Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılmasının ülke ekonomisine etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti), 26 Mart 2026 tarihinde 7/42508 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 5 Haziran 2026).
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul). “Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılmasının ülke ekonomisine etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/42508, 26 Mart 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-42508-hurmuz-bogazi-nin-iran-tarafindan-kapatilmasinin-ulke-ekonomisine-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/c14d7a71-4ba1-40fd-9827-019d2e76b3ac
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri saldırı başlatmasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerini fiilen engellemiştir. Resmi bir kapatma kararı açıklanmamış olmakla birlikte 3 Mart 2026 itibarıyla boğazdaki trafik yüzde 40-70 oranında azalmış; yüzlerce tanker açık sularda beklemeye başlamıştır.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini, küresel LNG ticaretinin de yaklaşık yüzde 20'sini taşıyan stratejik bir geçiş noktasıdır. Açık kaynaklardaki verilere göre krizin uzaması halinde Türkiye ekonomisi; enerji maliyetleri, sanayi üretim giderleri, gübre fiyatları ve lojistik maliyetler başta olmak üzere geniş bir cephede baskıya maruz kalabilecektir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'nin yıllık enerji ithalat faturası 60-65 milyar dolar seviyesindedir. Uzman değerlendirmelerine göre petrol fiyatlarında her 10 dolarlık artış cari açık üzerinde yaklaşık 4,5- 5 milyar dolarlık ek yük oluşturmaktadır. Petrol fiyatlarının kriz öncesi 67 dolar seviyesinden spekülatif hareketlerle 119 dolara kadar yükseldiği bildirilmiş; akabinde kısmen geri çekilse de 87 dolar bandında kalmaya devam etmiştir. Bu düzeyde enerji maliyeti artışı, başta lojistik ve gıda sektörleri olmak üzere maliyet enflasyonunu besleyecektir.
Türkiye'nin MEG (monoetilen glikol) ithalatının yüzde 35-40'ı, azotlu gübre ithalatının ise yüzde 15-25'i Körfez ülkelerinden sağlanmaktadır. Bu durum tekstil-hazır giyim, plastik, kimya ve tarım sektörlerini doğrudan etkilemektedir. LNG tankerlerinin günlük spot navlun ücretlerinin yüzde 600'e varan oranlarda artarak yaklaşık 300 bin dolar seviyesine çıktığı belirtilmektedir. Savaş riski sigorta primleri de birkaç kat yükselmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik krizi kapsamında Bakanlığınız bünyesinde makroekonomik etki analizi yapılmış mıdır? Yapılmışsa hangi senaryolar değerlendirilmiş olup söz konusu analizler kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
Petrol fiyatlarının 87-119 dolar bandında seyretmesi ve krizin uzaması durumunda 2026 yılı bütçe dengesi, enflasyon hedefi ve cari açık tahminlerinde revizyon öngörülmekte (midir? Öngörülüyorsa hangi (büyüklüklerde (değişiklik beklenmektedir?
. Kriz ortamında Türk Lirası üzerindeki döviz kuru baskısını azaltmak amacıyla kısa, orta ve uzun vadede hangi para politikası ve finansal istikrar tedbirleri planlanmaktadır?
. Türkiye'nin stratejik petrol rezervleri mevcut tüketim düzeyinde kaç günlük ihtiyacı karşılamaktadır? Rezervlerin artırılmasına yönelik bir program hayata geçirilecek midir?
. Hürmüz krizinin yaratacağı dış finansman maliyeti artışına karşı kamu borç yönetimi stratejisinde herhangi bir değişikliğe gidilecek midir?
. Enerji maliyeti artışından en çok etkilenen imalat sanayii işletmelerine yönelik vergisel teşvik veya ertelemeler gibi mali destek mekanizmaları değerlendirilmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazı ekinde şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunulan yazılı soru önergesi için İstanbul Milletvekili Sayın M. Satuk Buğra KAVUNCU'ya öncelikle teşekkür ederim.
Uyguladığımız program sayesinde finansal istikrar önemli ölçüde güçlenmiş, kırılganlıklar azaltılmış, şoklara karşı dayanıklılık artırılmış ve sürdürülebilir büyümenin temelleri sağlamlaştırılmıştır. Yakın coğrafyamızdaki çatışmaların ekonomimiz üzerindeki etkileri izlenmekte, piyasaların sağlıklı işlemesi ve bu sürecin ekonomiye yansımalarının en aza indirilmesi için gerekli adımlar eşgüdüm içerisinde atılmaktadır. Bununla birlikte, enerji fiyat şokunun etkilerini azaltmak amacıyla eşel mobil mekanizması devreye alınmış, vergi ayarlamalarıyla fiyat geçişkenliği sınırlandırılmıştır. Maliye politikasında hedefli ve geçici tedbirler uygulanmakta, mali disiplin korunmaktadır. Para politikasındaki sıkı ve ihtiyatlı duruş sürdürülmektedir.
Öte yandan, orta ve uzun vadede ise enerji fiyat şoklarına karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi, yerli üretimin artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve yeşil dönüşüm politikaları yoluyla dışa bağımlılığın azaltılması yönündeki politikalar uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, borçlanma politikalarımız, kararlılıkla uygulanan stratejik ölçütlere dayalı, piyasadaki dalgalanmaları minimize edecek ihtiyatlı bir duruşla, makul risk düzeyi, uygun maliyet ve vade kompozisyonu hedefleri doğrultusunda yürütülmektedir. Bu kapsamda, dışsal risklere karşı borç stokunun yapısını güçlendirmeye yönelik mevcut stratejilerimizin kararlılıkla uygulanmasına devam edilecektir.
Ayrıca, soru önergesine ilişkin olarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.'den alınan cevap metni ekte yer almaktadır. Diğer taraftan, soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Mevofke.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7142508 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş. Cevap Metni
Jeopolitik gelişmeler küresel belirsizliği artırmış ve enerji fiyatlarında belirgin bir yükselişe yol açmıştır. Petrol fiyatlarındaki artış enflasyonu doğrudan ve dolaylı yollarla etkilemektedir. Bu çerçevede, enerji maliyetlerindeki yükseliş, maliyet kaynaklı baskılar oluşturarak fiyatlar genel seviyesini artırıcı yönde etki yapmaktadır.
Bununla birlikte, savaşın süresi, yayılımı ve tedarik zincirleri üzerindeki etkisine bağlı olarak enflasyon ve büyüme tahminlerinde sapmalar olabilecektir. Söz konusu unsurlar 2026 enflasyon ve cari açık tahminleri üzerinde yukarı yönlü, büyüme tahmini üzerinde ise aşağı yönlü risk oluşturmaktadır. Yakın dönemde, jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümüne yönelik risklerini kontrol altına almak için, koordineli bir şekilde mali tedbirlerle birlikte sıkı para politikasını destekleyici kararlar alınmıştır. Bu kapsamda gelişmeler yakından takip edilmeye ve enflasyonist etkileri azaltıcı önlemler alınmaya devam edilecektir.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler dikkate alınarak, sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla 1 hafta vadeli repo ihalelerine 2 Mart 2026 itibarıyla ara verilmiştir, Böylece, likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılarak ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin, TCMB gecelik vadede borç verme faiz oranı olan yüzde 40'ta oluşması sağlanmıştır. Ayrıca, döviz piyasasının sağlıklı çalışması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlanmıştır. Ayrıca, ICMB para politikası ve finansal istikrarı desteklemek amacıyla zorunlu karşılıkları, Türk lirası mevduatı desteklemek amacıyla Türk lirası mevduat payı düzenlemesini de aktif olarak kullanmaktadır.
Mehmet ŞİMŞEKBakan