Çorum'da açılması planlanan bir taş ocağının çevresel etkilerine ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

1. Çorum İli Karakaya, Küçükkeşlik ve Narlık köyleri yakınında planlanan taş ocağı ve kırma eleme tesisi projesi için yürütülen ÇED sürecinin mevcut durumu nedir? Proje için ÇED raporu hazırlanmış mıdır?

2. Söz konusu proje için Çorum Valiliği tarafından "ÇED Olumlu" kararı verildiği iddiaları doğru mudur? ÇED Olumlu ve Olumsuz kararını verme yetkisi hangi kurum ve makamda bulunmaktadır?

3. Projede yılda yaklaşık 3,5 milyon ton taş çıkarılacağı belirtilmesine rağmen yalnızca 390 bin tonunun tesiste işleneceği, geri kalan kısmın doğrudan tren hattında kullanılacağı yönündeki beyanlar doğru mudur? Bu durum ÇED yükümlülüklerinden kaçınma anlamına gelmekte midir?

4. Proje kapsamında yılda kaç patlatma yapılması planlanmaktadır? Bu patlatmaların köy yerleşimleri, tarım alanları ve hayvancılık faaliyetleri üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir bilimsel değerlendirme yapılmış mıdır?

5. Taş ocağının köy yerleşimlerine olan mesafesi nedir? Yerleşim alanlarına bu kadar yakın mesafede taş ocağı açılmasının mevzuata uygunluğu değerlendirilmiş midir?

6. Proje alanının bulunduğu bölgede yer alan su kaynakları, dere yatakları ve yeraltı suları üzerinde oluşabilecek etkilerle ilgili bir hidrojeolojik inceleme yapılmış mıdır?

7. Bölgedeki tarım arazileri, meyve bahçeleri ve arıcılık faaliyetlerinin taş ocağı faaliyetlerinden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmesine ilişkin bir etki analizi yapılmış mıdır?

8. Proje alanının Hitit Uygarlığına ait arkeolojik alanlara ve Hitit yolu projesine yakınlığı dikkate alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından herhangi bir inceleme yapılmış mıdır?

9. Proje kapsamında yılda yaklaşık yüz bin kamyon seferi yapılacağı yönündeki değerlendirmeler doğru mudur? Bu yoğunluğun bölgedeki trafik güvenliği ve altyapı üzerindeki etkileri analiz edilmiş midir?

10. Bölge halkının ve köy muhtarlıklarının projeye ilişkin itiraz ve görüşleri resmi süreçlerde dikkate alınmış mıdır?

11. Projenin bölgedeki köylerin tarımsal üretimi, hayvancılığı ve yaşam koşulları üzerindeki olası etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış bir inceleme veya denetim bulunmakta mıdır?

CEVAP

Bakanlığımızın (Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü) 01.08.2022 tarih ve 4230269 sayılı yazısı ile bildirilen 2022/13 Sayılı Genelgede 29.07.2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinin 5. Maddesi uyarınca "Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler" için ÇED Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması ve "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verme yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerine devredilmiştir.

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. Maddesindeki "veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı" ibaresi, 19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanunun | inci maddesiyle madde metninden çıkarılmıştır. Bu nedenle Bakanlığımızın (Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü) 24.07.2025 tarihli ve 13113111 sayılı yazısı ile "ÇED Gerekli Değildir "kararı yerine "ÇED Olumlu" kararı verilmesi gerektiği İl Müdürlüklerine bildirilmiştir. Yapılan söz konusu değişiklikler, 05.03.2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile de "29.07.2022 tarihli ve RG:31907 sayılı ÇED Yönetmeliğine" işlenerek yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu "3519692 Erişim Nolu Diyorit Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi" projesinin alan ve kapasitesi ÇED Yönetmeliği Ek-2 listesinde yer aldığından Çorum İl Müdürlüğümüzün yetkisiz olarak ÇED Olumlu Kararı vermesi söz konusu olmayıp mevzuata uygun karar verilmiştir.

Projeye Çorum Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüzce 21.08.2025 tarih ve 63173305 220-02 E-202541 karar nolu ÇED Olumlu Kararı (Ek-2 Kapsamında) verilmiştir. Kararın iptali ve yürütmenin durdurulması için dava açılmıştır. Çorum İdare Mahkemesi tarafından 18.03.2026 tarihli ve 2026/243 nolu karar ile davanın reddine karar verilmiş olup, davacılar tarafından temyize götürülen dava temyiz aşamasındadır. Öte yandan Proje alanında İl Müdürlüğümüzce yapılan inceleme neticesinde proje sahasında proje kapsamında herhangi bir fiziki çalışma yapılmadığı görülmüştür.

Proje Tanıtım Dosyaları, proje sahibinin faaliyeti ile ilgili ruhsat sahasında kalmak kaydıyla kendi belirlediği alanda ve kendi belirlediği kapasiteye göre gerekli tüm hesaplamalar yapılarak hazırlanır ve dosyada belirttiği alanlarda ve kapasitede çalışacağına dair taahhüt verir, söz konusu ÇED Olumlu kararı verilen "3519692 Erişim Nolu Diyorit Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi" projesinde 18,75 hektarlık ÇED alanında 3.500.000 ton/yıl ocak kapasiteli ve 390.000 ton/yıl kırma eleme tesisi kapasitesi ile çalışılacağına dair taahhüt verilmiştir. Bu bağlamada proje faaliyete geçtiğinde taahhüt verilen kapasitelerde çalışma yapılıp yapılmadığı konusunda İl Müdürlüğümüzce denetimler yapılacak olup, denetimler esnasında taahhüt ihlali ya da herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi halinde 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili maddelerince idari yaptırım kararları uygulanacaktır. Söz konusu proje Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında da kaldığı için tesisin emisyon ölçümleri, kapasitesi ve fiziksel şartlarıyla ilgili denetimler yapılacak olup, denetimler esnasında tespit edilen uygunsuzluklarla ilgili 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili maddelerince idari yaptırım kararları uygulanacaktır.

Söz konusu proje Ek-I1 projesi olmadığı için Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 9. Maddesi olan Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı yapılmamıştır. Ancak süreç içerisinde köy muhtarlığı ve halkın görüşleri alınmış olup, bu doğrultuda belirtilen konularla ilgili komisyon üyesi kurumlara görüşler sorulmuştur. Ayrıca CIMER aracılığıyla gelen itiraz ve görüşlerle ilgili gerekli bilgilendirmeler yapılmıştır.