Ticari kredilerin bankacılık sektörü içindeki payına ilişkin
Kaynak göster
Orhan Sümer (CHP), 20 Şubat 2026 tarihinde 7/41346 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 74 gün sonra, 5 Mayıs 2026).
Orhan Sümer (CHP, Adana). “Ticari kredilerin bankacılık sektörü içindeki payına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/41346, 20 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-41346-ticari-kredilerin-bankacilik-sektoru-icindeki-payina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/60c54b91-66aa-41fd-bd36-019c8accc52a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç Tüzüğünün 96. Maddesi gereğince Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini saygılarımla arz ederim.
Orhan Sümer
2003 yılında Türkiye'de ticari kredi hacminde ilk üç sırayı İş Bankası, Garanti Bankası ve Yapı Kredi gibi özel sermayeli bankalar alırken; 2025-2026 verileri itibarıyla bu tablonun tamamen değiştiği ve ilk üç sırayı Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank gibi kamu bankalarının aldığı görülmektedir. Kamu bankalarının ticari kredi piyasasındaki bu mutlak hakimiyeti, bankacılık sektörünün doğasına aykırı bir "kamulaşma" riskini beraberinde getirmektedir.
Özellikle düşük faiz politikaları döneminde kamu bankalarının görev zararı pahasına kredi dağıtması, özel bankaların riskten kaçınarak küçülmesine ve yabancı sermayeli bankaların (HSBC, ING, TEB/BNP Paribas vb. örneklerinde görüldüğü üzere) Türkiye pazarından çıkış yollarını aramasına neden olmuştur. Sektördeki bu dengesizlik, "zombi şirketlerin" yüzdürülmesi ve batık kredi riskinin kamu sırtına yüklenmesi endişelerini artırmaktadır.
Bu Bağlamda
SORULAR
2003 yılında ticari kredilerin toplam bankacılık sektörü içindeki payı ile kamu bankalarının bu kredilerdeki payı ne kadardır? 2025 yılı sonu itibarıyla bu oranlar nasıl değişmiştir?
Özel bankaların ticari kredi iştahının azalmasının ve pazar payını kamu bankalarına kaptırmasının temel nedenleri Bakanlığınızca nasıl analiz edilmektedir? Uygulanan regülasyonların ve faiz baskısının özel bankaların rekabet gücünü kırdığına dair bir inceleme mevcut mudur?
Kamu bankaları tarafından verilen ticari kredilerin "Takibe Dönüşen Alacak" (NPL) oranı nedir? Buna ek olarak, "İkinci Grup" (yakın izlemedeki) kredilerin toplam kredi hacmine oranı kamu bankalarında ne düzeydedir?
Son 5 yıl içerisinde kamu bankaları tarafından "yapılandırılan" ticari kredi miktarı ne kadardır? Bu yapılandırmaların kaçı, kamu ihaleleriyle büyüyen ve kamuoyunda bilinen holdinglere ve iştiraklerine aittir?
" hab
Yabancı sermayeli bankaların Türkiye pazarından çıkma veya faaliyetlerini küçültme kararlarının arkasındaki ana nedenler (öngörülebilirlik, kârlılık rasyoları, makroihtiyati tedbirlerin ağırlığı vb.) nelerdir? Türkiye'nin uluslararası finans çevrelerindeki güven endeksi bu çıkışlardan nasıl etkilenmektedir?
Kamu bankalarının "Görev Zararı" adı altında bütçeye yüklediği maliyetlerin, ticari kredi genişlemesiyle korelasyonu nedir? Bu zararların nihayetinde vergi mükelleflerine rücu edilmesi "haksız rekabet" ve "kaynak israfı" değil midir?
Kamu bankalarının kredi dağıtım süreçlerinde "liyakat" ve "ticari rasyolar" yerine
"siyasi yakınlık" kriterinin baz alındığına dair iddialar hakkında bir denetim mekanizması işletilmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi (o : 11/03/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1813638 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Adana Milletvekili Sayın Orhan SÜMER" ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Meva.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri"&hmb gov.ir Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr
7141346 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Orhan SÜMER, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Kamu bankalarının ticari kredilerinin sektördeki payı, reel sektörün desteklenmesi stratejisi kapsamında yıllar içerisinde artış göstermiştir. Özellikle 2020 yılında ortaya çıkan salgın ve 6 Şubat 2023 depremleri gibi olağanüstü dönemlerde kamu bankaları kamusal görev üstlenerek reel sektörün üretim ve istihdamına, ülke ekonomisinin büyümesine katkı sağlamak amacıyla kredi kullandırmaya kesintisiz devam etmiştir.
Bununla birlikte, bankacılık sektörünün sağlıklı ve güçlü yapısının korunmasına özen gösterilmektedir. Dolayısıyla sektörde adil rekabet koşullarını herhangi bir banka grubu lehine veya aleyhine bozacak bir düzenleme bulunmamakta olup bankacılık sektörünün güçlü sermaye yapısı ve ihtiyatlı karşılık politikaları sayesinde kredi arzı ve risk görünümü sağlıklı bir çerçevede sürdürülmektedir.
Ayrıca, 2025 yılsonu itibarıyla takipteki krediler/toplam nakdi krediler oranı (NPL) sektörde yüzde 2,47 iken kamu bankalarında bu oran yüzde 1,97 ile sektörün altında yer almaktadır. Ocak 2026 itibarıyla kamu bankalarının ticari kredilerinin takibe dönüşüm oranı yüzde 1,46, özel bankaların ticari kredilerinin takibe dönüşüm oranı ise yüzde 1,50 seviyesindedir.
Diğer taraftan, 4603 sayılı Kanun ile kamu bankalarına görevlendirme bedellerinin önceden ödenmesi ve verilen görevler için bütçede yeterli ödeneğin ayrılması zorunluluk haline getirilmiştir. Böylece, kamu bankalarımız bir zarara uğramaksızın; tarımsal üreticilerimiz ile esnaf ve sanatkârlarımız uygun koşullarda finansmana erişebilmektedir.
Bu kapsamda, 5570 sayılı Kanun ile esnaf ve sanatkârlara Halkbank aracılığıyla, tarımsal üreticilere ise Ziraat Bankası, Tarım Kredi Kooperatifleri (TKK) ve Ziraat Katılım Bankası aracılığıyla Hazine faiz/kâr payı destekli krediler/finansmanlar sağlanmaktadır. Bankalar ve TKK'nin belirlediği cari faiz oranlarına göre faiz indirimleri uygulanmakta olup indirimlerden doğan farklar Bakanlığın ilgili yıl bütçesinden karşılanmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan