyat, sebze ve meyve) ortalama perakende satış fiyatları yıllara göre ne kadardır?
Aynı dönemde net asgari ücret tutarı ile dört kişilik bir hanenin aylık gıda harcaması tutarı yıllara göre ne kadar olmuştur?
2020—2025 yılları arasında net asgari ücret ile dört kişilik bir hanenin yalnızca gıda harcamalarını karşılayabilme oranı yüzde olarak ne kadardır?
Türkiye genelinde hanelerin toplam gelirleri içerisinde gıda harcamalarının payı 2020—2025 yılları arasında yüzde olarak ne kadar olmuştur?
Türkiye'de açlık sınırı ve yoksulluk sınırı tutarları 2020—2025 yılları arasında aylık bazda ne kadar olarak hesaplanmıştır?
Net asgari ücretin açlık sınırının altında kaldığı ay ve yıl sayısı kaçtır?
Türkiye genelinde sosyal yardım alan hane sayısı 2020—2025 yılları arasında yıllara göre kaçtır?
Gıda yardımı alan hane sayısı 2020—2025 yılları arasında yıllara göre kaçtır?
Türkiye genelinde kişi başına düşen yıllık ortalama gıda harcaması tutarı 2020— 2025 yılları arasında ne kadardır?
Türkiye'de yoksulluk sınırının altında yaşayan kişi sayısı ve toplam nüfusa oranı 2020—2025 yılları arasında ne kadardır?
Türkiye genelinde sabit gelirli hanelerin (asgari ücretli, emekli ve sosyal yardım alan haneler) toplam haneler içindeki oranı yüzde kaçtır?
Türkiye genelinde hanelerin yetersiz gelir nedeniyle temel gıda ürünlerini tüketim miktarını azalttığını gösteren resmi veri bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise yıllara göre oranı nedir?
Türkiye genelinde çocukların yeterli ve dengeli beslenemediğini gösteren resmi veri bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise yıllara göre oranı nedir?
Son beş yıl içerisinde temel gıda ürünlerindeki fiyat artış oranı ile aynı dönemdeki net ücret artış oranı arasındaki fark yüzde kaçtır?
Türkiye genelinde düzenli geliri olmasına rağmen yoksulluk sınırının altında yaşayan çalışan sayısı kaçtır?
Türkiye'de gelir dağılımını ölçen Gini katsayısı 2020—2025 yılları arasında ne kadar olarak gerçekleşmiştir?
Türkiye genelinde hanelerin borçluluk oranı ve borç nedeniyle temel ihtiyaç harcamalarını karşılayamayan hane sayısı kaçtır?
Türkiye genelinde icra takibine düşen kişi sayısı 2020-2025 yılları arasında yıllara göre kaçtır?
Türkiye genelinde gıda enflasyonu oranı 2020—2025 yılları arasında yıllık bazda yüzde kaç olarak gerçekleşmiştir?
Temel gıda ürünlerine erişimde yaşanan güçlüklerin tespiti ve hanelerin alım gücünün korunmasına yönelik yürütülen herhangi bir resmi çalışma bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise kapsamı nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin
TANRIKULU"'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Makam.
Mehmet ŞİMŞEK.
Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7141055 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ekonomi programımızın nihai hedefi yüksek, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme ile refah artışı sağlamaktır. Bunun en önemli ön koşulu ise fiyat istikrarıdır. Bu doğrultuda para ve maliye politikası eşgüdüm içinde uygulanmakta, verimliliği artırmaya yönelik yapısal reformlar sürdürülmektedir. Uyguladığımız program sayesinde dezenflasyon sürecinde önemli ilerleme kaydedilmiş olup, 2023 sonunda 464,8 olan yıllık enflasyon, 2026 yılı Nisan ayında 932,37 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Türkiye'de gıda enflasyonunda, özellikle işlenmemiş gıda ürünlerinin fiyatlarında gözlenen dalgalanmanın sebepleri arasında enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, bölgede yaşanan jeopolitik gelişmeler, mevsimsellik, arz koşulları ve zaman zaman gıda ürünleri piyasasındaki aksaklıklar yer almaktadır. Gıda arz güvenliği ve sürdürülebilirlik açısından küresel bir sorun haline gelen iklim değişikliği ise tarımla ilgili birçok ulusal politika belgesinde yer almakta; bu konuda çalışmalar birçok kurum ve kuruluş tarafından sürdürülmektedir.
Gıdada enflasyonu düşürmek ve arz güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbir ve politikalar kararlılıkla hayata geçirilmektedir. Gıda arzını artırmak amacıyla sulama projeleri, sektörü güçlü şekilde desteklenmekte, sürdürülebilir ve verimli üretim teşvik edilmektedir. Bu minvalde, son 23 yılda yoksulluğun azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine yönelik önemli adımlar atılmış, refah artışından tüm kesimlerin faydalanması temel amaçlardan biri olmuştur. Sıfira yaklaştıkça gelir dağılımındaki iyileşmeyi gösteren Gini katsayısı, 2006'da 0,428 iken 2025 yılında 0,410'a inmiştir. En yüksek gelire sahip 9010'luk grubun kullanılabilir gelirden aldığı payın en düşük gelire sahip yüzde 10*luk grubun aldığı paya oranı (P90/P10) 2006 yılında 17,7 iken, 2025'te 12,9'a gerilemiştir. Sosyal amaçlı harcamaların bütçe içindeki payı 2002 yılında yüzde 1,3 iken, 2026 yılında bu oran yüzde 4,8'e yükselmiştir. Hâlihazırda aile, barınma, gıda, engelli, yaşlı, eğitim ve sağlık gibi alanlarda yürütülen 44 farklı sosyal yardım programı bulunmakta olup 2025 yılında yaklaşık 4 milyon hane bu yardımlardan yararlanmıştır.
Engelli vatandaşlardan 65 yaş üstü büyüklere, sosyal güvencesi olmayanlardan aile birliğini korumaya ve dar gelirli aileleri desteklemeye kadar geniş bir perspektifle sosyal
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
" yardımlar sürdürülmektedir. 2026 yılında sosyal yardım harcamaları için ayrılan kaynak 917 milyar TL'ye çıkarılmış olup, böylelikle 2002 yılında milli gelirin 9 0,4'ü olan sosyal yardım harcamalarının payı, 2026 yılında 901,2*ye yükseltilmiştir.
Öte yandan, 2026 yılında memur emeklilerine Ocak ayında "018,6 oranındaki zamma ilave olarak taban aylığa yapılan 1.000 TL tutarındaki artış hizmet süreleriyle orantılı olarak emekli aylıklarına yansıtılmıştır. SSK ve Bağ-Kur emeklilerine ise yasa gereği "012,19 oranında artış yapılmıştır. Ayrıca, en düşük emekli aylığı 2026 yılı Ocak ayı ödeme döneminden geçerli olacak şekilde 9 18,48 oranında artırılarak 20.000 TL'ye yükseltilmiştir. 2002 yılından bugüne kadar en düşük emekli aylığında 96626 oranında reel artış gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, asgari ücret, 2026 yılında 9 27,01 oranında artırılmıştır. 2002 yılından bugüne asgari ücrette reel olarak 96253 oranında artış sağlanmıştır. Böylelikle, emeklilerimizin ve çalışanlarımızın aylıklarında önemli iyileştirmeler sağlanmış ve enflasyonun üzerinde artışlar yapılmıştır.
Bununla birlikte, vergi politikalarımız sosyal adalet ilkesine uygun olarak vatandaşlarımızın temel gıda maddelerine ulaşımını kolaylaştırıcı ve tarımsal faaliyetleri destekleyen bir bakış açısıyla uygulanmakta olup bu alanda birçok düzenleme mevzuatımıza kazandırılmış bulunmaktadır.
Bu kapsamda;
• Temel gıda maddelerinin teslimi "ol oranında katma değer vergisine (KDV) tabi bulunmaktadır.
• Tarım ve hayvancılığın önemli girdi maliyetlerini oluşturan yem ve gübre teslimleri
KDV'den istisna edilmiştir.
• Traktör, biçerdöver, ilaçlama, süt sağma makineleri gibi tarımsal makinaların teslimlerinde, tarımsal sulama sistemleri ve tarımsal abonelere yapılan elektrik teslimlerinde indirimli KDV oranı uygulanmaktadır.
• 1/1/2022 tarihinden itibaren asgari ücret vergi dışı bırakılmış, asgari ücretin üzerinde ücret alanlarda ise asgari ücretin gelir vergisi matrahına isabet eden tutar gelir vergisinden, brüt asgari ücrete isabet eden tutar damga vergisinden istisna edilmiştir.
• Gelir vergisi tarifesinin en alt dilimindeki vergi oranı 9022'den 9015'e indirilmiş, en üst dilimindeki vergi oranı ise 9535'den 9040'a çıkarılmıştır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sebsoruvneryeleri g hmh.yen ir Elektronik Ağ: wiww.hmb.gowir
• KDV oranının temel gıda maddelerinde yüzde |, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte yüzde 10 oranında uygulanması sağlanmıştır.
Öte yandan, çeşitli ürün gruplarında dönemsel olarak arz ve talepteki değişimlere bağlı fiyat değişimleri görülebilmektedir. Söz konusu fiyat değişimleri Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Komitesi ve Alt Komite tarafından yakından takip edilmekte ve fiyat istikrarını desteklemek amacıyla gıda ve tarım ürünlerindeki kısa ve uzun dönemli arz-talep ve ihracat-ithalat değişimleri ile dağıtım zincirindeki gelişmelerin fiyatlara olası etkileri değerlendirilmeye ve ilgili tüm kurumların koordinasyonuyla gerekli tedbirler alınmaya devam edilmektedir.
Diğer taraftan, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan istatistiksel verilere "htips://veriportali.tuik.gov.tr/r" adresinden erişilebilmekte olup, soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4