Ülkemizde bulunan sığınaklarla ilgili çeşitli verilere ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Avrupa'da son dönemde güvenlik risklerinin arttığı gerekçesiyle birçok ülkede halka açık toplu sığınakların modernizasyonu, kapasite artırımı ve yeni sığınak inşası hız kazanmış; bazı devletler ulusal sığınak haritalarını güncelleyerek vatandaşların erişimine açmıştır. Buna karşın ülkemizde muhtemel savaş, saldırı, büyük afet veya olağanüstü durumlarda halkın nereye, nasıl ve hangi standartlarda sığınacağı konusunda ciddi bir belirsizlik bulunmaktadır. Mevcut sığınakların sayısı, kullanılabilirliği, uluslararası normlara uygunluğu ve gerçek bir kriz anında kapasitesinin yeterliliği kamuoyu tarafından bilinmemektedir. Türkiye'nin jeopolitik konumu ve artan bölgesel riskler göz önüne alındığında, vatandaşın can güvenliğinin bu ölçüde muğlak bırakılması hem ihmaldir hem de kabul edilemez bir yönetim zaafıdır. Devletin en temel görevi olan halkın korunması, ancak şeffaf bir sığınak politikasıyla sağlanabilir.

Bu bağlamda;

1. Ülkemizde hâlen kayıtlı ve fiilen kullanılabilir durumdaki toplam sığınak sayısı kaçtır?

2. Bu sığınakların kaçı kamuya açıktır, kaçı sadece belirli kurum veya binalara tahsis edilmiştir?

3. Türkiye genelindeki sığınakların toplam kişi kapasitesi nedir? Bu kapasite, ülke nüfusu dikkate alındığında yeterli midir?

4. Sığınakların kaç tanesi uluslararası standartlara (havalandırma, basınç kapısı, güçlendirilmiş yapı, acil hayat alanı vb.) uygun durumdadır?

3) Son 10 yıl içinde sığınaklara yönelik denetim, modernizasyon veya yenileme çalışması yapılmış mıdır? Yapıldıysa miktarı ve kapsamı nedir?

6) Büyükşehirlerde, özellikle deprem riski taşıyan illerde, toplu sığınak ihtiyacı konusunda bir fizibilite çalışması yapılmış mıdır?

7) Avrupa'daki güncel uygulamalar emsal alınarak Türkiye'de ulusal sığınak haritası oluşturulması planlanmakta mıdır?

8) Muhtemel savaş, saldırı veya olağanüstü bir durumda vatandaşların hangi bölge veya binadaki sığınağa yönlendirileceğini gösteren erişilebilir bir sistem veya uygulama geliştirilmekte midir?

9) Bazı bölgelerde sığınak olarak ayrılması gereken alanların depoya, otoparka veya ticari alana dönüştürüldüğü iddiaları doğru mudur? Bu konuda bir denetim yapılmış mıdır?

10) Önümüzdeki yıllar için yeni sığınak yapımı, kapasite artırımı veya modernizasyon maksadıyla bütçeden ayrılan ödenek ne kadardır?

CEVAP

Sığınaklar 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu kapsamında, düşman taarruzları, tabii afetler ve büyük yangınlar karşısında halkın can ve mal kaybının azaltılması ile hayati önemi haiz tesis ve hizmetlerin korunmasına yönelik sivil savunma tedbirlerinin bir parçasıdır. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) yayımladığı sivil savunma mevzuatı listesinde de Sivil Savunma Bakımından Halk Tarafından Yapılacak Teşkilât ve Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik ile Sığınak Yönetmeliği açıkça yer almaktadır. Ayrıca, Sığınak Yönetmeliği 7 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile güncellenmiş olup, mevcut özel ve genel sığınakların denetlenmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi zorunlu tutulmuştur.

Bununla birlikte, sığınaklara ilişkin yer seçimi, sayı, kapasite, tamamlanma durumu, kullanım hazırlığı, il bazlı dağılım, önceliklendirme, devam eden yapım süreçleri, gecikme nedenleri, arazi tahsisi, ihale finansman safhaları gibi bilgiler; niteliği itibarıyla yalnızca idari veri değil, aynı zamanda milli güvenlik, milli savunma ve kritik altyapı güvenliği ile doğrudan bağlantılı hassas bilgilerdir. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 16'ncı maddesi uyarınca, açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. Benzer şekilde, Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kamu kurum ve kuruluşlarında gizlilik dereceli belgeler için uygulanacak usul ve esasları düzenlemektedir.

Bu nedenle, önergedeki hususlar, kamu düzeni ile milli güvenliğin korunması bakımından gizlilik arz etmekte olup; halkımızın güvenliği, refahı ve olağanüstü hâllere karşı korunma kapasitesinin güçlendirilmesi kapsamında yürütülen iş ve işlemler, ilgili kurum ve kuruluşlarla eşgüdüm içerisinde, yürürlükteki mevzuat ve güvenlik usulleri çerçevesinde sürdürülmektedir.