MESEM kapsamında gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 33 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) 9 Aralık 2016'da alınan kararla zorunlu örgün eğitime dahil edilerek uygulanmaya başlanmıştır. MESEM programı kamuoyunda programın işlevselliğinin yanı sıra, iş güvenliği açısından yaşanılan sorunlarla da gündeme gelmektedir. Nitekim, 2024-2025 yıllarında en az 16 çocuk MESEM programında çalışırken iş kazasında hayatını kaybetmiştir.
Diğer taraftan, MESEM kapsamında kaç çocuğun "yaralandığına" dair resmi ve güncel bir veri tabanı ise bulunmamaktadır. Hafif yaralanmalardan kalıcı sakatlıklara kadar binlerce vakanın kayıt dışı kalması veya kamuoyuyla paylaşılmaması sorunun boyutunu gizlemektedir.
Bir eğitim programının "zorunlu örgün eğitim" sayılması, devletin bu çocukların güvenliği konusundaki sorumluluğunu en üst düzeye çıkarmaktadır. Milyonlarca gencin dahil olduğu bir yapıda şeffaflık ve denetim bir tercih değil, hayati bir zorunluluktur.
Bu bilgiler ışığında;
SORULAR
MESEM programının başlangıcından bugüne kadar gerçekleşen öğrenci iş kazası sayısı kaçtır?
Söz konusu iş kazalarının kaçı ölümle sonuçlanmıştır?
MESEM kapsamında gerçekleşen iş kazalarının kaçı 'basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralanma', kaçı 'uzuv kaybı' veya 'kalıcı iş göremezlik/engel' ile sonuçlanmıştır?
Iş kazalarının sektörel bazda dağılımı nedir?
Hastanelerin acil servislerine "iş kazası" koduyla girişi yapılan MESEM öğrencilerinin sayısı Milli Eğitim Bakanlığı kayıtlarıyla uyuşmakta mıdır?
Öğrencilerin çalıştığı işletmeler, İşçi Sağlığı ve Güvenliği açısından hangi sıklıkla ve nasıl denetlenmektedir?
Denetimler sonucunda 'usulsüzlük' tespit edilen işyerleriyle ilgili yapılan işlemler nelerdir?
Bugüne kadar kaç işletme hakkında idari soruşturma yürütülmüş olup idari soruşturmalar nasıl sonuçlanmıştır?
Son 10 yılda iş güvenliği ihlali nedeniyle MEŞEM protokolü iptal edilen işletme sayısı kaçtır?
Koordinatör öğretmenlerin işletme denetimlerinin kapsamı nedir?
Söz konusu denetimler sadece "evrak kontrolü" düzeyinde mi yapılmakta, yoksa fiili çalışma koşulları da denetlenmekte midir?
Çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasını yasaklayan mevzuat, MEŞEM kapsamında sahada nasıl takip edilmektedir?
Meydana gelen çocuk ölümlerinde, denetim görevini ihmal eden kamu görevlileri ve okul yönetimleri hakkında yürütülen kaç idari ya da ceza soruşturması olmuştur?
Bu soruşturmalar nasıl sonuçlanmıştır?
Iş kazası riski yüksek olan sektörlerde (inşaat, metal, mobilya vb.) çalışan öğrenciler için ek bir güvenlik sertifikasyonu veya özel denetim ağı kurulması planlanmakta mıdır?
Öğrencilerin ve ailelerin, işletmedeki güvensiz koşulları anonim olarak bildirebileceği bir "ihbar/şikayet hattı" mevcut mudur?
MEŞEM'in işverenler tarafından "ucuz iş gücü kapısı" olarak görüldüğü eleştirilerine karşı hangi mevzuat değişiklikleri planlanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
c) 09/04/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1836037 sayılı yazınız. 7/4277142772
g) 10/04/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1836040 sayılı yazınız. 7 /42774 Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ'ın 7/42305, Gaziantep Milletvekili Hasan ÖZTÜRKMEN'in 7/42528, Manisa Milletvekili Şenol SUNAT'ın 7/42530, Muş Milletvekili Sümeyye BOZ'un 7/42644, İstanbul Milletvekili Iskender AYHAN'ın 7/42645, Tekirdağ Milletvekili Cem AVŞAR'ın 7/42767, İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın TÜRELİ'nin 7/42769, Ankara Milletvekili Aylin YAMAN'ın 7/42771, Artvin Milletvekili Uğur BAYRAKTUTAN'ın 7/42772, Burdur Milletvekili İzzet AKBULUT'un 7/42774, Konya Milletvekili Barış BEKTAŞ'ın 7/42913 ve Hakkari Milletvekili Onur DÜŞÜNMEZ'in 7/42917 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
SATAMEL Strateji Geliştirme Başkanlığı 100 YOZ YIL
IZMİR MİLLETVEKİLİ RAHMI AŞKIN TURELİ'NİN 7/42769 ESAS NUMARALI
MESEM programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamındadır. Öğrenciler teorik eğitimlerini okulda, pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Bu programda öğrencilerin işletmelerde yaptıkları beceri eğitiminin süresi haftalık 32 saat (haftanın 4 günü) olarak uygulanmaktadır. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.
Mesleki eğitim yapılacak işletmelerin eğitim uygulamaları yönüyle uygun olup olmadığı, il ve ilçelerde oluşturulan işletme belirleme komisyonları aracılığıyla tespit edilmektedir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili mevzuatıyla düzenlenmiş olup bu kapsamdaki denetim yetkisi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uhdesindedir.
İşletmelerde eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliğini korumak ve güçlendirmek amacıyla 02 Şubat 2024 tarihinde "Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği" konulu 2024/36 sayılı Genelge yayımlanmıştır. Genelge kapsamında işletme denetimlerinin artırılması, işletmelerin uygunluğunun iş güveliği uzmanlarının desteğiyle değerlendirilmesi, uygun olmayan işletmelere beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi, işletmelerin öğrencinin eğitiminden sorumlu usta öğretici bulundurması, öğrencilere iş sağlığı güvenliği bilincinin kazandırılması için gerekli seminerlerin verilmesi hususlarında kapsamlı kurallar getirilmiştir. İşletmelerde öğrencilerin maruz kaldıkları iş kazalarının önlenmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile iş birliğinde çalışmalar yürütülmekte, Bakanlığımız taşra teşkilatında konuyla ilgili kişilere iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitimler verilmekte ve bilinçlendirme faaliyetleri yürütülmektedir. Genelge'nin yayımlanmasını müteakip 2024 yılı sonu itibarıyla 253.940 işletme incelenmiş, 23.252 uygunsuz işletmeyle sözleşme sonlandırılmış ve 2025 yılında da uygunsuz işletmelerle yeni sözleşme yapılmamıştır.
Mesleki eğitim merkezi öğrencileri Bakanlıkça belirlenmiş olan meslek alanlarında eğitim almaktadırlar. Öğrencilerin işletmelerde yaptıkları mesleki eğitim uygulamaları öğretim programının bir parçasını oluşturmakta ve bu beceri eğitimleri işletmelerde görevli ve iş pedagojisi eğitimi almış usta öğreticiler nezaretinde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolü altında işletme, okul ve öğrenci ve veli arasında yapılan işletmelerde beceri eğitimi/staj sözleşmesine dayalı olarak yapılmaktadır. İşletmelerde yapılan beceri eğitimleri mesleki eğitimin tamamlayıcısı olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin mesleki eğitim kapsamında işletmelerde bulunması ve burada beceri eğitimi almaları çocuk işçiliği kapsamında değerlendirilmemektedir.
Soru önergesinde Resmî İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan Millî Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim adlı yayında yer alan "2.10 Ortaöğretim
kurumlarında okul türlerine göre okul, öğrenci, öğretmen ve derslik sayısı" başlıklı tabloda mevcuttur. Geçmişe dönük verilere aynı internet adresi üzerinden ulaşılabilmektedir.
MESEM Programı kapsamında 31.12.2025 tarihi itibarıyla 10'u ölümlü 2.068 kaza meydana gelmiş, bu kazalarda öğrencilerin %96,1'i ya ayakta tedavi edilmiş ya da tedaviye ihtiyaç duyulmamıştır.
Yuuf TEKİNMilli Eğitim Bakanı