Antalya'da kontrolsüz pestisit kullanımının arıcılık faaliyetlerine verdiği zarara ilişkin
Kaynak göster
Selçuk Özdağ (Yeni Yol), 16 Mart 2026 tarihinde 7/42184 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 189 gün sonra, 21 Eylül 2026).
Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla). “Antalya'da kontrolsüz pestisit kullanımının arıcılık faaliyetlerine verdiği zarara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/42184, 16 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-42184-antalya-da-kontrolsuz-pestisit-kullaniminin-aricilik-faaliyetlerine-verdigi-zarara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/64d04dc1-5197-468d-89a7-019cfad70c6a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 189 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince arz ederim. Saygılarımla.
Dr. Selçuk Özdağ uğla Milletvekili up Başkanvekili
Son dönemde özellikle Antalya ve çevresinde zeytin, narenciye, pamuk ve mısır üretim alanlarında yapılan yoğun ve kontrolsüz pestisit uygulamalarının, bölgede faaliyet gösteren arıcılar tarafından ciddi şekilde şikâyet edildiği ve milyonlarca arının toplu ölümlerine yol açtığı yönünde saha raporları ve üretici beyanları kamuoyuna yansımaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Arıcılık sektörü yalnızca bal üretimi açısından değil, bitkisel üretimde tozlaşma yoluyla tarımsal verimliliğin korunması açısından da stratejik bir role sahiptir. Dünya genelinde gıda üretiminin önemli bir kısmı arıların gerçekleştirdiği tozlaşma faaliyetlerine bağlıdır. Bu nedenle arı popülasyonlarında yaşanan toplu ölümler yalnızca arıcıları değil, tarımsal üretim, gıda güvenliği ve ekosistem dengesi açısından da ciddi riskler doğurmaktadır.
Bunun yanı sıra kamuoyunda sıkça dile getirilen bir diğer önemli sorun ise tarım ürünlerinin yurt içi piyasaya sunulmadan önce pestisit kalıntısı bakımından sistematik bir denetime tabi tutulup tutulmadığı konusudur. İhracata konu ürünlerde sıkı kalıntı denetimleri uygulanırken, iç piyasaya arz edilen ürünlerde aynı düzeyde bir kontrol mekanizmasının bulunup bulunmadığı konusunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır.
Bu çerçevede, arıcılık faaliyetlerini, tarımsal üretimi ve halk sağlığını doğrudan ilgilendiren bu sorunun açıklığa kavuşturulması büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda;
YAKİ
. Antalya ve çevresinde son yıllarda meydana gelen arı ölümleri ile ilgili Bakanlığınızın elinde bulunan resmi veriler nelerdir? Son beş yıl içinde Antalya'da arı ölümleri nedeniyle yapılan başvuru ve tespit sayısı kaçtır? e)
SORULAR
Antalya'da son yıllarda pestisit kaynaklı olduğu iddia edilen arı ölümlerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yürütülen herhangi bir inceleme veya soruşturma bulunmakta mıdır? Varsa sonuçları nelerdir?
Zeytin, narenciye, pamuk ve mısır üretim alanlarında yapılan pestisit uygulamalarının arıcılık faaliyetlerine zarar vermemesi için Bakanlığınız tarafından belirlenen uygulama kuralları nelerdir? Bu kuralların sahada uygulanıp uygulanmadığı nasıl denetlenmektedir?
Tarım il ve ilçe müdürlüklerinin tarımsal ilaçlama zamanları, dozları ve yöntemlerine ilişkin denetim yetki ve sorumlulukları nelerdir? Antalya'da son üç yılda bu kapsamda yapılan denetim sayısı kaçtır?
Arıcıların yoğun olarak bulunduğu bölgelerde yapılacak tarımsal ilaçlama uygulamaları öncesinde arıcıların bilgilendirilmesi yönünde herhangi bir zorunlu bildirim sistemi bulunmakta mıdır? Eğer yoksa böyle bir sistem kurulması planlanmakta mıdır?
Antalya'da son beş yıl içerisinde pestisitlerin yanlış veya bilinçsiz kullanımı nedeniyle çiftçilere, uygulayıcılara veya firmalara uygulanan idari yaptırım sayısı kaçtır?
Tarım il ve ilçe müdürlüklerinin pestisit kullanımı konusunda yeterli denetim yapmadığı yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızın herhangi bir inceleme veya denetimi olmuş mudur?
Mısır, pamuk, narenciye ve zeytin üretim alanlarında kullanılan pestisitlerin arılar, toprak ve yer altı su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınızın yürüttüğü bilimsel araştırma veya izleme çalışmaları var mıdır?
Arı ölümlerinin yoğun yaşandığı bölgelerde arıcılara yönelik herhangi bir zarar tespit ve tazmin mekanizması bulunmakta mıdır? Eğer bulunuyorsa bugüne kadar kaç arıcı bu kapsamda destek almıştır?
Türkiye'de pestisit kullanımını azaltmaya yönelik ulusal bir strateji veya eylem planı bulunmakta mıdır? Varsa bu planın arı popülasyonlarının korunmasına yönelik hedefleri nelerdir?
Tarımsal ürünlerin yurt içi piyasaya sunulmadan önce pestisit kalıntısı bakımından analiz edilmesi zorunluluğu var mıdır? Bu konuda yürürlükte olan mevzuat nedir?
İç piyasada satılan tarım ürünlerinde pestisit kalıntısı denetimi hangi kurum tarafından ve hangi sıklıkla yapılmaktadır? Son beş yılda yapılan denetim sayısı ve tespit edilen uygunsuzluk oranı nedir?
İhracata gönderilen tarım ürünlerinde uygulanan pestisit kalıntı kontrolleri ile iç piyasaya sunulan ürünler için uygulanan denetimler arasında farklılık bulunmakta mıdır? Eğer varsa bunun gerekçesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde üretilen taze meyve ve sebzelerde pestisit kalıntısı denetimleri "çiftlikten sofraya gıda güvenilirliği" uluslararası yaklaşım doğrultusunda Bakanlığımız il/ilçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından özellikle; e Hal giriş noktalarında, " Toptan ve perakende satış noktalarında ve e Taze meyve sebze paketleme işletmelerinde yapılmaktadır.
Piyasaya arz edilmiş olan taze meyve ve sebzeden alınan numunelerde analiz sonucu Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı kullanımının tespit edilmesi halinde birincil üreticiye ve gıda işletmecilerine (satış noktaları, depo, hal, ambalajlama vb.) idari yaptırım (para cezası, imha, hasat geciktirme, savcılığa suç duyurusu vb.) uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca hatalı pestisit kullanımının önlenmesi amacıyla üretim alanlarında risk esasına göre "hasat öncesi pestisit denetimi" yapılmaktadır. Ülkemizde "Kalıntı Eylem Planı" oluşturulmuştur.
Bitki Koruma Ürünlerinin (BKÜ) izlenebilir bir sistemle hatalı ve gereğinden fazla kullanımının önlenmesi amacıyla; bu ürünlerin reçetelendirilmesi (E-Reçete), satışı, uygulanması ve kaydedilmesi (E-Üretici Kayıt Defteri) aşamaları, Bakanlığımız üretici kayıt sistemleri (Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi (TUKAS), Kayıtlı Otomasyonlu Bitki Üretim Kayıt Sistemi (KOBÜKS) vb.| ile elektronik ortamda entegre edilerek B-Reçete Sistemi oluşturulmuş ve 01.07.2026 tarihi itibarıyla 81 ilde uygulanmaya başlanmıştır.
Ülkemizin bitkisel üretimde kullanılan zirai mücadele ilaçları nedeniyle arıcılarımızın zarar görmemesi için il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz tarafından Zirai ilaçların etiket bilgilerine göre doğru kullanımına yönelik çiftçi eğitimleri, duyurular ve arıcılara yönelik SMS uyarıları yapılmaktadır.
Ayrıca Bakanlığımızca "Arıcılıkta Zirai Mücadele Tedbirleri" ve BKÜ'nün nasıl kullanılması gerektiği konularında rutin denetimler yapılarak, üretici ihbarları değerlendirilmektedir.
Türk Gıda Kodeksi (TGK) kapsamında tüketicinin korunmasını sağlamak üzere bitkisel ve hayvansal orijinli gıdalarda pestisit kalıntılarının maksimum limitlerine ilişkin uygulama usul ve esasları TGK Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği ile düzenlemektedir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa göre; gıda kodeksine aykırı gıda üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez.
Bakanlığımızca yürütülen resmi denetim ve kontroller; işletmenin taşıdığı risk esasına göre uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olarak yapılmaktadır.
Bitki ve bitkisel ürünlerin ihracat aşamasında alıcı ülke kriterleri ve/veya ülkemiz mevzuatı doğrultusunda resmi kontroller yapılmaktadır. Resmi kontrollerde alınan numuneler Bakanlığımızca yetkilendirilmiş laboratuvarlarda analizlere tabi tutulmakta ve resmi kontrollerin olumlu sonuçlanması durumunda ihracat gerçekleşmektedir. Numunede talep edilen analizler bazında işlemler gerçekleştirilmekte olup, analiz amacına göre farklılık bulunmamaktadır. Ülke itibarının korunması ve ihracatımızın sürdürülebilir olması için TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı özellikle AB ve diğer ülkelerden alınan bildirimler doğrultusunda ihracatçı/üretici/ürün riskli olarak kabul edilerek daha sıkı kontroller yapılmaktadır. Sorunun ana kaynağının bertaraf edilmesine yönelik kök nedene inilerek gerekli incelemeler hassasiyetle yürütülmektedir.
Arı ölümlerine ilişkin başvurular, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde teknik personel marifetiyle yerinde incelenmekte ve gerekli kayıt işlemleri yapılmaktadır. Arı ölümleri ile ilgili yazılı veya sözlü yapılan ihbarlar anında değerlendirilmekte, arılıkta veteriner hekimler tarafından kontroller yapılarak gerekli görüldüğü durumda, numune alınarak şüphelenilen ve tespit edilmesi istenen hastalık veya pestisit analizi yapılmak üzere ilgili laboratuvarlara gönderilmektedir. Sonuçlar neticesinde ilgili mevzuata göre gerekli iş ve işlemler yürütülmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan