Bakanlık tarafından Elazığ iline yapılan yatırımlara ilişkin

Elazığ'da son 23 yılda 105.301.520.424 TL tutarında yatırım yapılmış olup proje bazında maliyet kalemleri aşağıda belirtilmektedir.

• Depolama Projeleri kapsamında 7.158.694.578 TL,

• Yeraltı Depolama Projeleri kapsamında 8.290.702 TL,

• Sulama Projeleri kapsamında 7.084.452.665 TL,

• İçmesuyu Projeleri kapsamında 7.801.451.182 TL,

• Taşkın Kontrol Projeleri kapsamında 2.623.882.067 TL,

• Toplulaştırma Projeleri kapsamında 401.851.261 TL,

• HES Projeleri kapsamında 68.776.447.668 TL ve

• Bakım-onarım, tesis, etüt-proje, rasat, ağaçlandırma-park-fidanlık, satın alma ve muhtelif giderler için 11.446.450.301 TL.

Elâzığ ilinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından işletmeye alınan sulama tesislerinin basınçlı borulu sulama oranı %75,24 mertebesinde olup yapay zekâ destekli sulama otomasyonu uygulamaları planlanmaktadır.

Yapımı devam eden barajlardan Keban Altıyaka Barajı'nın iş bitim tarihi 29.10.2028, Karakoçan Yukarıovacık Barajı'nın iş bitim tarihi 30.10.2028 ve Baskil Şefkat Fethi Sekin Barajı'nın iş bitim tarihi 17.07.2027'dir.

Elazığ ilinde Mayıs ayı başı itibarıyla doluluk seviyeleri takip edilen depolamalı tesislere ait bilgiler aşağıda verilmektedir.

Elazığ-Kanatlı tesisinde doluluk oranı %80,69, Elazığ-Hamzabey tesisinde %19,15, Elazığ-Kovancılar Kapıaçmaz tesisinde %56,56, Elazığ-Kovancılar Tatar tesisinde %96,78, Elazığ-Karakoçan Sarıcan tesisinde %50,22, Elazığ-Alacakaya Esenlik tesisinde %99,09, Elazığ-Karakoçan Bazlama tesisinde %94,98, Elazığ-Kepektaş tesisinde %54,63, Elazığ-Dedeyolu tesisinde %52,07 ve Elazığ-Maden Durmuştepe tesisinde %44,56 olarak gerçekleşmiştir. Elâzığ ilinde DSİ tarafından 2004 yılı sonrasında inşa edilen tüm sulama tesisleri borulu şebeke olarak inşa edilmiştir. Planlama, proje ve inşaat halindeki tesisler de borulu şebeke olacak şekilde çalışılmaktadır.

Tesislerimizin borulu olması münasebetiyle, tesislerden kaynaklı su kaybı minimum seviyelerdedir. Borulu sulama şebekeli tesisler; yağmurlama, damlama ve pivot sulama gibi tasarruflu sulama metotlarının uygulanmasını mümkün kılmaktadır.

Elâzığ Belediyesi tarafından 2025 yılı için beyan edilen verilere göre, su kayıp-kaçak oranı mevzuatta 2023 yılı için öngörülen %30 hedefinin altına düşmüştür. Bununla birlikte, söz konusu oranın 2028 yılına kadar %25 seviyesine indirilmesi gerekmektedir. Su kayıplarının azaltılmasına yönelik çalışmalar, 2014 yılında yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği ve 2015 yılında yayımlanan Teknik Usuller Tebliği çerçevesinde yürütülmektedir. Bu kapsamda belediyeler ve su idareleri, içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarına ilişkin verileri her yıl Bakanlığımıza bildirmekte; söz konusu veriler izleme, değerlendirme ve iyileştirme çalışmalarında kullanılmaktadır.

Elâzığ Belediyesi, su kayıplarının azaltılmasına yönelik kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Belediye Su Kardeşliği Programına

2024 yılında dahil olmuştur. Program kapsamında Elâzığ Belediyesi ile Kayseri Büyükşehir Belediyesi arasında Belediye Su Kardeşliği Protokolü imzalanmış; böylece bilgi ve tecrübe paylaşımına dayalı teknik iş birliği süreci başlatılmıştır.

Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.

Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.

Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır. Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile buna ilişkin eylemler belirlenmiştir. Bu kapsamda tarımsal sulamada suyun daha verimli, ölçülebilir ve sürdürülebilir biçimde kullanılmasını sağlamak üzere;

• Kapalı sistemler aracılığıyla suyun iletimi ve dağıtımının sağlanması,

• Tarla içi basınçlı sulama yöntemlerinin (damla ve yağmurlama) yaygınlaştırılması,

• Yağmur suyu hasadı ve su biriktirme yapılarının oluşturulması,

• Arıtılmış atıksuların tarımsal sulamada değerlendirilmesi,

• Parsel bazlı sulama ölçümlerinin gerçekleştirilmesi,

• Bitki su ihtiyacını gerçek zamanlı olarak belirleyen izleme, sensör ve karar destek teknolojilerinin kullanılması,

• Sulama zamanlamasının planlanarak suyun en uygun zaman dilimlerinde uygulanması,

• Gece sulaması yoluyla buharlaşma ve iletim kayıplarının azaltılması,

• Çiftçilere yönelik eğitim, bilgilendirme ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin yaygınlaştırılması öncelikli uygulama alanları olarak ele alınmaktadır. Bakanlığımızca çevre, içme suyu, tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.

Şu ana kadar Seyhan, Gediz, Küçük Menderes, Konya, Akarçay, Burdur, Batı Akdeniz, Kuzey Ege, Büyük Menderes, Sakarya, Susurluk, Aras ve Çoruh olmak üzere 13 havzada SSTP tamamlanmıştır. Kızılırmak, Yeşilırmak, Batı Karadeniz, Doğu Karadeniz, Marmara, Doğu Akdeniz, Antalya ve Meriç-Ergene olmak üzere 8 havzada SSTP çalışmaları devam etmektedir. Bu bağlamda; Bakanlığımız koordinatörlüğünde ülkemiz şartlarına uygun 2008-2012, 2013- 2017, 2018-2022 ve 2023-2027 dönemine ait Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulmuştur.

Kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması maksadıyla ülkemizdeki 25 nehir havzası için Kuraklık Yönetim Planları hazırlanmıştır.

Elâzığ Ilinin içinde yer aldığı Fırat-Dicle Havzası Kuraklık Yönetim Planı bulunmaktadır. Kuraklık Yönetim Planları kapsamında su kaynaklarımızın verimli kullanılması ve kuraklıklara karşı hazırlıklı olunmasına yönelik olarak belirlenen tedbirler aşağıda sıralanmaktadır.

• Sulama alanlarının rehabilitasyonu ve modern sulama sistemlerine geçilmesi,

• İçme ve kullanma suyu şebekelerindeki kayıp kaçakların azaltılması,

• Sanayi sektöründe kullanılan suyun geri kazanılması ve temiz üretim tekniklerinin yaygınlaştırılması,

• Alternatif su kaynaklarının belirlenmesi,

• Gözlem ağının geliştirilmesi,

• Kullanılmış suların yeniden kullanımının sağlanması,

• Kuraklığa dayanıklı bitkisel ürünlerin artırılması,

• Kuraklığın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve

• Kuraklık farkındalığının artırılması.

Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı'nın yol göstericiliğinde illerin kendi dinamiklerine ve özel koşullarına uygun olarak "11 Kuraklık Eylem Planı" oluşturulmuştur. İl Eylem Planı kapsamında; Vali başkanlığında ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulan İl Kriz Merkezi kararlarıyla olası kuraklık ile ilgili tedbirler alınarak il bazında uygulanmaktadır.

Ayrıca "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sisteminin Kurulması" çalışmalarına başlanmış olup 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Bu sistemle kuraklık öncesinde tarım, içme suyu, turizm, sanayi gibi su kullanan sektörlere gerekli uyarılar yapılarak kuraklık zararlarının en aza indirilmesi hedeflenmektedir.

Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile kentsel, endüstriyel, tarımsal ve bireysel su verimliliğine yönelik hedefler, stratejiler ve eylemler belirlenmiştir. Bu kapsamda öne çıkan başlıca uygulama alanları şunlardır:

• İçme suyu sistemlerinde kayıpların azaltılması,

• Tarımsal sulamada verimliliği artıran yöntemlerin yaygınlaştırılması,

• Sanayide mevcut en iyi tekniklerin uygulanması,

• Bireysel su verimliliği konusunda farkındalığın artırılması,

Geleneksel olmayan su kaynaklarının uygun şartlarda kullanıma kazandırılması.

• Sektörel su verimliliğinin artırılması amacıyla 162 farklı su verimliliği rehberi hazırlanarak ilgili kurum ve kuruluşların kullanımına sunulmuştur.

• Bunun yanında yayımlanan Su Verimliliği Yönetmeliği ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, iyileştirme planlarının hazırlanması ve su verimliliğine ilişkin uygulamaların takip edilmesi için yasal altyapı oluşturulmuştur.

• Kentsel yeşil alanlarda su tüketiminin azaltılmasına yönelik olarak da Kurakçıl Peyzaj Uygulamaları Rehberi hazırlanmış, ayrıca bu uygulamaların usul ve esaslarını belirleyen Cumhurbaşkanı Kararı yürürlüğe konulmuştur.

Tüm bu çalışmalarla Elazığ'ın da içinde bulunduğu havzada, kuraklık riskine karşı önceden tedbir alınması, su kaynaklarının korunması ve suyun verimli kullanımının güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına %50 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

Bu kapsamda, 2026 yılında projeye esas hibe üst limit 10.000.000 TL olacak şekilde %50'si ile %70'ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilecektir.

Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda verilmektedir.

Tarla içi sistemler:

• Damla sulama,

• Yağmurlama,

• Mikro yağmurlama,

• Yüzey altı damla sulama, Mekanik büyük sistemler

• Center pivot / Lineer sulama sistemleri,

• Tamburlu sulama sistemleri, Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler

• Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) ve

• Akıllı sulama / otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim)'dir. Bakanlığımız tarafından su kısıtının belirlendiği bölgelerde, belirlenen kriterlere uygun üretim yapan üreticilerimizin Devlet Destekli Tarım Sigortası yaptırmaları halinde; poliçe primi üzerinden %10 oranında "Su Kısıtı Desteği" indirimi uygulanmaktadır.

8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda %25-%100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.

Bu doğrultuda,

• Basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon TL üst limite kadar %100'e varan faiz/kâr payı desteği,

• Hayvancılık, kanatlı sektörü ve su ürünleri sektöründe yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırılarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave %5,

• Bitkisel üretim konularında işletme kredi/finansman kullandırımlarında basınçlı sulama sistemi kullanımında ilave %10,

• Kapalı ortamda bitkisel üretim konusunda yatırım ve işletme kredi/finansman kullandırılarında yenilenebilir/atık enerji kullanımına ilave %20, yatırımlarda yağmur suyu hasatı değerlendirildiğinde ilave %10 ve

• Planlı üretime uygun üretim yapan faydalanıcılara ilave %20 faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan